Tác hại của ánh sáng xanh điện thoại ngày càng được chứng minh có ảnh hưởng sâu rộng tới sức khỏe. Ngoài gây mỏi mắt, nó còn rối loạn giấc ngủ, nhịp sinh học, ức chế melatonin và ảnh hưởng hệ nội tiết. Hiểu rõ tác động này giúp bạn điều chỉnh thói quen sử dụng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Ánh sáng xanh điện thoại là gì? Vì sao ảnh hưởng đến hệ nội tiết?
Ánh sáng xanh là loại ánh sáng có bước sóng ngắn (khoảng 400 – 500 nm) và năng lượng cao trong phổ ánh sáng nhìn thấy. Nó có mặt tự nhiên trong ánh sáng mặt trời, nhưng cũng được phát ra mạnh từ các thiết bị công nghệ như điện thoại di động, máy tính và màn hình LED.
Điểm đặc biệt của ánh sáng xanh là khả năng tác động trực tiếp đến hệ điều hòa nhịp sinh học do võng mạc có các tế bào cảm nhận ánh sáng xanh (ipRGCs). Các tế bào này sau đó gửi tín hiệu đến “đồng hồ sinh học trung tâm” trong não và từ đó điều khiển hoạt động của các tuyến nội tiết, đặc biệt là tuyến tùng.
Khi ánh sáng xanh từ điện thoại được sử dụng vào ban đêm, thời điểm cơ thể cần nghỉ ngơi, thì đây vẫn là tín hiệu cơ thể cần hoạt động, gây nhiễu hệ nội tiết và làm rối loạn chu kỳ hormone tự nhiên.
Tác hại của ánh sáng xanh điện thoại đến hệ nội tiết
Ức chế melatonin và gây rối loạn nhịp sinh học (melatonin, cortisol)
Ánh sáng xanh từ điện thoại có thể làm rối loạn nhịp sinh học thông qua việc ức chế hormone melatonin – hormone điều hòa chu kỳ ngủ – thức.
Nghiên cứu “Short-wavelength sensitivity for the direct effects of light on alertness, vigilance, and the waking EEG in humans” (2006), công bố trên Sleep được thực hiện trên 16 người trưởng thành khỏe mạnh, cho thấy ánh sáng xanh (bước sóng ngắn) có tác động sinh học mạnh hơn đáng kể so với ánh sáng khác. Cụ thể, các thí nghiệm liên quan ghi nhận 6,5 giờ tiếp xúc ánh sáng xanh vào buổi tối có thể ức chế melatonin mạnh gấp khoảng 2 lần và làm trễ nhịp sinh học gần 3 giờ, góp phần gây rối loạn chu kỳ ngủ – thức.
Bên cạnh đó, ánh sáng xanh cũng ảnh hưởng đến cortisol – hormone giúp cơ thể tỉnh táo. Việc sử dụng điện thoại vào ban đêm có thể khiến cortisol duy trì ở mức cao, làm cơ thể khó thư giãn và giảm chất lượng giấc ngủ. Do melatonin còn liên quan đến miễn dịch và chuyển hóa, sự mất cân bằng hai hormone này có thể ảnh hưởng rộng đến sức khỏe nếu kéo dài.
Rối loạn hormone sinh sản
Nghiên cứu “Effects of Blue Light on Puberty and Ovary in Female Rats” (2023, The Journal of Clinical Research in Pediatric Endocrinology) trên 18 chuột cái 21 ngày tuổi cho thấy tiếp xúc ánh sáng xanh (450 – 470 nm) trong 6 – 12 giờ mỗi ngày làm dậy thì sớm hơn. Cụ thể nhóm thí nghiệm đã dậy thì ở ngày 30 – 32, còn ở nhóm đối chứng là ngày 38.
Trong nghiên cứu, nồng độ melatonin của chuột giảm theo thời gian tiếp xúc với ánh sáng xanh, trong khi LH và estradiol tăng đáng kể (với p<0.05), chứng minh ánh sáng xanh kéo dài ảnh hưởng tới hormone sinh sản và thời điểm dậy thì.
Mặc dù cần thêm nghiên cứu trên người, nhưng các dữ liệu từ mô hình động vật gợi ý rằng ánh sáng xanh không chỉ ảnh hưởng giấc ngủ mà còn có thể tác động đến cân bằng nội tiết và sự phát triển sinh sản khi tiếp xúc kéo dài, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên.
Rối loạn trao đổi chất và hormone liên quan
Tiếp xúc ánh sáng xanh từ điện thoại có thể làm thay đổi chuyển hóa trong cơ thể, gây tăng đường huyết, insulin, triglyceride và giảm HDL (cholesterol tốt). Đồng thời, ánh sáng xanh cũng có thể tác động đến hormone leptin, vốn điều tiết cảm giác đói, và gây stress oxy hóa ở gan. Những thay đổi này tương tự hội chứng chuyển hóa ở người, bao gồm rối loạn đường huyết, mỡ máu cao và thừa cân, đặc biệt nếu tiếp xúc ánh sáng xanh kéo dài kết hợp với lối sống ít vận động.
Nghiên cứu ‘’A single night light exposure acutely alters hormonal and metabolic responses in healthy participants’’ trên 17 người lớn khỏe mạnh (2017, Chronobiology International) cho thấy khi tiếp xúc với ánh sáng mạnh vào buổi tối (>500 lux) trong 3 giờ cho thấy, khi so với nhóm ánh sáng yếu (<5 lux) thì:
- Glucose sau bữa tối tăng trung bình 15%
- Insulin tăng 30%
- Melatonin giảm 50%
Kết quả cho thấy ánh sáng mạnh vào ban đêm có thể xáo trộn chuyển hóa đường huyết và hormone kiểm soát năng lượng ngay lập tức. Những thay đổi này thường không ảnh hưởng tới sức khoẻ ngay lập tức, nhưng khi tiếp xúc lâu dài trong thói quen sử dụng thiết bị liên tục, tác động tích lũy theo thời gian có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tổng thể.
