Tiêu chảy uống nước gì để nhanh hồi phục và tránh mất nước?

Tiêu chảy uống nước gì là vấn đề quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, giúp bù nước và cân bằng điện giải. Việc chọn đúng loại nước không chỉ giảm mệt mỏi, hỗ trợ tiêu hóa mà còn ngăn ngừa biến chứng, giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn.

Vì sao khi tiêu chảy cơ thể cần bổ sung nước và điện giải?

Tiêu chảy khiến cơ thể mất đi lượng lớn nước và chất điện giải thiết yếu, đặc biệt là natri, kali và clorua. Sự mất cân bằng này không chỉ gây ra mệt mỏi, chóng mặt hay hạ huyết áp, mà trong những trường hợp nghiêm trọng còn có thể dẫn tới rối loạn nhịp tim và các biến chứng nguy hiểm khác.

Theo Use of Electrolytes in Fluid Replacement Solutions – một chương trong sách của Institute of Medicine (US) Committee on Military Nutrition Research (xuất bản 1994), việc bù nước và điện giải kịp thời giúp duy trì cân bằng nội môi, ổn định áp lực máu và hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ tiêu hóa. Ngoài ra, việc cung cấp đúng loại nước và dung dịch điện giải còn giảm các cơn co thắt ruột, hạn chế tổn thương niêm mạc và thúc đẩy quá trình hồi phục nhanh hơn.

Tiêu chảy uống nước gì tốt nhất?

Nước oresol (ORS) – lựa chọn đầu tiên được khuyến nghị

Oresol (ORS) – hay dung dịch bù nước và điện giải – là phương pháp điều trị tiêu chuẩn được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị để phòng ngừa và điều trị mất nước do tiêu chảy. 

Điểm đặc biệt của ORS nằm ở cơ chế hấp thu đồng vận giữa glucose và natri trong ruột non, giúp cơ thể hấp thu nước hiệu quả gấp nhiều lần so với uống nước lọc thông thường.

Ruột non có các kênh vận chuyển SGLT-1 (Sodium-Glucose Co-Transporter), chịu trách nhiệm hấp thu đồng thời glucose và ion natri. Khi ORS được uống vào, glucose trong dung dịch sẽ “kéo theo” natri đi qua màng tế bào ruột vào máu. Quá trình này tạo ra sự chênh lệch áp suất thẩm thấu, giúp nước di chuyển từ lòng ruột vào hệ tuần hoàn, từ đó nhanh chóng bù nước cho cơ thể.

Đây chính là cơ chế khoa học giúp ORS hiệu quả vượt trội, ngay cả khi niêm mạc ruột đang bị tổn thương do tiêu chảy, kênh vận chuyển này vẫn hoạt động tốt, đảm bảo khả năng hấp thụ nước và muối. Một gói Oresol chuẩn WHO thường chứa:

• Natri clorua (NaCl): Giúp duy trì áp lực thẩm thấu và thể tích dịch cơ thể.
• Kali clorua (KCl): Bổ sung lượng kali bị mất qua phân, hỗ trợ chức năng cơ và tim.
• Natri citrate (hoặc natri bicarbonat): Giúp điều chỉnh tình trạng toan hóa máu do mất bicarbonat trong tiêu chảy.
• Glucose: Tăng hấp thu natri và cung cấp năng lượng nhanh cho tế bào.

Nghiên cứu từ The Lancet (2017) cho thấy việc sử dụng ORS làm giảm 50% tỷ lệ nhập viện ở trẻ em bị tiêu chảy cấp do mất nước. Điều này chứng tỏ ORS không chỉ bù nước mà còn góp phần ngăn ngừa biến chứng nghiêm trọng.

Nước đun sôi để nguội hoặc nước lọc tinh khiết

Trong trường hợp không có sẵn ORS, nước đun sôi để nguội hoặc nước lọc tinh khiết là lựa chọn an toàn. Nước sạch giúp giảm nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột, tuy không cung cấp đầy đủ điện giải. Để tối ưu hiệu quả bù nước, người bệnh có thể kết hợp nước lọc với thực phẩm giàu khoáng chất như khoai tây, chuối hoặc nước súp loãng.

Nước cháo loãng hoặc nước cơm giúp làm dịu ruột

Nước cháo loãng hoặc nước cơm không chỉ cung cấp nước mà còn bổ sung tinh bột dễ tiêu và một lượng nhỏ chất điện giải. Loại nước này giúp làm dịu niêm mạc ruột, giảm co thắt và ổn định tiêu hóa trong những ngày tiêu chảy.

