Khám phá 4 lợi ích tuyệt vời của Thiamin Vitamin B1 với cơ thể

Thiamin Vitamin B1 là vi chất thiết yếu cho tạo năng lượng và hoạt động thần kinh, nhưng lại dễ bị thiếu trong chế độ ăn hiện đại. Khi thiếu vitamin B1, cơ thể có thể rơi vào tình trạng mệt mỏi kéo dài và rối loạn chuyển hóa mà nhiều người không nhận ra nguyên nhân.

Vitamin B1 là gì và lợi ích của vitamin B1 đối với sức khỏe

Thiamin Vitamin B1 là vitamin tan trong nước thuộc nhóm B, giữ vai trò thiết yếu trong chuyển hóa glucose thành năng lượng cho tế bào. Do không được dự trữ lâu dài trong cơ thể, thiamin cần được cung cấp hằng ngày qua chế độ ăn hoặc bổ sung.

Ở cấp độ tế bào, vitamin B1 hoạt động dưới dạng thiamine pyrophosphate (TPP) – đồng enzyme tham gia chu trình Krebs, giúp tạo ATP, duy trì dẫn truyền thần kinh và hỗ trợ chức năng tim mạch, cụ thể: 

“Chìa khóa” chuyển hóa năng lượng

Công dụng quan trọng nhất của B1 là giúp cơ thể chuyển đổi Carbohydrate (tinh bột, đường) thành năng lượng.

Nếu thiếu B1, quá trình này bị đình trệ, khiến bạn cảm thấy mệt mỏi, uể oải dù ăn uống đầy đủ.

Nó hỗ trợ các enzyme bẻ gãy liên kết thực phẩm để nuôi dưỡng tế bào.

Bảo vệ hệ thần kinh và não bộ

Vitamin B1 thường được ví như “vitamin tinh thần” vì những đóng góp cho hệ thần kinh:

• Sản xuất Myelin: Giúp bảo vệ các dây thần kinh khỏi bị tổn thương.
• Ngăn ngừa hội chứng Wernicke-Korsakoff: Một rối loạn não nghiêm trọng thường gặp ở người thiếu hụt B1 trầm trọng (đặc biệt là người lạm dụng rượu).
• Cải thiện trí nhớ: Hỗ trợ dẫn truyền xung động thần kinh, giúp bạn tập trung và minh mẫn hơn.

Tăng cường sức khỏe tim mạch

Trái tim là một cơ quan cần năng lượng liên tục. Thiếu B1 có thể dẫn đến tình trạng tim đập nhanh, giữ nước (phù nề) và trong trường hợp nặng là suy tim (bệnh Beriberi ướt). B1 giúp sản xuất chất dẫn truyền thần kinh Acetylcholine, cần thiết để điều khiển cơ tim.

Hỗ trợ tiêu hóa và thị lực

• Tiêu hóa: B1 giúp tiết ra Axit Hydrochloric (HCl) trong dạ dày, yếu tố cần thiết để tiêu hóa thức ăn hoàn toàn.
• Thị lực: Một số nghiên cứu chỉ ra rằng B1 có thể giúp giảm nguy cơ đục thủy tinh thể khi kết hợp với các vitamin khác.

Dấu hiệu thiếu Thiamin Vitamin B1

Tình trạng thiếu vitamin B1 thường tiến triển âm thầm và dễ bị nhầm lẫn với tình trạng mệt mỏi thông thường trong cuộc sống hiện đại. Các biểu hiện có thể chia thành hai giai đoạn chính:

Ở giai đoạn sớm, người thiếu vitamin B1 thường xuất hiện:

• Mệt mỏi kéo dài dù ngủ đủ giấc
• Khả năng chú ý và ghi nhớ kém, hiệu quả lao động giảm rõ rệt
• Tâm trạng thất thường, dễ bị kích thích thần kinh
• Giảm cảm giác thèm ăn kèm khó chịu đường tiêu hóa
• Cảm giác tê bì ở đầu ngón tay hoặc ngón chân

Khi tình trạng thiếu hụt kéo dài và trở nên nghiêm trọng hơn, các biểu hiện thần kinh và tim mạch có thể xuất hiện rõ rệt hơn, bao gồm:

• Viêm đa dây thần kinh ngoại biên
• Suy giảm sức cơ kèm hạn chế vận động
• Rối loạn nhịp tim
• Phát triển hội chứng beriberi
• Bệnh não Wernicke–Korsakoff, đặc biệt thường gặp ở người nghiện rượu mạn tính

Tình trạng thiếu vitamin B1 mạn tính thường được nhận biết sớm qua các rối loạn thần kinh trung ương và ngoại biên, trong khi biểu hiện tim mạch xuất hiện muộn hơn. Điều này cho thấy hệ thần kinh nhạy cảm với thiếu thiamin hơn các cơ quan khác ở giai đoạn đầu.

Bổ sung vitamin B1 thế nào cho đúng?

Để bổ sung vitamin B1 hiệu quả, bạn cần dựa trên nhu cầu sinh lý của cơ thể, khả năng hấp thu qua chế độ ăn và tình trạng sức khỏe cụ thể của từng người.

