Mối liên hệ giữa nội tiết tố và giảm cân: Giải thích về Insulin, Cortisol và tuyến giáp

Hiểu rõ tác động của nội tiết tố và giảm cân là yếu tố quan trọng giúp bạn quản lý cân nặng một cách hiệu quả và bền vững. Các hormone như insulin, cortisol và hormone tuyến giáp đóng vai trò then chốt trong việc điều chỉnh quá trình trao đổi chất, lưu trữ chất béo và mức năng lượng của cơ thể. Bài viết này sẽ giải thích chi tiết về cách những hormone này ảnh hưởng đến cân nặng của bạn. 

1. Khoa học về nội tiết tố và giảm cân

Nội tiết tố là sứ giả thiết yếu trong cơ thể, hoạt động giống như người điều khiển giao thông điều chỉnh các chức năng khác nhau. Những hóa chất nhỏ bé này rất quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng và hài hòa trong hệ thống của chúng ta. Khi thảo luận về việc điều chỉnh cân nặng, các hormone cụ thể như insulin, leptin, ghrelin và cortisol sẽ được chú ý.

• Insulin – do tuyến tụy sản xuất, giúp kiểm soát lượng đường trong máu. Để cân bằng hormone nhằm giảm cân, điều quan trọng là phải duy trì mức insulin ổn định thông qua chế độ ăn uống cân bằng với lượng đường được kiểm soát. Kháng insulin có thể dẫn đến lượng insulin dư thừa trong máu, từ đó có thể góp phần làm tăng cân.
• Leptin và ghrelin được biết đến như những chất điều chỉnh sự thèm ăn. Leptin báo cho não biết rằng bạn đã no, trong khi ghrelin gây ra cảm giác đói. Sự mất cân bằng trong các hormone này có thể dẫn đến ăn quá nhiều và tăng cân.
• Cortisol – một loại hormone được sản xuất để đáp ứng với căng thẳng, đóng vai trò lưu trữ chất béo. Khi căng thẳng mãn tính, nồng độ cortisol vẫn tăng cao, dẫn đến  tăng tích trữ chất béo, chủ yếu quanh vùng bụng. Do đó để đạt được sự cân bằng nội tiết tố giảm cân không chỉ cần điều chỉnh chế độ ăn uống.

2. Các hormone chính liên quan đến việc quản lý cân nặng

Quản lý cân nặng hiệu quả liên quan đến sự tương tác tinh tế của nhiều loại hormone khác nhau trong cơ thể. Các hormone chính bao gồm insulin, leptin, ghrelin, cortisol và hormone tuyến giáp, mỗi loại ảnh hưởng đến các khía cạnh khác nhau của quá trình trao đổi chất và sự thèm ăn.

2.1. Insulin

Insulin là một loại hormone quan trọng trong việc điều chỉnh cân nặng, đóng một vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa glucose. Được sản xuất bởi tuyến tụy, nhiệm vụ chính của insulin là điều chỉnh lượng đường trong máu.

Khi chúng ta tiêu thụ thực phẩm, đặc biệt là carbohydrate, cơ thể chúng ta sẽ phân hủy nó thành glucose – một dạng đường. Insulin đóng vai trò là người gác cổng, cho phép tế bào hấp thụ glucose để tạo năng lượng.

Tuy nhiên, vấn đề sẽ phát sinh khi tình trạng kháng insulin xảy ra. Tình trạng này cản trở các tế bào phản ứng với insulin, dẫn đến lượng đường trong máu tăng cao. Khi các tế bào chống lại tín hiệu hấp thụ glucose của insulin, cơ thể sẽ bù đắp bằng cách sản xuất nhiều insulin hơn. Nồng độ insulin tăng cao có thể thúc đẩy việc lưu trữ lượng glucose dư thừa dưới dạng chất béo, góp phần gây tăng cân.

Áp dụng một chế độ ăn uống cân bằng với lượng đường được kiểm soát là rất quan trọng để giúp kiểm soát độ nhạy insulin và duy trì lượng đường trong máu khỏe mạnh.

