Các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc có dễ phát hiện không?

Cơ thể nhiễm độc được định nghĩa là tình trạng cơ thể bị ảnh hưởng bởi bất kỳ loại chất độc có hại cho cơ thể. Có nhiều loại chất độc khác nhau trong đó có một số chất vô hại ở lượng bình thường nhưng có thể gây độc ở mức độ cao. Việc xác định các dấu hiệu của cơ thể bị nhiễm độc tố giúp chúng ta có hướng xử lý đúng đắn và hạn chế tối đa ảnh hưởng của các loại độc tố này đến sức khỏe.

1. Các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc

Cơ thể nhiễm độc được định nghĩa là tình trạng cơ thể bị ảnh hưởng bởi bất kỳ loại chất độc có hại nào đến cơ thể. Trong đó, chất độc có thể tồn tại ở nhiều dạng khác nhau. Chất độc có thể là sản phẩm ngay trong chính ngôi nhà của bạn như thuốc không được dùng theo chỉ dẫn. 

Một số nguyên nhân có thể làm cơ thể tiếp xúc với chất độc như ăn nhầm phải, hít phải khí độc với liều lượng cao hoặc chạm vào gây hấp thụ độc chất qua da. Ngộ độc có thể xảy ra như một tai nạn bất ngờ hoặc một hành động có chủ đích. Ảnh hưởng của ngộ độc phụ thuộc vào chất, số lượng, hình thức tiếp xúc cũng như tuổi, cân nặng và tình trạng sức khỏe của từng người cụ thể. 

Các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc sẽ khác nhau phụ thuộc vào từng loại độc chất cũng như lượng chất độc uống vào. Những chất độc hại chẳng hạn như carbon monoxide gây ra cản trở khả năng vận chuyển oxy của máu hoặc thuốc tẩy gây bỏng rát kèm theo kích ứng hệ tiêu hóa.

1.1. Dấu hiệu chung của cơ thể nhiễm độc tố

Các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc tố phụ thuộc vào chất độc cụ thể. Vì vậy, các triệu chứng và dấu hiệu của cơ thể bị nhiễm độc tố nói chung khá đa dạng. Các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc chung có thể bao gồm cảm giác bị bệnh, rối loạn tiêu hóa, đau bụng, buồn ngủ, chóng mặt hoặc yếu, sốt kèm theo ớn lạnh (run rẩy), giảm cảm giác ngon miệng, đau nhức đầu, khó nuốt, khó thở, sản xuất nhiều nước bọt hơn bình thường, phát ban trên da, môi và da xanh (tím tái), bỏng quanh mũi hoặc miệng, nhìn đôi hoặc mờ mắt, rối loạn tâm thần, co giật (phù hợp), mất ý thức hoặc hôn mê, trong trường hợp nặng.

1.2. Dấu hiệu cơ thể bị nhiễm độc tố bởi ngộ độc thuốc

Sử dụng thuốc quá liều là loại ngộ độc phổ biến nhất ở Anh. Nếu ai đó dùng quá nhiều thuốc, họ có thể gặp các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc tố cụ thể của loại thuốc đã dùng, cũng như các triệu chứng chung hơn được liệt kê ở trên. Một số loại thuốc hoặc thuốc phổ biến nhất liên quan đến các trường hợp ngộ độc được liệt kê dưới đây.

1.2.1. Ngộ độc Paracetamol

Paracetamol là thuốc giảm đau, chống viêm nhóm phi steroid thường được sử dụng rộng rãi trong cộng đồng mà không cần kê đơn. Chính vì lý do này mà tình trạng ngộ độc thuốc Paracetamol thường xuyên, các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc đặc trưng do ngộ độc Paracetamol bao gồm mất phối hợp tay chân, vàng da và lòng trắng mắt (vàng mắt), lượng đường trong máu thấp, hạ đường huyết. Hạ đường huyết bao gồm các dấu hiệu trên lâm sàng như vã nhiều mồ hôi, run rẩy tay chân và khó chịu.

1.2.2. Ngộ độc Aspirin

Aspirin là một loại thuốc chống tiểu cầu làm loãng máu và giảm nguy cơ hình thành cục máu đông hay còn gọi là huyết khối động mạch.

Các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc do ngộ độc aspirin bao gồm đổ mồ hôi, thở nhanh, ù tai, mất thính lực tạm thời.

1.2.3. Ngộ độc thuốc chống trầm cảm ba vòng

Thuốc chống trầm cảm ba vòng được sử dụng để điều trị trầm cảm lâm sàng, cũng như một số tình trạng sức khỏe tâm thần khác như rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) hay rối loạn hoảng sợ. Một số loại thuốc chống trầm cảm ba vòng cũng có thể được sử dụng để điều trị đau dây thần kinh.

Các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc do ngộ độc thuốc chống trầm cảm ba vòng bao gồm tính dễ bị kích thích, khô miệng, đồng tử lớn, rối loạn nhịp tim, huyết áp thấp, có thể gây ra các triệu chứng bao gồm chóng mặt và ngất xỉu.

