Bị rối loạn giấc ngủ có nguy hiểm không?

Rối loạn giấc ngủ không chỉ là một vấn đề gây khó chịu mà còn có thể mang theo những nguy cơ sức khỏe đáng kể. Việc thiếu ngủ thường gây ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần, cơ thể và các vấn đề về trí nhớ. Vậy rối loạn giấc ngủ có nguy hiểm không?

1. Những hậu quả của việc rối loạn giấc ngủ

Nhiều người thắc mắc rằng rối loạn giấc ngủ có nguy hiểm không, rối loạn giấc ngủ có hại không hay hậu quả của việc rối loạn giấc ngủ là gì? Rối loạn giấc ngủ có thể gây ra những hậu quả sâu rộng đối với sức khỏe thể chất, nhận thức, cảm xúc và xã hội. Các rối loạn giấc ngủ như mất ngủ, ngưng thở khi ngủ, chứng ngủ rũ và hội chứng chân không yên có thể gây ra những tác động nghiêm trọng và trên diện rộng nếu không được điều trị. Một số hậu quả tiềm ẩn bao gồm:

1.1. Ảnh hưởng sức khỏe thể chất

• Tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường, bệnh tim mạch và đột quỵ do rối loạn chuyển hóa và điều hòa nội tiết tố. Đây là một hậu quả của rối loạn giấc ngủ thường gặp.
• Chức năng hệ thống miễn dịch bị suy giảm, tăng khả năng bị nhiễm trùng
• Làm trầm trọng thêm tình trạng đau mãn tính
• Các vấn đề về tiêu hóa như bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD)
• Tăng tình trạng viêm trong cơ thể

1.2. Tác động đến sức khỏe tâm thần

• Nguy cơ phát triển các rối loạn tâm thần cao hơn như trầm cảm, lo âu, rối loạn lưỡng cực. Đây cũng là một hậu quả của rối loạn giấc ngủ thường gặp.
• Làm xấu đi tình trạng sức khỏe tâm thần hiện có
• Khó điều chỉnh cảm xúc và thay đổi tâm trạng
• Tác động đến trí nhớ, sự tập trung và hiệu suất nhận thức

1.3. Ảnh hưởng đến các hoạt động vào ban ngày

• Mệt mỏi và buồn ngủ quá mức vào ban ngày là một hậu quả của rối loạn giấc ngủ thường gặp.
• Giảm năng suất và hiệu suất làm việc/học tập
• Gia tăng sai sót và tai nạn do mất cảnh giác
• Mối quan hệ giữa các cá nhân căng thẳng do cáu kỉnh

1.4. Chất lượng cuộc sống

• Suy giảm tổng thể về chất lượng cuộc sống và sự hài lòng với cuộc sống là một là một hậu quả của rối loạn giấc ngủ thường gặp.
• Sự cô lập và rút lui khỏi xã hội cũng là một hậu quả của việc rối loạn giấc ngủ.
• Tăng chi phí chăm sóc sức khỏe do các tình trạng liên quan
• Nguy cơ tai nạn xe cộ và tai nạn lao động cao hơn

1.5. Rủi ro khác

• Thiếu ngủ có thể làm giảm khả năng đưa ra quyết định và tăng tính bốc đồng
• Một số rối loạn giấc ngủ có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư
• Trẻ gặp vấn đề về giấc ngủ có thể gặp các vấn đề về tăng trưởng, hành vi và học tập

2. Trường hợp nào rối loạn giấc ngủ sẽ gây nguy hiểm nghiêm trọng?

Rối loạn giấc ngủ có thể gây ra những nguy hiểm cho nhiều nhóm người khác nhau, tùy thuộc vào độ tuổi, nghề nghiệp và tình trạng sức khỏe hiện có của họ. Dưới đây là những người dễ bị tổn thương trước những rủi ro liên quan đến rối loạn giấc ngủ: 

2.1. Lái xe và phi công

Rối loạn giấc ngủ là mối đe dọa đáng kể đối với người làm nghề tài xế. Bởi lái xe buồn ngủ có thể dẫn đến tai nạn thảm khốc, gây nguy hiểm đến tính mạng của người lái xe, hành khách và những người tham gia giao thông khác. Các quy định và hướng dẫn nghiêm ngặt được áp dụng cho những ngành nghề này để đảm bảo thời gian ngủ và nghỉ ngơi đầy đủ nhằm giảm thiểu rủi ro liên quan đến rối loạn giấc ngủ.

2.2. Người cao tuổi

Khi mọi người già đi, tỷ lệ rối loạn giấc ngủ, chẳng hạn như ngưng thở khi ngủ và mất ngủ, tăng lên. Những rối loạn này có thể làm trầm trọng thêm tình trạng sức khỏe hiện có, làm tăng nguy cơ té ngã và chấn thương, đồng thời góp phần làm suy giảm nhận thức và chứng mất trí nhớ ở người lớn tuổi. Chẩn đoán và điều trị đúng chứng rối loạn giấc ngủ là rất quan trọng để duy trì sức khỏe tổng thể và sự độc lập cho người cao tuổi.

2.3. Trẻ em và thanh thiếu niên

Rối loạn giấc ngủ ở trẻ em và thanh thiếu niên có thể ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển thể chất, nhận thức, hành vi và kết quả học tập. Các tình trạng như ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, hội chứng chân không yên và rối loạn giai đoạn ngủ – thức muộn có thể dẫn đến các vấn đề về chú ý và hiếu động thái quá, khó khăn trong học tập cũng như tăng nguy cơ tai nạn và thương tích.

