Mặc dù có nhiều lợi ích, hành trình giảm cân không phải là không có những thách thức về mặt tinh thần. Một nghiên cứu cho thấy nhiều người cảm thấy chán nản hơn trong nhóm giảm cân so với những người duy trì cân nặng hoặc tăng cân. Ngoài ra, những người gặp khó khăn khi giảm cân được ghi nhận là có cảm giác tội lỗi và tự trách mình về những rào cản mà họ gặp phải.
1. Tâm lý giảm cân là gì?
Tâm lý học giảm cân là một lĩnh vực chuyên sâu khám phá các khía cạnh tinh thần, cảm xúc của việc giảm cân và duy trì lối sống lành mạnh. Nó đi sâu vào mối quan hệ phức tạp giữa tâm trí và cơ thể chúng ta, nhận ra rằng việc quản lý cân nặng thành công không chỉ phụ thuộc vào chế độ ăn uống và tập thể dục mà còn liên quan đến suy nghĩ, cảm xúc và hành vi của chúng ta.
Các yếu tố về tinh thần và cảm xúc đóng vai trò quan trọng trong việc định hình thành công và sức khỏe tổng thể của bạn trong suốt hành trình giảm cân. Quá trình giảm cân thường đòi hỏi những thay đổi đáng kể về lối sống, bao gồm chế độ ăn kiêng hạn chế và chế độ tập luyện nghiêm ngặt.
Điều này có thể dẫn đến căng thẳng và lo lắng gia tăng, đặc biệt là khi tiến độ chậm hoặc kết quả không như mong đợi. Điều này có thể ảnh hưởng đến việc giảm cân và duy trì cân nặng.
2. Những thách thức về mặt tinh thần khi giảm cân
Những thách thức về mặt tinh thần khi giảm cân bao gồm:
2.1. Thiếu động lực
Động lực là yếu tố chính giúp mọi người bắt đầu và duy trì hành trình giảm cân. Thiếu động lực, ngay cả kế hoạch chi tiết nhất cũng có thể thất bại. Cảm thấy thiếu động lực trong quá trình giảm cân là một thách thức phổ biến, đặc biệt khi nỗ lực không mang lại kết quả như mong muốn. Duy trì động lực suốt hành trình rất quan trọng để bạn đạt được mục tiêu sức khỏe.
2.2. Ăn uống khi căng thẳng
Căng thẳng, lo lắng và thay đổi cảm xúc có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thói quen ăn uống và hoạt động thể chất của bạn. Căng thẳng thường kích thích giải phóng cortisol, hormone có thể tăng cảm giác thèm ăn, đặc biệt là với thực phẩm nhiều calo. Việc ăn uống theo cảm xúc này có thể cản trở nỗ lực giảm cân, vì vậy quản lý căng thẳng hiệu quả là rất quan trọng.
2.3. Sự phụ thuộc về mặt cảm xúc vào thực phẩm
Ngoài việc ăn uống khi căng thẳng, nhiều người tìm đến đồ ăn như một nguồn an ủi trong những thời điểm khó khăn. Phát triển các cơ chế đối phó lành mạnh hơn chẳng hạn như tham gia hoạt động thể chất, thực hành chánh niệm hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ xã hội, có thể giúp bạn kiểm soát cảm xúc mà không cần dùng đến đồ ăn.
2.4. Nhận thức tiêu cực về bản thân
Việc gặp phải sự chậm trễ hoặc thất bại trong hành trình giảm cân có thể khiến bạn mất tự tin, từ đó làm giảm thêm động lực và sự quyết tâm trong quá trình giảm cân.