1.2.4. Ngộ độc thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI)

Các thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc là một loại thuốc chống trầm cảm mới hơn, cũng được sử dụng để điều trị các tình trạng liên quan đến sức khỏe tâm thần như rối loạn ám ảnh cưỡng chế và rối loạn tâm thần phân liệt.

Các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc do ngộ độc SSRI bao gồm cảm thấy kích động, chuyển động không kiểm soát của mắt (chứng giật nhãn cầu) và căng cơ nghiêm trọng.

1.2.5. Ngộ độc thuốc chẹn beta

Thuốc chẹn beta được sử dụng để điều trị một số tình trạng ảnh hưởng đến tim mạch hoặc máu như tăng huyết áp, đau thắt ngực và suy tim.

Các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc do ngộ độc thuốc chẹn beta bao gồm huyết áp thấp, có thể gây ra các triệu chứng như chóng mặt và ngất xỉu và nhịp tim chậm dưới 60 nhịp mỗi phút.

1.2.6. Ngộ độc thuốc chẹn canxi

Thuốc chẹn kênh canxi là loại thuốc được sử dụng để điều trị bệnh tăng huyết áp và đau thắt ngực.

Các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc do ngộ độc thuốc chẹn kênh canxi bao gồm cảm thấy kích động, huyết áp thấp, có thể gây ra các triệu chứng như chóng mặt và ngất xỉu, đau tức ngực và nhịp tim chậm dưới 60 nhịp mỗi phút.

1.2.7. Ngộ độc thuốc benzodiazepin

Benzodiazepin là một loại thuốc thuộc nhóm hướng thần, có công dụng điều trị chứng rối loạn lo âu và các vấn đề liên quan đến giấc ngủ, thường được sử dụng trong thời gian ngắn.

Các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc nguyên nhân do ngộ độc thuốc benzodiazepin bao gồm khó khăn liên quan đến phối hợp và nói chuyện, chuyển động không kiểm soát của mắt cụ thể là xuất hiện chứng giật nhãn cầu, hô hấp yếu và buồn ngủ.

1.2.8. Ngộ độc thuốc gây nghiện

Opioid là một loại thuốc giảm đau mạnh hơn được sử dụng để điều trị cơn đau từ trung bình đến nặng. Các loại thuốc này bao gồm codeine và morphine, cũng như các loại ma túy bất hợp pháp.

Các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc do ngộ độc opioid bao gồm hô hấp yếu và buồn ngủ.

1.2.9. Quá liều chất kích thích

Những người sử dụng quá nhiều chất kích thích như cocaine, amphetamine, crack hoặc thuốc lắc, các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc do quá liều chất kích thích có thể bao gồm rối loạn lo âu, ảo giác, hoang tưởng, kích động, sốt kèm theo vã mồ hôi rét run, cảm giác đau tức ngực, nhịp thở nhanh và rối loạn nhịp tim. 

Những người sử dụng quá nhiều cần sa có thể gặp các dấu hiệu cơ thể bị nhiễm độc loại chất này bao gồm xuất hiện ảo giác, hoang tưởng và tê bì nhiều ở tay và chân.

2. Các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc có dễ phát hiện không?

Thông thường, các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc có thể dễ dàng phát hiện hoặc diễn biến thầm lặng. Điều quan trọng khi phát hiện các dấu hiệu nhiễm độc là đưa bệnh nhân đến ngay các cơ sở y tế để được bác sĩ khám và chẩn đoán phù hợp. Đầu tiên, bác sĩ sẽ xem lại bệnh sử và khám sức khỏe. Bác sĩ cũng có thể thực hiện các xét nghiệm để tìm ra nguyên nhân. Hầu hết các chất độc có thể được phát hiện thông qua xét nghiệm máu hoặc xét nghiệm nước tiểu. Trong một số trường hợp, các bác sĩ có thể chỉ định thực hiện xét nghiệm độc tính bằng cách sử dụng mẫu nước tiểu hoặc nước bọt.

Cách tốt nhất để các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc là hạn chế tiếp xúc với các chất có hại. Dưới đây là một số hướng dẫn để dự phòng tình trạng ngộ độc, bao gồm: 