2.2. Leptin và Ghrelin

Leptin và ghrelin là hai loại hormone thiết yếu, đóng vai trò then chốt trong việc điều chỉnh tín hiệu đói và cảm giác no, chúng ảnh hưởng đến việc kiểm soát cân nặng của cơ thể chúng ta.

Leptin thường được gọi là “hormone tạo cảm giác no”. Các tế bào mỡ tạo ra nó và báo hiệu cho não rằng chúng ta đã ăn đủ, thúc đẩy cảm giác no. Khi mức leptin được cân bằng, nó giúp điều chỉnh sự thèm ăn của chúng ta và ngăn ngừa việc ăn quá nhiều. Tuy nhiên, sự mất cân bằng hoặc đề kháng với leptin có thể dẫn đến tình trạng đói nhiều hơn và có khả năng góp phần tăng cân.

Mặt khác, ghrelin còn được gọi là “hormone gây đói”. Được sản xuất trong dạ dày, ghrelin kích thích sự thèm ăn và gửi tín hiệu đến não rằng đã đến giờ ăn. Mức độ ghrelin tăng cao có thể khiến chúng ta cảm thấy đói, khuyến khích việc ăn uống.

2.3. Cortisol

Cortisol còn được gọi là hormone gây căng thẳng, Cortisol có thể tác động lớn đến việc tăng cân khi nồng độ của nó tăng cao. Khi chúng ta gặp căng thẳng, dù là về thể chất hay tinh thần, cơ thể chúng ta sẽ kích thích cortisol như một phần của phản ứng “chiến đấu hay bỏ chạy”. Trong ngắn hạn, đây là phản ứng tự nhiên và cần thiết. Tuy nhiên, căng thẳng mãn tính dẫn đến mức cortisol cao liên tục có thể góp phần làm tăng cân.

Cortisol ảnh hưởng đến việc lưu trữ chất béo, đặc biệt là xung quanh vùng bụng. Nồng độ cortisol tăng cao có thể làm tăng cảm giác thèm ăn, đặc biệt là đối với những thực phẩm quen thuộc có nhiều đường và chất béo. Điều quan trọng là bạn phải kết hợp các chiến lược giảm căng thẳng vào cuộc sống hàng ngày để chống lại tác động tiềm tàng của việc dư thừa cortisol đối với cân nặng.

2.4. Hormon tuyến giáp

Hormon tuyến giáp rất quan trọng trong việc điều chỉnh quá trình trao đổi chất và ảnh hưởng đến cách cơ thể chúng ta sử dụng năng lượng, do đó  ảnh hưởng đến việc kiểm soát cân nặng.

Tuyến giáp sản xuất hai loại hormone chính: Thyroxine (T4) và triiodothyronine (T3). Những hormone này rất cần thiết để duy trì tốc độ trao đổi chất tổng thể của cơ thể. Chúng ảnh hưởng đến quá trình chuyển đổi thức ăn thành năng lượng, ảnh hưởng đến hiệu quả đốt cháy calo.

Tuyến giáp hoạt động kém được gọi là suy giáp, tình trạng này có thể góp phần làm quá trình trao đổi chất chậm hơn. Điều này có nghĩa là cơ thể có thể đốt cháy calo với tốc độ thấp hơn và có khả năng gây tăng cân. Ngược lại, tuyến giáp hoạt động quá mức (cường giáp) có thể dẫn đến quá trình trao đổi chất và giảm cân nhanh hơn. Bất kể bạn bị suy giáp hay cường giáp, điều cần thiết là phải điều trị những tình trạng này để tránh các biến chứng tiềm ẩn.

3. Chiến lược cân bằng nội tiết tố để giảm cân

Để đạt được mục tiêu giảm cân không chỉ liên quan đến việc đếm lượng calo. Nội tiết tố đóng một vai trò quan trọng giúp cân bằng và quản lý cân nặng hiệu quả, bền vững.