2.4. Những người có tình trạng bệnh lý

Những người mắc một số bệnh lý nhất định, chẳng hạn như bệnh tim mạch, tiểu đường, béo phì và rối loạn thần kinh, dễ bị rối loạn giấc ngủ hơn hoặc gặp các triệu chứng trầm trọng hơn. Rối loạn giấc ngủ có thể làm trầm trọng thêm sự tiến triển của những tình trạng này và làm tăng nguy cơ biến chứng, khiến việc quản lý giấc ngủ hợp lý trở nên cần thiết đối với sức khỏe và tinh thần tổng thể của họ.

2.5. Phụ nữ mang thai

Mang thai có thể làm tăng nguy cơ mắc chứng rối loạn giấc ngủ, chẳng hạn như hội chứng chân không yên và chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Những rối loạn này có thể gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của người mẹ cũng như thai nhi đang phát triển từ đó dẫn đến các biến chứng khi mang thai và sinh nở.

3. Cách cải thiện tình trạng rối loạn giấc ngủ hiệu quả

Có nhiều cách khác nhau để cải thiện tình trạng rối loạn giấc ngủ và mất ngủ. Dưới đây là một số chiến lược hiệu quả để giải quyết chứng rối loạn giấc ngủ:

3.1. Liệu pháp nhận thức-hành vi cho chứng mất ngủ (CBT-I)

CBT-I là phương pháp điều trị không dùng thuốc có hiệu quả cao đối với chứng mất ngủ và các chứng rối loạn giấc ngủ khác. Chúng liên quan đến việc xác định, thay đổi các kiểu suy nghĩ và hành vi tiêu cực gây ra các vấn đề về giấc ngủ.

Các kỹ thuật bao gồm hạn chế giấc ngủ, kiểm soát kích thích, chiến lược thư giãn và tái cấu trúc nhận thức.

3.2. Thiết lập thói quen ngủ tốt

Thiết lập thói quen ngủ tốt và tạo môi trường thuận lợi cho giấc ngủ có thể cải thiện đáng kể chất lượng giấc ngủ. Các chiến lược bao gồm duy trì lịch trình ngủ-thức nhất quán, tạo môi trường ngủ mát mẻ, tối và yên tĩnh, tránh các chất kích thích gần giờ đi ngủ và thiết lập thói quen thư giãn trước khi đi ngủ.

3.3. Sửa đổi lối sống

Áp dụng lối sống lành mạnh có thể làm giảm bớt hoặc ngăn ngừa nhiều chứng rối loạn giấc ngủ. Tập thể dục thường xuyên, các kỹ thuật kiểm soát căng thẳng (ví dụ: thiền, yoga), hạn chế uống caffeine và rượu, đồng thời duy trì chế độ ăn uống hợp lý có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Việc giải quyết các tình trạng bệnh lý tiềm ẩn có thể góp phần gây rối loạn giấc ngủ cũng rất quan trọng.

3.4. Liệu pháp ánh sáng

Tiếp xúc với ánh sáng mạnh vào những thời điểm cụ thể có thể giúp điều chỉnh nhịp sinh học của cơ thể và cải thiện chu kỳ ngủ – thức.Liệu pháp ánh sáng đặc biệt hữu ích cho các tình trạng như rối loạn giai đoạn ngủ – thức muộn và jet lag.

3.5. Sử dụng thuốc

Trong một số trường hợp, thuốc theo toa có thể được khuyên dùng để kiểm soát các rối loạn giấc ngủ cụ thể hoặc để tạm thời làm giảm chứng mất ngủ trầm trọng. Các ví dụ bao gồm thuốc an thần, thuốc ngủ, thuốc chủ vận melatonin và thuốc điều trị hội chứng chân không yên hoặc chứng ngủ rũ.

Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc ngủ lâu dài cần được theo dõi cẩn thận do tác dụng phụ tiềm ẩn và nguy cơ phụ thuộc.

3.6. Phương pháp điều trị thay thế

Có thể khám phá các liệu pháp bổ sung và thay thế như châm cứu, liệu pháp hương thơm và thảo dược bổ sung, nhưng hiệu quả của chúng có thể khác nhau.

Điều cần thiết là phải hợp tác chặt chẽ với chuyên gia về giấc ngủ hoặc chuyên gia chăm sóc sức khỏe có trình độ để xác định kế hoạch điều trị phù hợp nhất dựa trên chứng rối loạn giấc ngủ cụ thể, nguyên nhân cơ bản và hoàn cảnh cá nhân. Một sự kết hợp của các liệu pháp có thể được khuyến khích để có kết quả tối ưu.

Việc nhận biết và giải quyết rối loạn giấc ngủ là một phần quan trọng của việc duy trì một lối sống lành mạnh và cân bằng. Trong khi nguy cơ mang lại có thể đáng kể đối với sức khỏe, nhưng thông qua những biện pháp đơn giản như thiết lập lịch trình ngủ và thực hiện các thói quen tốt, chúng ta có thể giảm thiểu các hậu quả tiềm ẩn và tạo ra một cơ hội cho giấc ngủ lành mạnh và hồi phục. 

Nguồn: nhlbi.nih.gov – cdc.gov – webmd.com