• Giữ tất cả các vật dụng gia đình ngoài tầm với của trẻ em: Tất cả những vật dụng trong gia đình bao gồm thuốc, sản phẩm tẩy rửa và các hóa chất độc hại khác nên đặt ở những chiếc tủ cao hoặc có khóa. 
• Mặc quần áo bảo hộ, như găng tay, khi bạn sử dụng chất tẩy rửa và hóa chất.
• Tránh sử dụng các loại thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, chất pha loãng sơn hoặc các hóa chất tương tự trong nhà: Bạn nên hạn chế tối đa những trường hợp sử dụng các loại hóa chất. Nếu nhu cầu bắt buộc phải sử dụng đến các hóa chất này bên trong nhà thì bạn cần giữ cho khu vực đó được thoáng khí.
• Không trộn hóa chất: Các loại hóa chất khi được trộn lẫn với nhau có thể tăng độc tính. Ví dụ thuốc tẩy và amoniac trộn lại với nhau sẽ tạo ra một loại khí chết người.
• Giữ thuốc và hóa chất trong hộp đựng ban đầu của chúng.
• Dán nhãn tất cả các loại thuốc được đặt bên trong tủ thuốc.
• Loại bỏ các loại thuốc và đồ dùng cũ hoặc đã hết hạn sử dụng: Bạn nên vứt bỏ tất cả các loại thuốc không sử dụng, thuốc đã hết hạn sử dụng để hạn chế trường hợp uống nhầm các loại thuốc này gây ra ngộ độc. 
• Bảo dưỡng thường xuyên tất cả các thiết bị chạy bằng khí đốt, dầu và nhiên liệu gỗ và đảm bảo rằng chúng được thông khí tốt.
• Không bao giờ chạy xe trong gara, trừ khi bạn đến hoặc rời đi.
• Lắp đặt máy dò khí carbon monoxide trong nhà, thường xuyên kiểm tra và thay pin.

3. Phải làm gì khi phát hiện cơ thể nhiễm độc?

Việc điều trị ngộ độc tùy thuộc vào từng loại chất độ cũng như từng trường hợp cụ thể. Đối với tất cả các loại ngộ độc, mục tiêu là kiểm soát các triệu chứng và duy trì các chức năng thiết yếu của cơ thể.

Ngay sau khi bạn phát hiện các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc thì bạn cần:

• Điều cần làm là cố gắng hết sức để giữ bình tĩnh, tránh xa hoặc loại bỏ chất độc nếu có thể. 
• Nếu chất độc có lẫn trong không khí: Bạn cần di chuyển nhanh chóng đến khu vực an toàn có không khí trong lành. 
• Nếu chất độc dính trên da: Bạn cần rửa sạch bằng nước và cởi bỏ quần áo bị nhiễm bẩn bằng găng tay. Rửa sạch phần da bị dính chất độc trong 15 đến 20 phút dưới vòi sen hoặc bằng vòi.
• Nếu chất độc dính vào mắt: Bạn cần nhẹ nhàng rửa mắt bằng nước mát hoặc nước ấm trong 20 phút hoặc cho đến khi có sự trợ giúp.
• Nếu người đó nuốt phải chất độc: Không cố gắng để gây nôn, đồng thời, loại bỏ bất cứ thứ gì còn sót lại trong miệng của người đó. 
• Nếu trẻ em nuốt phải pin nút: Chúng là những loại pin nhỏ, phẳng được sử dụng trong đồng hồ, đồ chơi và các thiết bị điện tử khác hoặc các loại pin lớn hơn đặc biệt nguy hiểm đối với sức khỏe của trẻ nhỏ. Trong quá trình trẻ chơi đùa nếu vô tình nuốt phải các loại pin này và mắc kẹt trong thực quản có thể gây ra bỏng mô nghiêm trọng. Nếu bạn nghi ngờ trẻ đã nuốt phải một trong những cục pin này thì ngay lập tức đưa trẻ đi chụp X-quang khẩn cấp để tìm vị trí của pin. Nếu pin nằm trong thực quản thì phải tiến hành lấy ra khỏi cơ thể. Nếu nó đã đi vào dạ dày, việc cho phép nó đi qua đường ruột thường là an toàn.
• Nếu chất độc bị nghi ngờ là chất tẩy rửa gia dụng hoặc các loại hóa chất khác: Bạn cần đọc nhãn dán trên hộp đựng và làm theo hướng dẫn sử dụng đối với trường hợp vô tình bị ngộ độc.

Trong bất kỳ trường hợp phát hiện dấu hiệu cơ thể nhiễm độc thì điều tiếp theo cần làm là đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được hỗ trợ. Một số dấu hiệu cơ thể nhiễm độc nghiêm trọng như buồn ngủ hoặc bất tỉnh, rối loạn nhịp thở, khó thở, bồn chồn hoặc kích động không kiểm soát được kèm theo co giật.

Tóm lại, bài viết đã nêu lên các dấu hiệu cơ thể nhiễm độc cũng như những việc cần làm khi phát hiện cơ thể bị nhiễm độc. Ảnh hưởng lâu dài của ngộ độc là khác nhau phụ thuộc vào chất, số lượng, loại phơi nhiễm, tuổi tác, cân nặng và tình trạng sức khỏe của từng người cụ thể. Ngộ độc có thể gây ra những ảnh hưởng ngắn hạn, như phát ban trên da hoặc ốm nhẹ. Trong trường hợp nghiêm trọng, tình trạng  cơ thể bị nhiễm độc có thể gây tổn thương não, hôn mê hoặc tử vong.

Sau khi sử dụng liệu trình này, bạn sẽ thấy sức khỏe tổng thể cải thiện rõ rệt, hệ miễn dịch mạnh mẽ hơn, gan và thận hoạt động hiệu quả hơn trong việc loại bỏ độc tố, giảm mệt mỏi và tăng cường năng lượng.

Tài liệu tham khảo: Mayoclinic.org, Familydoctor.org, Nhs.uk