Nước dừa tươi – cung cấp điện giải tự nhiên

Trên thực tế, nước dừa tươi là nguồn kali tự nhiên, giúp bù điện giải hiệu quả. Nghiên cứu từ Journal of Medicinal Food (2018) chỉ ra nước dừa hỗ trợ giảm mất nước và tăng khả năng hồi phục ở bệnh nhân tiêu chảy nhẹ. Tuy nhiên, bạn nên uống vừa phải do lượng đường tự nhiên cao, tránh tình trạng đường huyết tăng hoặc phân lỏng thêm.

Nước muối pha loãng (pha đúng tỷ lệ, tránh quá mặn)

Nước muối pha loãng giúp bù natri và chloride nhưng cần pha đúng tỷ lệ (khoảng 1/2 muỗng cà phê muối trong 1 lít nước). Nếu quá mặn, nước muối có thể làm tiêu chảy nặng hơn và gây khó chịu. Đây là phương pháp hỗ trợ bù điện giải khi không có ORS, nhưng chỉ nên dùng tạm thời.

Nước ép táo, cà rốt hoặc chuối chín nghiền pha loãng (giàu kali, dễ tiêu)

Các loại nước ép táo, cà rốt hoặc chuối chín nghiền pha loãng chứa nhiều kali, dễ tiêu, hỗ trợ cân bằng điện giải. Ngoài ra, chúng cung cấp vitamin và chất xơ hòa tan, giúp tái lập cân bằng vi sinh đường ruột. Đây là lựa chọn phù hợp cho người tiêu chảy nhẹ, giúp cơ thể hồi phục từ từ, đồng thời bổ sung dinh dưỡng cần thiết.

Những loại nước KHÔNG nên uống khi bị tiêu chảy

Một số loại nước có thể làm tình trạng tiêu chảy nặng hơn, cần tuyệt đối tránh gồm:

• Nước ngọt có gas, đồ uống chứa cafein hoặc rượu bia: Tăng kích thích ruột, mất nước nhanh hơn.
• Nước trái cây nguyên chất chưa pha loãng: Cam, quýt, lựu dễ gây kích ứng niêm mạc ruột.
• Đồ uống nhiều đường hoặc mật ong chưa pha loãng: Làm phân lỏng thêm, kéo dài thời gian hồi phục.

Cách bù vi chất và điện giải hiệu quả hơn qua dịch truyền hoặc bổ sung vi chất Buffet Vitamins

Trong các trường hợp tiêu chảy nặng gây mất nước nhanh, việc bù nước và điện giải bằng dịch truyền tại cơ sở y tế là cần thiết để ổn định thể trạng và phòng ngừa biến chứng nghiêm trọng. Phương pháp này giúp bổ sung trực tiếp natri, kali và các chất điện giải quan trọng, đảm bảo cơ thể duy trì cân bằng nội môi và chức năng sinh lý bình thường.

Bên cạnh đó, bổ sung vi chất như Buffet Vitamins cung cấp đầy đủ vitamin và khoáng chất thiết yếu, hỗ trợ phục hồi sức khỏe tổng thể. Theo nghiên cứu đăng trên Clinical Nutrition (2019), việc kết hợp bù nước đúng cách với bổ sung vi chất không chỉ rút ngắn thời gian hồi phục mà còn nâng cao khả năng miễn dịch, giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh và cải thiện chức năng tiêu hóa sau tiêu chảy.

Việc áp dụng đồng thời hai phương pháp này – dịch truyền và bổ sung vi chất – mang lại hiệu quả tối ưu, đặc biệt ở những bệnh nhân suy nhược, trẻ em hoặc người cao tuổi, giúp hồi phục nhanh và hạn chế nguy cơ tái phát.

Tóm lại, xác định tiêu chảy uống nước gì đúng cách là bước quan trọng để nhanh hồi phục sức khỏe và phòng ngừa mất nước nghiêm trọng. Bằng cách ưu tiên nước oresol (ORS), nước lọc tinh khiết, nước cháo loãng, nước dừa tươi, nước muối pha loãng hoặc nước ép trái cây giàu kali, cơ thể được bù nước và điện giải hiệu quả, đồng thời hỗ trợ tiêu hóa ổn định.

Nguồn tham khảo:

• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5657219/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/290921/
• https://www.who.int/publications/i/item/WHO-FCH-CAH-06.1
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9464461/
• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK231118/