3. Chiến lược vượt qua rào cản tinh thần
Có một số chiến lược để vượt qua rào cản tinh thần đi kèm với việc giảm cân. Chúng bao gồm:
3.1. Các phương pháp tiếp cận nhận thức – hành vi (CBA) thay đổi hành vi liên quan đến thực phẩm
Phương pháp tiếp cận nhận thức – hành vi dựa trên nguyên tắc rằng suy nghĩ, cảm xúc và hành vi của chúng ta có mối liên hệ với nhau. Khi áp dụng vào thói quen ăn uống, CBA tập trung vào việc hiểu những suy nghĩ và cảm xúc tiềm ẩn thúc đẩy hành vi ăn uống không lành mạnh và phát triển các chiến lược để thay thế chúng bằng các lựa chọn lành mạnh hơn.
Các kỹ thuật chính trong CBA đối với hành vi liên quan đến thực phẩm bao gồm:
- Tự giám sát: Một trong những kỹ thuật cơ bản trong CBA là tự giám sát, trong đó cá nhân theo dõi lượng thức ăn, cảm xúc và tình huống gây ra hành vi ăn uống không lành mạnh. Quá trình này giúp nâng cao nhận thức về thói quen ăn uống và xác định các tác nhân gây ra hành vi không lành mạnh.
- Tái cấu trúc nhận thức: Kỹ thuật này tập trung vào việc thách thức và thay đổi những suy nghĩ tiêu cực về thực phẩm và hình ảnh cơ thể. Bằng cách chuyển đổi chúng thành suy nghĩ tích cực và thực tế hơn, mọi người có thể giảm ăn uống theo cảm xúc và phát triển tư duy lành mạnh hơn về thực phẩm.
- Chiến lược hành vi: Các can thiệp về hành vi nhằm mục đích thay đổi môi trường và thói quen góp phần vào việc ăn uống không lành mạnh. Các kỹ thuật như đặt mục tiêu cụ thể, lập kế hoạch bữa ăn và phát triển các chiến lược đối phó với các tình huống rủi ro cao có thể giúp cá nhân thực hiện những thay đổi bền vững.
- Kỹ năng giải quyết vấn đề: Nâng cao khả năng giải quyết vấn đề cho phép cá nhân giải quyết những trở ngại phát sinh trong hành trình hướng tới chế độ ăn uống lành mạnh hơn. Điều này bao gồm việc xác định vấn đề, đưa ra các giải pháp khả thi, đánh giá và lựa chọn phương án tốt nhất và thực hiện hiệu quả.
- Chánh niệm và quản lý căng thẳng: Kết hợp các phương pháp thực hành chánh niệm và quản lý căng thẳng có thể giúp mọi người nhận thức rõ hơn về cơn đói và cảm giác no, giảm tình trạng ăn uống theo cảm xúc và quản lý căng thẳng theo những cách lành mạnh hơn.
3.2. Xây dựng khả năng phục hồi và hình ảnh bản thân tích cực
Suy nghĩ tích cực và hình ảnh bản thân lành mạnh là những công cụ mạnh mẽ để giảm cân. Tin vào khả năng thay đổi và đặt ra các mục tiêu thực tế có thể đạt được sẽ thúc đẩy động lực và khả năng phục hồi của bạn. Khi bạn tập trung vào sự tiến bộ thay vì sự hoàn hảo, bạn có nhiều khả năng đạt đến những chiến thắng nhỏ và luôn thực hiện được những cam kết với hành trình của mình.
4. Vai trò của hệ thống hỗ trợ
Một hệ thống hỗ trợ mạnh mẽ là vô giá. Bạn bè, gia đình hoặc nhóm hỗ trợ có thể động viên, chia sẻ kinh nghiệm và giúp bạn rất nhiều. Biết rằng bạn không đơn độc trên hành trình của mình có thể làm giảm cảm giác cô lập và tăng cường động lực của bạn.
Đôi khi, những thách thức về tinh thần và cảm xúc khi giảm cân đòi hỏi sự hỗ trợ chuyên nghiệp. Các nhà trị liệu, cố vấn và chuyên gia dinh dưỡng có thể cung cấp hỗ trợ cá nhân và các chiến lược phù hợp với nhu cầu riêng của bạn. Họ có thể giúp bạn giải quyết các vấn đề tiềm ẩn có thể cản trở tiến trình của bạn.