Ảnh hưởng gián tiếp đến tâm trạng
Khi melatonin bị ức chế và nhịp sinh học mất cân bằng, cơ thể không chỉ bị rối loạn giấc ngủ mà còn dễ mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và thay đổi tâm trạng. Những tác động này có thể góp phần gây cảm giác lo âu hoặc trầm cảm kéo dài thông qua ảnh hưởng của các hormone như cortisol và serotonin.
Vì vậy, người làm ca đêm hoặc dùng điện thoại, máy tính trước khi đi ngủ cũng có thể trải qua tình trạng căng thẳng nội tiết và chức năng não bộ kém ổn định, khiến tinh thần mệt mỏi và cảm xúc thất thường.
Cách hạn chế tác hại của ánh sáng xanh điện thoại
Để giảm thiểu tác hại của ánh sáng xanh điện thoại, việc điều chỉnh thói quen sử dụng thiết bị và áp dụng các biện pháp bảo vệ mắt, nhịp sinh học là điều cần thiết trong cuộc sống hiện đại.
Điều chỉnh cách sử dụng các thiết bị điện tử
Giảm giờ tiếp xúc màn hình, đặc biệt vào buổi tối, giúp hạn chế sự ức chế sản xuất melatonin và gây rối loạn nhịp sinh học. Nhiều chuyên gia khuyến nghị tắt thiết bị 1 – 2 giờ trước giờ ngủ để cơ thể chuẩn bị vào trạng thái nghỉ ngơi tự nhiên.
Bật chế độ lọc ánh sáng xanh
Hầu hết điện thoại hiện nay đều có chế độ lọc ánh sáng xanh giúp giảm tác động lên hệ nội tiết.
- Ban ngày: không cần bật chế độ này vì ánh sáng xanh giúp duy trì sự tỉnh táo và nhịp sinh học.
- Buổi tối (trước khi ngủ 1 – 2 giờ): nên bật chế độ lọc ánh sáng xanh để giảm ức chế melatonin và hỗ trợ giấc ngủ.
Việc bật chế độ lọc ánh sáng xanh có thể kết hợp giảm độ sáng màn hình vào buổi tối để tăng hiệu quả giúp cơ thể ngủ ngon và sâu hơn.
Đeo kính lọc ánh sáng xanh
Kính lọc ánh sáng xanh giúp giảm lượng ánh sáng xanh đi vào mắt, từ đó hỗ trợ duy trì nhịp sinh học. Sử dụng vào buổi tối có thể giúp giảm ức chế melatonin và cải thiện giấc ngủ. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp hỗ trợ và không thay thế việc hạn chế dùng điện thoại trước khi ngủ.
Tập thói quen “20 – 20 – 20”
Trong thời gian sử dụng màn hình, cứ mỗi 20 phút hãy nhìn xa khoảng 20 feet (6 mét) trong 20 giây và lặp lại liên tục trong suốt quá trình dùng thiết bị. Thói quen này giúp giảm mỏi mắt và hỗ trợ hạn chế căng thẳng thần kinh, từ đó gián tiếp tốt cho sức khỏe tổng thể.
Tận dụng ánh sáng tự nhiên vào ban ngày nhiều hơn
Tiếp xúc với ánh sáng mặt trời vào buổi sáng giúp đồng hồ sinh học ổn định, tạo khung thời gian nội tiết tự nhiên và cân bằng. Từ đó giúp hạn chế các tác động của ánh sáng xanh tới sức khoẻ và hệ nội tiết.
Tác hại của ánh sáng xanh điện thoại không chỉ gây mỏi mắt mà còn ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, nhịp sinh học và hệ nội tiết, đặc biệt là melatonin và cortisol. Điều chỉnh thói quen sử dụng điện thoại, áp dụng chế độ lọc ánh sáng xanh và tăng cường ánh sáng tự nhiên sẽ giúp bảo vệ sức khỏe tổng thể lâu dài.
Chủ động chăm sóc sức khỏe, tăng sức đề kháng và cân bằng hệ nội tiết luôn là lựa chọn thông minh cho những người muốn nâng cao chất lượng cuộc sống và kéo dài tuổi thọ. Lão hoá tự nhiên đang dần được kéo giãn và con người có thể tăng năng lượng chủ động bằng cách duy trì lối sống lành mạnh kết hợp bổ sung vi dưỡng chất theo hướng dẫn y khoa.
Liên hệ Drip Hydration – thương hiệu truyền vi dưỡng chất của Mỹ – qua hotline 0901885088 để được tư vấn và chăm sóc ngay hôm nay!
Nguồn tham khảo:
- Harvard Health – Blue light has a dark side.
- Nature – Effects of smartphone light exposure on circadian rhythm
- PubMed – Suppression of melatonin by light exposure in humans
- Sleep Foundation – How blue light affects sleep
- PubMed – Systematic review of blue light effects on health
- “Short-wavelength sensitivity for the direct effects of light on alertness, vigilance, and the waking EEG in humans”
- “Effects of Blue Light on Puberty and Ovary in Female Rats”
- ‘’A single night light exposure acutely alters hormonal and metabolic responses in healthy participants’’
THÔNG TIN KHÁCH HÀNG
Bài viết của: Dược sĩ Lâm Huệ Kim
