Ketamine, ban đầu được sử dụng như một thuốc gây mê, đang cho thấy tiềm năng trong điều trị động kinh kháng thuốc bằng cách làm dịu hoạt động não và ức chế thụ thể NMDA (N-Methyl-D-Aspartate receptor, thụ thể glutamate quan trọng trong dẫn truyền thần kinh). Khi được sử dụng có kiểm soát, ketamine là một lựa chọn mới cho những bệnh nhân không đáp ứng với các liệu pháp điều trị truyền thống. Hiện nay, các nghiên cứu vẫn đang tiếp tục được thực hiện để tinh chỉnh việc sử dụng ketamine cũng như hiểu rõ hơn về tác động dài hạn của nó.

Động kinh ảnh hưởng đến hơn 50 triệu người trên toàn cầu, và tình trạng này có thể gây ra những tác động đáng kể đến cuộc sống hàng ngày. Cơn động kinh không chỉ làm gián đoạn công việc, các mối quan hệ cá nhân và sức khỏe tinh thần mà còn có thể tạo ra nhiều vấn đề khác. Các loại thuốc chống co giật truyền thống có thể giúp kiểm soát bệnh động kinh ở nhiều bệnh nhân, nhưng một số người vẫn gặp khó khăn trong việc tìm ra phương pháp điều trị hiệu quả, đặc biệt là ở những trường hợp kháng thuốc.

Do nhu cầu cần có thêm các phương pháp điều trị bổ sung, các nhà nghiên cứu đã và đang khám phá các loại thuốc thay thế trong điều trị động kinh, bao gồm ketamine. Ketamine là một chất thuộc nhóm thuốc kiểm soát loại III (Schedule III controlled substance, nhóm thuốc có nguy cơ lạm dụng trung bình nhưng có giá trị y tế hợp pháp), ban đầu được phát triển vào những năm 1960 như một chất gây mê trong phẫu thuật.

Ngày nay, ketamine được sử dụng rộng rãi trong phòng mổ để gây mê và điều trị cơn đau cấp tính cũng như mãn tính. Ngoài ra, ketamine còn được nghiên cứu và ứng dụng trong điều trị các bệnh lý thần kinh và tâm thần như trầm cảm và ADHD (attention deficit hyperactivity disorder, rối loạn tăng động giảm chú ý), nhờ khả năng làm dịu hoạt động não bộ có liên quan đến động kinh.

Không giống như ketamine dùng cho mục đích giải trí, vốn có nguy cơ lạm dụng cao, ketamine y tế được sử dụng trong các môi trường kiểm soát như phòng khám hoặc cơ sở y tế nhằm đảm bảo an toàn. Đối với những bệnh nhân có cơn động kinh không đáp ứng với các phương pháp điều trị thông thường, ketamine đang là một giải pháp tiềm năng. Việc hiểu rõ cơ chế hoạt động của ketamine và cách nó có thể bổ trợ cho các phác đồ điều trị hiện tại có thể giúp cải thiện hiệu quả kiểm soát cơn động kinh và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Hiểu về cơ chế hoạt động của ketamine

Tiềm năng chống co giật của ketamine nằm ở sự tương tác của nó với não bộ. Cơn động kinh xảy ra khi hoạt động điện trong não trở nên quá mức và/hoặc mất cân bằng, gây ra sự gián đoạn chức năng bình thường. Ketamine tác động bằng cách nhắm vào các thụ thể quan trọng của não, đặc biệt là thụ thể NMDA, vốn có liên quan đến việc kích hoạt cơn động kinh.

Thụ thể NMDA có vai trò điều hòa tín hiệu điện trong não. Khi các thụ thể này hoạt động quá mức, chúng có thể góp phần vào sự rối loạn điện não thường thấy trong cơn động kinh. Ketamine ức chế các thụ thể NMDA, giúp ổn định hoạt động não và giảm tín hiệu điện quá mức. Bằng cách điều chỉnh thụ thể NMDA và kiểm soát hoạt động não bộ, ketamine có tiềm năng mạnh mẽ trong việc giảm cả tần suất và cường độ của cơn động kinh.

Cơ chế hoạt động này khiến ketamine khác biệt so với các liệu pháp truyền thống, vốn chủ yếu hoạt động bằng cách tăng cường các chất ức chế thần kinh như GABA (gamma-aminobutyric acid, một chất dẫn truyền thần kinh ức chế trong hệ thần kinh trung ương).

Ketamine nhắm mục tiêu trực tiếp vào các thụ thể liên quan đến động kinh, giúp thuốc này có hiệu quả với những trường hợp không đáp ứng với các phương pháp điều trị thông thường.

Bằng chứng lâm sàng và ứng dụng

Nghiên cứu về ketamine trong điều trị động kinh và cơn co giật vẫn đang tiếp tục mở rộng, mang lại hy vọng đáng kể cho những bệnh nhân không đáp ứng với các loại thuốc hoặc phương pháp điều trị khác. Mặc dù cần thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về tác động dài hạn của ketamine cũng như liệu việc sử dụng kéo dài có ảnh hưởng gì tới người bệnh không nhưng tiềm năng của ketamine trong điều trị động kinh kháng thuốc đang ngày càng được cộng đồng y khoa ủng hộ.

Như đã đề cập trước đó, khả năng ức chế thụ thể NMDA của ketamine có thể giúp giảm hoạt động co giật, khiến nó trở thành một lựa chọn tiềm năng cho những người mắc bệnh động kinh kháng thuốc. Các nghiên cứu lâm sàng đã chỉ ra rằng việc sử dụng ketamine trong điều trị cơn động kinh ở bệnh nhân không đáp ứng với liệu pháp tiêu chuẩn có thể mang lại hiệu quả.

Một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng là việc sử dụng ketamine trong điều trị status epilepticus (trạng thái động kinh liên tục, một tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, trong đó cơn co giật kéo dài liên tục mà không dừng lại). Trong những trường hợp này, ketamine đã được sử dụng như một liệu pháp cuối cùng (last-resort therapy) khi các phương pháp điều trị khác thất bại. Kết quả nghiên cứu rất hứa hẹn: tác động nhanh chóng của ketamine trong việc làm dịu hoạt động não quá mức đã giúp ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng ở nhiều bệnh nhân.

Những lo ngại về tính an toàn của ketamine trong kiểm soát động kinh đã được đề cập trong nhiều nghiên cứu, với kết quả cho thấy rằng khi được sử dụng bởi các chuyên gia y tế trong môi trường kiểm soát, ketamine có thể được sử dụng một cách an toàn.

Các phác đồ điều trị bằng ketamine yêu cầu sự giám sát chặt chẽ từ các chuyên gia y tế để đảm bảo an toàn. Thông thường, ketamine chỉ được đưa vào điều trị sau khi các loại thuốc chống co giật khác không mang lại hiệu quả, khiến nó trở thành một phương pháp điều trị quan trọng trong các trường hợp khẩn cấp.

Dịch từ: https://driphydration.com/