Nhận diện dấu hiệu của làm việc quá sức và cách khắc phục

Trong cuộc sống hiện đại, với nhịp độ công việc ngày càng tăng cao, nhiều người dễ rơi vào tình trạng làm việc quá sức mà không nhận ra. Điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe thể chất cũng như gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho tinh thần và cảm xúc. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu của làm việc quá sức và tìm kiếm những phương pháp khắc phục hiệu quả là điều vô cùng cần thiết để bảo vệ sức khỏe toàn diện và cải thiện chất lượng cuộc sống của bạn. 

1. Làm việc quá sức là gì? Các dấu hiệu của làm việc quá sức?

Làm việc quá sức đề cập đến hành động làm việc quá mức so với khả năng chịu đựng hoặc trong thời gian quá dài, thường gây tổn hại đến sức khỏe và tinh thần của một người. Dưới đây là một số triệu chứng làm việc quá sức phổ biến mà bạn có thể gặp phải:

Triệu chứng thực thể:

• Mệt mỏi mãn tính: Cảm thấy mệt mỏi liên tục và thiếu năng lượng, ngay cả khi đã ngủ đủ giấc.
• Rối loạn giấc ngủ: Khó ngủ, ngủ không đủ giấc hoặc mất ngủ. Làm việc quá sức bị chóng mặt cũng có thể góp phần khiến bạn bị rối loạn giấc ngủ nặng hơn.
• Bệnh tật thường xuyên: Tăng khả năng bị cảm lạnh, nhiễm trùng và các bệnh khác do hệ thống miễn dịch suy yếu.
• Nhức đầu: Làm việc quá sức bị chóng mặt là tình trạng khá thường gặp.Nhức đầu thường xuyên hoặc đau nửa đầu có thể do căng thẳng gây ra.
• Căng cơ: Đau cơ, căng hoặc đau dai dẳng, đặc biệt là ở cổ, vai và lưng.
• Thay đổi khẩu vị: Chán ăn hoặc ăn quá nhiều, thường do căng thẳng.

Triệu chứng tâm thần và cảm xúc:

Tác hại của làm việc quá sức không chỉ ở thực thể mà còn có những ảnh hưởng đến tinh thần và cảm xúc.

• Khó chịu: Tăng sự khó chịu, thiếu kiên nhẫn hoặc thất vọng với nhiệm vụ công việc hoặc đồng nghiệp.
• Lo lắng: Mức độ lo lắng hoặc cảm giác bị choáng ngợp tăng cao.
• Trầm cảm: Cảm giác buồn bã, tuyệt vọng hoặc thiếu hứng thú với các hoạt động từng yêu thích.
• Khó tập trung: Không còn khả năng tập trung vào nhiệm vụ, đưa ra quyết định hoặc ghi nhớ mọi thứ.
• Giảm động lực: Sự sụt giảm đáng kể về sự nhiệt tình hoặc động lực trong công việc hoặc các hoạt động khác.

Triệu chứng hành vi:

• Mất cân bằng giữa công việc và cuộc sống: Dành quá nhiều thời gian cho công việc hoặc suy nghĩ về công việc, bỏ bê cuộc sống cá nhân và các mối quan hệ.
• Cô lập: Rút lui khỏi các tương tác và hoạt động xã hội do nhu cầu công việc.
• Giảm hiệu suất: Hiệu suất công việc, năng suất và chất lượng công việc bị giảm sút.
• Trì hoãn: Trì hoãn nhiệm vụ hoặc khó bắt đầu công việc do cảm thấy quá tải.

2. Khi nào dấu hiệu của làm việc quá sức là nguy hiểm? Tác hại của làm việc quá sức?

Dấu hiệu của làm việc quá sức có thể khác nhau tùy từng cá nhân. Tuy nhiên, nếu bạn đang gặp phải những tình trạng dưới đây thì chúng có thể là hồi chuông cảnh báo rằng tình trạng làm việc quá sức đã trở nên nguy hiểm:

• Mệt mỏi mãn tính: Bạn có thể cảm thấy mệt mỏi sau một ngày dài làm việc căng thẳng. Tuy nhiên, nếu cảm thấy liên tục kiệt sức, ngay cả khi đã nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc thì đây chắc chắn không phải là điều có thể xem nhẹ.
• Triệu chứng thể chất: Thường xuyên bị đau đầu, căng cơ, các vấn đề về tiêu hóa và các triệu chứng thể chất khác liên quan đến căng thẳng và mệt mỏi cũng có thể được xem là triệu chứng làm việc quá sức đã đến giai đoạn nguy hiểm.
• Kiệt sức về mặt cảm xúc: Tương tự như mệt mỏi mãn tính về sức khỏe thể chất, việc thường xuyên cảm thấy kiệt sức, cáu kỉnh hoặc choáng ngợp có thể là dấu hiệu nguy hiểm khi bạn làm việc quá sức.
• Chức năng nhận thức bị suy giảm: Triệu chứng làm việc quá sức bạn không nên bỏ qua chính là gặp vấn đề về trí nhớ, khó tập trung hoặc đưa ra quyết định.
• Bỏ bê việc chăm sóc bản thân: Nếu bản thân bạn gần đây luôn bỏ bê các hoạt động chăm sóc bản thân như tập thể dục, ăn uống lành mạnh và thực hành thư giãn thì rất có thể đây là biểu hiện của làm việc quá sức.
• Suy giảm sự hài lòng trong công việc: Mất đi sự nhiệt tình và hài lòng với công việc, cảm thấy không thỏa mãn với công việc của bản thân là một dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm nếu bạn đang phải làm việc quá sức.
• Rút lui khỏi xã hội: Rút lui khỏi các hoạt động xã hội và cô lập bản thân khỏi bạn bè, gia đình và mạng lưới hỗ trợ xã hội.

Làm việc quá sức có thể gây ra nhiều hậu quả tiêu cực khác nhau đối với cả sức khỏe thể chất và tinh thần. 

• Suy giảm sức khỏe thể chất: Làm việc quá sức có thể dẫn đến các vấn đề về sức khỏe thể chất như mệt mỏi mãn tính, rối loạn giấc ngủ, hệ thống miễn dịch suy yếu, tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đau đầu, căng cơ và các vấn đề về đường tiêu hóa.
• Dễ gặp các vấn đề về sức khỏe tâm thần: Tác hại của làm việc quá sức có thể là những ảnh hưởng tiêu cực lên sức khỏe tâm thần như căng thẳng mãn tính, lo lắng, trầm cảm, kiệt sức và giảm sức khỏe tổng thể. Nó cũng có thể làm suy giảm chức năng nhận thức, bao gồm trí nhớ, sự tập trung và khả năng giải quyết vấn đề.
• Giảm năng suất và hiệu suất: Một điều tưởng chừng như nghịch lý nhưng lại là sự thật chính là làm việc quá sức có thể dẫn đến giảm năng suất và hiệu suất. Mệt mỏi, thiếu tập trung và giảm khả năng sáng tạo có thể cản trở khả năng hoạt động tốt nhất của bạn, dẫn đến giảm hiệu quả và chất lượng đầu ra thấp hơn.
• Các mối quan hệ căng thẳng: Làm việc quá sức bị chóng mặt, đau đầu, rối loạn cảm xúc thường làm giảm thời gian dành cho gia đình, bạn bè và những người thân yêu. Điều này có thể làm căng thẳng các mối quan hệ và dẫn đến cảm giác bị cô lập, bị bỏ rơi và giảm sự hỗ trợ từ xã hội.
• Mất cân bằng giữa công việc và cuộc sống: Tác hại của làm việc quá sức có thể dẫn dàng nhận thấy là làm phá vỡ sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân, khiến bạn có ít thời gian thư giãn, sở thích và chăm sóc bản thân. Sự mất cân bằng này có thể dẫn đến giảm cảm giác thỏa mãn và hài lòng trong cuộc sống nói chung.
• Tăng nguy cơ tai nạn và sai sót: Làm việc quá sức bị đau đầu, mệt mỏi và thiếu tập trung do làm việc quá sức có thể làm tăng khả năng xảy ra tai nạn và sai sót, đặc biệt là trong những công việc đòi hỏi sự chú ý và tập trung cao độ, chẳng hạn như vận hành máy móc hạng nặng hoặc lái xe.

Điều quan trọng là phải nhận ra những triệu chứng làm việc quá sức này và xem xét chúng một cách nghiêm túc. Nếu bạn nhận thấy những dấu hiệu này ở bản thân hoặc người khác, đó có thể là dấu hiệu cho thấy làm việc quá sức đã đến mức nguy hiểm. Điều quan trọng là phải ưu tiên chăm sóc bản thân, tìm kiếm sự hỗ trợ và cân nhắc thực hiện các thay đổi để đạt được sự cân bằng lành mạnh hơn giữa công việc và cuộc sống.