Nhu cầu vitamin B1 khuyến nghị

Nhu cầu vitamin B1 ở người trưởng thành dao động khoảng 1,1–1,2 mg mỗi ngày. Đối với phụ nữ mang thai và cho con bú, nhu cầu này tăng lên khoảng 1,4 mg mỗi ngày nhằm đáp ứng quá trình chuyển hóa và phát triển của thai nhi.

Thực tế, nhu cầu thiamin có thể cao hơn ở những người chịu stress kéo dài, lao động trí óc hoặc thể lực cường độ cao, cũng như người sử dụng nhiều rượu bia. Đây là các nhóm đối tượng có tốc độ tiêu hao vitamin B1 nhanh hơn bình thường.

Tăng cường vitamin B1 thông qua thực phẩm hằng ngày

Vitamin B1 có sẵn trong nhiều thực phẩm hằng ngày như  ngũ cốc nguyên cám, các loại đậu, thịt nạc … nhưng hàm lượng dễ bị suy giảm trong quá trình chế biến. Cụ thể:

• Vitamin này nhạy cảm với nhiệt, dễ hao hụt khi nấu nướng hoặc chế biến kéo dài.
• Vitamin B1 tập trung chủ yếu ở lớp vỏ cám và phôi hạt ngũ cốc. Quá trình xay xát, tinh chế loại bỏ các phần này khiến hàm lượng vitamin B1 giảm rõ rệt.

Do đó, chế độ ăn nhiều thực phẩm tinh chế làm tăng nguy cơ thiếu hụt thiamin nếu không được bổ sung phù hợp.

Bổ sung vitamin B1 dạng hỗ trợ y khoa

Trong thực hành lâm sàng, không ít trường hợp khó đáp ứng đủ nhu cầu vitamin B1 chỉ thông qua ăn uống, đặc biệt ở người suy nhược, stress kéo dài hoặc có rối loạn hấp thu. Trong những trường hợp này, các biện pháp bổ sung vitamin B1 dưới sự giám sát y khoa có thể được cân nhắc.

Tại các cơ sở y khoa hiện đại, các gói bổ sung vitamin có thành phần vitamin B1 hỗ trợ thần kinh, như tại phòng khám Drip Hydration, được thiết kế nhằm cung cấp thiamin ở dạng sinh khả dụng cao, góp phần hỗ trợ chuyển hóa năng lượng và chức năng hệ thần kinh cho người mệt mỏi hoặc làm việc cường độ cao.

Vitamin B1 được hấp thu chủ yếu qua ruột non thông qua các cơ chế vận chuyển đặc hiệu. Trong một số tình trạng như rối loạn tiêu hóa, hấp thu kém hoặc nhu cầu tăng cao, khả năng hấp thu qua đường ăn uống có thể không đáp ứng đủ. Khi đó, các hình thức bổ sung không qua đường tiêu hóa giúp thiamin đi trực tiếp vào tuần hoàn, hỗ trợ cung cấp nhanh và ổn định hơn cho cơ thể.

Tác dụng phụ và lưu ý khi bổ sung vitamin B1

Vitamin B1 là vitamin tan trong nước, có độ an toàn cao và lượng dư thừa thường được đào thải qua nước tiểu. Khi bổ sung ở liều khuyến nghị, vitamin B1 hiếm khi gây tác dụng phụ đáng kể và được xem là an toàn trong sử dụng hằng ngày.

Tuy nhiên, việc sử dụng vitamin B1 liều cao kéo dài có thể gây ra một số phản ứng không mong muốn, thường ở mức độ nhẹ, bao gồm:

• Buồn nôn hoặc cảm giác khó chịu ở đường tiêu hóa
• Nhức đầu thoáng qua
• Cảm giác bồn chồn, khó chịu nhẹ

Các triệu chứng này nhìn chung không nghiêm trọng và có xu hướng giảm hoặc biến mất khi điều chỉnh liều phù hợp.

Việc tự ý bổ sung vitamin B1 liều cao trong thời gian dài không được khuyến khích, do có thể che lấp tình trạng thiếu hụt các vi chất khác hoặc gây mất cân đối dinh dưỡng.

Thiamin Vitamin B1 giữ vai trò thiết yếu trong việc đảm bảo hoạt động chuyển hóa hiệu quả và ổn định chức năng thần kinh của cơ thể. Việc cung cấp thiamin đầy đủ, phù hợp với nhu cầu từng đối tượng, giúp phòng ngừa thiếu hụt vi chất, duy trì thể trạng khỏe mạnh và hỗ trợ cơ thể hoạt động bền bỉ trong cuộc sống hằng ngày.

Tài liệu tham khảo

• Thiamine deficiency and its prevention and control in major emergencies
• Thiamine and magnesium deficiencies: keys to disease – PubMed
• Wernicke’s encephalopathy: new clinical settings and recent advances in diagnosis and management – PubMed
• New hypotheses for the health-protective mechanisms of whole-grain cereals: what is beyond fibre? – PubMed
• Thiamin function, metabolism, uptake, and transport – PubMed