• Chế độ ăn uống để cân bằng nội tiết tố: Tiêu thụ thực phẩm toàn phần, bao gồm trái cây, rau và protein nạc. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, tránh ăn quá nhiều đường để điều chỉnh lượng insulin và lượng calo nạp vào. 
• Hoạt động thể chất và tác dụng nội tiết tố: Tham gia tập thể dục thường xuyên để tăng cường endorphin và điều chỉnh hormone gây căng thẳng. Bạn có thể thực hiện các bài tập thể dục nhịp điệu và rèn luyện sức mạnh để có thể lực toàn diện. 
• Cân bằng giấc ngủ và nội tiết tố: Ưu tiên ngủ đủ 7-9 tiếng mỗi đêm để giúp điều chỉnh nồng độ leptin và ghrelin. Duy trì mô hình giấc ngủ nhất quán để hỗ trợ nhịp sinh học và sản xuất nội tiết tố.
• Kỹ thuật quản lý căng thẳng: Thực hành chánh niệm thông qua thiền định và hít thở sâu. Kỹ thuật thư giãn có thể giúp giảm mức độ căng thẳng và giảm sản xuất cortisol góp phần tăng cân.
• Quản lý hormone đói: Ăn các bữa ăn đều đặn, cân bằng để điều chỉnh nồng độ leptin và ghrelin. Bổ sung thực phẩm giàu chất xơ để tạo cảm giác no.

4. Thuốc giảm cân

Các loại thuốc kê đơn như Wegovy (semaglutide) và Zepbound (tirzepatide) đang nổi lên như những lựa chọn để kiểm soát cân nặng. Tirzepatide bắt chước một số hormone liên quan đến việc điều chỉnh cân nặng, ảnh hưởng đến sự thèm ăn và trao đổi chất. 

Trước khi xem xét các phương pháp điều trị giảm cân liên quan đến hormone, điều cần thiết là phải hiểu tính an toàn và hiệu quả của chúng. Cảnh báo và cân nhắc bao gồm các tác dụng phụ tiềm ẩn, tương tác với các loại thuốc khác, tình trạng bệnh lý đã có từ trước và phản ứng của từng cá nhân. Điều quan trọng là phải tiết lộ tất cả thông tin liên quan cho nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe trước khi bắt tay vào chương trình giảm cân với thuốc.

Luôn ưu tiên sự an toàn và tham khảo ý kiến ​​của các chuyên gia chăm sóc sức khỏe để đưa ra quyết định sáng suốt về việc kết hợp thuốc quản lý cân nặng vào hành trình giảm cân của bạn.

5. Phần kết luận

Sự mất cân bằng nội tiết tố, có thể xuất phát từ các yếu tố như chế độ ăn uống kém, căng thẳng, ngủ không đủ giấc và các tình trạng bệnh lý tiềm ẩn, tất cả đều có thể ảnh hưởng đến việc tăng cân và cản trở nỗ lực giảm cân.

Chế độ ăn uống mất cân bằng có thể ảnh hưởng đến độ nhạy insulin và cân bằng nội tiết tố, trong khi căng thẳng mãn tính làm tăng nồng độ cortisol, thúc đẩy quá trình tích trữ chất béo. Ngủ không đủ giấc sẽ phá vỡ sự cân bằng nội tiết tố, ảnh hưởng đến các hormone điều chỉnh sự thèm ăn như leptin và ghrelin. Sự dao động nội tiết tố do căng thẳng gây ra cũng có thể dẫn đến cảm giác thèm ăn tăng lên, góp phần làm tăng cân.

Áp dụng cách tiếp cận toàn diện để giữ gìn sức khỏe, bao gồm chế độ ăn uống cân bằng, kiểm soát căng thẳng và tập thể dục thường xuyên, đây đều là những điều quan trọng để cân bằng nội tiết tố và giảm cân. Hành trình giảm cân của mỗi người là duy nhất và sự hướng dẫn chuyên nghiệp sẽ giúp con đường đó trở nên suôn sẻ hơn. Do đó tốt hơn hết bạn nên tham khảo ý kiến ​​​​của các chuyên gia để đạt được thành công lâu dài trong nỗ lực giảm cân của bạn.

Nguồn: Driphydration.com