3. Phải làm gì khi bị kiệt quệ, mệt mỏi do làm việc quá sức?

Việc để bản thân rơi vào thói quen làm việc quá sức có vẻ dễ mắc và khó thoát ra. Khi bạn kiệt sức và mệt mỏi vì làm việc quá sức, điều quan trọng là bạn phải ưu tiên chăm sóc bản thân và thực hiện các bước để nạp lại năng lượng. Dưới đây là một số mẹo khi bạn bị kiệt quệ, mệt mỏi do làm việc quá sức:

• Nghỉ ngơi và ngủ: Nếu thấy bản thân có các dấu hiệu của làm việc quá sức hãy quan tâm nhiều hơn đến việc nghỉ ngơi và giấc ngủ của bạn. Cho phép bản thân có thời gian dành riêng để thư giãn và nghỉ ngơi. Tạo môi trường thân thiện với giấc ngủ, thiết lập lịch trình ngủ đều đặn và thực hành các kỹ thuật thư giãn trước khi đi ngủ để thúc đẩy giấc ngủ ngon hơn.
• Nghỉ giải lao: Kết hợp những khoảng nghỉ ngắn trong ngày làm việc để mang lại cho bản thân những giây phút nghỉ ngơi. Sử dụng thời gian này để ngắt kết nối với các nhiệm vụ liên quan đến công việc, giãn cơ, đi dạo hoặc tham gia vào các hoạt động giúp bạn thư giãn và nạp lại năng lượng.

• Hoạt động thể chất nhiều hơn: Tham gia hoạt động thể chất thường xuyên, ngay cả khi chỉ là một buổi đi bộ ngắn hoặc một buổi tập giãn cơ, có thể giúp tăng mức năng lượng và cải thiện tâm trạng của bạn. Hoạt động thể chất giải phóng endorphin, chất cải thiện tâm trạng tự nhiên và có thể cung cấp năng lượng tăng cường rất cần thiết.
• Ưu tiên các hoạt động chăm sóc bản thân: Dành thời gian cho các hoạt động mang lại cho bạn niềm vui và sự thư giãn. Tham gia vào các sở thích, nghe nhạc, đọc sách, tắm hoặc dành thời gian hòa mình vào thiên nhiên. Tìm các hoạt động giúp bạn thư giãn và nuôi dưỡng sức khỏe của mình.
• Theo đuổi những sở thích khác với công việc: Nó giúp bộ não của bạn suy nghĩ khác đi và giúp bạn không còn bận tâm đến công việc nữa. Nếu công việc của bạn thường hay ngồi một chỗ, bạn nên cố gắng theo đuổi những sở thích giúp đưa bạn ra ngoài như đi dạo, leo núi.
• Đặt ranh giới: Thiết lập ranh giới rõ ràng giữa công việc và cuộc sống cá nhân. Hãy học cách nói không với những yêu cầu quá mức của công việc, giao phó nhiệm vụ khi có thể và tránh gây căng thẳng liên quan đến công việc vào thời gian cá nhân của bạn. Bảo vệ thời gian cá nhân của bạn và tạo sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống là rất quan trọng đối với sức khỏe tổng thể của bạn.
• Tìm kiếm sự hỗ trợ: Hãy liên hệ với bạn bè, gia đình hoặc đồng nghiệp đáng tin cậy để được hỗ trợ và thấu hiểu. Hãy chia sẻ cảm xúc và trải nghiệm của bạn với họ vì họ có thể là người lắng nghe và đưa ra những hiểu biết hoặc lời khuyên có giá trị.
• Đánh giá và ưu tiên các nhiệm vụ: Lùi lại một bước và đánh giá khối lượng công việc của bạn. Xác định những nhiệm vụ nào là cần thiết và ưu tiên chúng cho phù hợp. Giao nhiệm vụ khi có thể và cân nhắc tìm kiếm sự giúp đỡ hoặc hỗ trợ từ đồng nghiệp hoặc người giám sát.

Như vậy, trong xã hội hiện đại, một cá nhân rất dễ gặp phải các triệu chứng làm việc quá sức, khiến sức khỏe thể chất và tinh thần bị ảnh hưởng tiêu cực. Việc tìm cho mình những giải pháp để phục hồi sinh lực, xua tan mệt mỏi là điều rất quan trọng. Tuy nhiên, cần nhớ rằng con đường phục hồi sau khi làm việc quá sức cần có thời gian và điều quan trọng là bạn phải kiên nhẫn với chính mình. Bằng cách thực hiện các chiến lược như đã nói và ưu tiên việc tự chăm sóc bản thân, bạn có thể dần dần khôi phục mức năng lượng và cải thiện sức khỏe tổng thể của mình.

Tài liệu tham khảo: Forbes.com, Investopedia.com, Betterup.com, Healthline.com