Mất nước bù điện giải thế nào? Vai trò của việc bổ sung chất điện giải cho người bị mất nước

Chất điện giải đóng vai trò vô cùng quan trọng trong cơ thể, điều hòa các hoạt động và vận chuyển dinh dưỡng vào tế bào. Do đó, với những người bị mất nước bù điện giải là một việc hết sức quan trọng cần được chú ý.

1. Chất điện giải là gì và đặc tính của chất điện giải?

Chất điện giải là những khoáng chất có điện tích khi hòa tan trong nước hoặc dịch cơ thể, kể cả máu. Điện tích có thể dương hoặc âm. Cơ thể chúng ta có các chất điện giải trong máu, nước tiểu, mô và các chất dịch cơ thể khác. Chất điện giải rất quan trọng vì:

• Giúp cân bằng lượng nước trong cơ thể;
• Cân bằng pH của cơ thể;
• Vận chuyển chất dinh dưỡng vào tế bào;
• Vận chuyển chất thải ra khỏi tế bào;
• Hỗ trợ chức năng hệ cơ và hệ thần kinh;
• Giữ cho nhịp tim ở mức ổn định;
• Giữ huyết áp ổn định;
• Giữ xương và răng khỏe mạnh.

Các chất điện giải chính có mặt trong cơ thể bao gồm:

• Bicarbonate: Giúp duy trì cân bằng axit và bazơ (pH) của cơ thể. Chúng cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc di chuyển carbon dioxide – CO2 qua máu.
• Canxi: Giúp hình thành và giữ cho xương và răng chắc khỏe.
• Clorua: Giúp kiểm soát lượng chất lỏng trong cơ thể. Ngoài ra, còn giúp duy trì lượng máu và huyết áp khỏe mạnh.
• Magiê: Giúp cơ bắp, dây thần kinh và tim hoạt động tốt, giúp kiểm soát huyết áp và đường huyết (đường trong máu).
• Phốt phát: Phối hợp với canxi để tạo xương và răng chắc khỏe.
• Kali: Giúp tế bào, tim và cơ bắp hoạt động bình thường.
• Natri: Giúp kiểm soát lượng chất lỏng trong cơ thể, giúp dây thần kinh và cơ bắp hoạt động tốt.

Mất cân bằng điện giải có nghĩa là mức độ của một hoặc nhiều chất điện giải trong cơ thể bạn quá thấp hoặc quá cao. Chúng có thể xảy ra khi lượng nước trong cơ thể bạn thay đổi hay còn gọi là mất nước rối loạn điện giải. Lượng nước bạn nạp vào phải bằng lượng nước bạn mất đi, nếu có điều gì đó làm đảo lộn sự cân bằng này, bạn có thể bị mất nước hoặc thừa nước.

2. Vì sao bị mất nước bù điện giải lại quan trọng và cấp bách?

Cơ thể chúng ta được tạo thành từ ~60% nước. Nước có nhiều vai trò trong cơ thể,rất quan trọng giúp duy trì lượng máu và điều chỉnh nhiệt độ cơ thể. Khi chúng ta bị mất nước (được định nghĩa là lượng dịch cơ thể thiếu hụt > 2% khối lượng cơ thể), lượng máu sẽ giảm. Điều này làm cho việc duy trì huyết áp và lưu lượng máu trở nên khó khăn hơn, gây căng thẳng cho hệ thống tim mạch, làm tăng tốc độ mệt mỏi và ảnh hưởng đến hiệu suất.

Chất điện giải đóng một vai trò quan trọng trong việc duy trì mức độ hydrat hóa thích hợp trong cơ thể. Nước là thành phần chính của máu và chất điện giải cần thiết để nước tồn tại trong tế bào và mô của cơ thể. Natri, kali và clorua là những chất điện giải chính liên quan đến việc duy trì cân bằng chất lỏng trong cơ thể. Natri là chất điện phân chính bên ngoài tế bào, trong khi kali là chất điện phân chính bên trong tế bào. Clorua cũng là chất điện giải quan trọng bên ngoài tế bào và giúp duy trì sự cân bằng chất lỏng thích hợp bằng cách cân bằng các ion tích điện dương trong cơ thể.

Như đã đề cập ở trên, cơ thể chúng ta có các chất điện giải trong máu, nước tiểu, mô và các chất dịch cơ thể khác. Vì vậy khi lượng dịch cơ thể giảm đi do mất nước, cơ thể cũng đồng thời bị mất các chất điện giải. 

Hiện tượng mất nước rối loạn điện giải luôn đi song hành với nhau. Do đó người bị mất nước cần bổ sung điện giải song song với việc bù nước cho cơ thể, nhằm sớm ổn định các chức năng sống chịu sự chi phối của các chất điện giải bị mất đi.

3. Người bị mất nước bù điện giải bằng cách nào?

Để chăm sóc bệnh nhân mất nước điện giải tốt nhất, điều cần thiết là phải bổ sung nước bằng cách uống nhiều nước, đặc biệt là những loại nước có chứa chất điện giải. 

• Đồ uống thể thao và chất bổ sung chất điện giải có thể đặc biệt hữu ích cho các vận động viên hoặc những người tham gia hoạt động thể chất cường độ cao, vì chúng có thể giúp thay thế chất điện giải bị mất qua mồ hôi.
• Ngoài ra, ăn một chế độ ăn uống gồm nhiều trái cây và rau quả cũng có thể giúp duy trì cân bằng điện giải bù nước. 

Lưu ý: Việc điều trị mất cân bằng nước điện giải phụ thuộc vào chất điện giải nào bị mất, ít hay nhiều và nguyên nhân gây ra sự mất cân bằng. Trong những trường hợp nhẹ, bạn chỉ cần thực hiện một số thay đổi trong chế độ ăn uống của mình.

Trong những trường hợp khác, đặc biệt là khi mất nước nghiêm trọng, bạn có thể cần đến các phương pháp điều trị hiệu quả hơn như dùng một loại thuốc, nước bổ sung đường uống, hoặc cấp nước cho cơ thể qua đường tĩnh mạch (IV) giúp mang lại hiệu quả bù nước nhanh chóng, bổ sung nước và các chất điện giải thiết yếu tức thì. Hiện giải pháp mất nước bù điện giải Dehydration qua đường tĩnh mạch (IV) được đánh giá là phù hợp cho những người bận rộn hay quên uống nước thời gian dài, người bị mất nước đột ngột do nhiều lý do hoặc người làm việc liên tục dưới thời tiết nắng nóng.

Nguồn: medlineplus.gov – revistanutricion.org – sportsdietitians.com.au