5. Tích hợp chánh niệm và lòng từ bi
Thực hành chánh niệm giúp bạn luôn hiện diện và đưa ra những lựa chọn có ý thức về việc ăn gì và khi nào. Nó khuyến khích bạn lắng nghe các tín hiệu đói và no của cơ thể, điều này có thể ngăn ngừa việc ăn quá nhiều. Tự nhận thức cũng giúp bạn xác định các tác nhân gây ra hành vi ăn uống không lành mạnh và phát triển các chiến lược để tránh hoặc giải quyết chúng.
Ngoài ra, bạn nên hiểu rằng những thất bại là một phần tự nhiên của bất kỳ hành trình nào. Đối xử với bản thân bằng lòng trắc ẩn trong những thời điểm này là điều cần thiết. Thay vì chìm đắm trong những sai lầm, hãy xem chúng như những cơ hội học hỏi. Tư duy này nuôi dưỡng khả năng phục hồi và giúp bạn tiến về phía trước.
6. Tận dụng công nghệ để hỗ trợ tâm lý
Công nghệ đã giới thiệu vô số ứng dụng và công cụ kỹ thuật số cung cấp sự hỗ trợ vô giá, giúp hành trình giảm cân trở nên dễ quản lý hơn một chút.
Một trong những lợi ích lớn nhất của các ứng dụng giảm cân là khả năng theo dõi tiến trình theo thời gian thực. Các ứng dụng như MyFitnessPal và Lose It! cho phép người dùng ghi lại các bữa ăn, bài tập và thậm chí cả lượng nước uống vào, cung cấp cái nhìn tổng quan toàn diện về thói quen hàng ngày của họ. Theo dõi thường xuyên giúp người dùng luôn có trách nhiệm và có động lực bằng cách hình dung tiến trình theo thời gian.
Đặt mục tiêu là một khía cạnh quan trọng của bất kỳ kế hoạch giảm cân nào. Các công cụ kỹ thuật số như Noom và Weight Watchers hỗ trợ người dùng đặt ra các mục tiêu có thể đạt được, được cá nhân hóa dựa trên tình trạng sức khỏe hiện tại và tham vọng giảm cân của họ. Bằng cách chia nhỏ các mục tiêu lớn thành các mốc nhỏ hơn, dễ quản lý, người dùng có nhiều khả năng duy trì động lực và cam kết hơn.
Ngoài ra, các ứng dụng này bao gồm các tính năng thúc đẩy ý thức cộng đồng, chẳng hạn như diễn đàn, nhóm trò chuyện và huấn luyện cá nhân. Các cộng đồng này cung cấp nền tảng cho người dùng chia sẻ kinh nghiệm, tìm kiếm lời khuyên và động viên, tạo ra môi trường hỗ trợ có thể giúp bạn duy trì động lực và cảm hứng.
7. Phần kết luận
Giảm cân mặc dù thường được theo đuổi với mục đích tốt, nhưng có thể có những tác động đáng kể đến sức khỏe tâm lý và tinh thần mà bạn không nên bỏ qua. Tâm lý học giảm cân cung cấp một cách tiếp cận toàn diện và đầy lòng trắc ẩn để hiểu và vượt qua các rào cản tâm lý đối với việc giảm cân.
Bằng cách giải quyết các khía cạnh tinh thần và cảm xúc của việc quản lý cân nặng, mọi người có thể đạt được không chỉ sức khỏe thể chất mà còn cả sức khỏe cảm xúc. Hãy nhớ rằng, hành trình đến với một phiên bản khỏe mạnh hơn không chỉ là thay đổi cơ thể mà là nuôi dưỡng sức khỏe cảm xúc và tinh thần của bạn.
THÔNG TIN KHÁCH HÀNG
Bài viết của: Đỗ Mai Thảo
