Hormone ghrelin là hormone kích thích cảm giác đói và điều hòa năng lượng trong cơ thể. Khi nồng độ tăng cao, bạn sẽ cảm thấy muốn ăn nhiều hơn. Hiểu rõ cơ chế hoạt động và cách kiểm soát hormone này giúp duy trì cân nặng và sức khỏe ổn định.
Hormone ghrelin là gì?
Hormone ghrelin là một loại hormone peptide được sản xuất chủ yếu ở dạ dày và một phần nhỏ ở ruột non, tuyến tụy và não. Vai trò chính của hormone này là kích thích cảm giác đói và điều hòa cân bằng năng lượng.
Về cơ chế hoạt động, hormone ghrelin tác động trực tiếp đến vùng dưới đồi trong não – khu vực kiểm soát cảm giác đói và no. Hormone này cũng tham gia điều hòa quá trình trao đổi chất và ảnh hưởng đến cách cơ thể sử dụng năng lượng từ thực phẩm.
Theo nghiên cứu“A preprandial rise in plasma ghrelin levels suggests a role in meal initiation in humans”(NIH, 2001), theo dõi nồng độ ghrelin trong máu của 10 người khỏe mạnh trong 24 giờ. Kết quả cho thấy nồng độ ghrelin trong huyết tương tăng gần gấp đôi ngay trước mỗi bữa ăn và giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 1 giờ sau khi ăn. Dữ liệu này chứng minh rằng ghrelin đóng vai trò như một tín hiệu sinh học quan trọng giúp khởi phát bữa ăn và điều chỉnh cảm giác đói ở con người.
Hormone ghrelin được tiết ra khi nào?
Hormone ghrelin được cơ thể tiết ra theo nhịp sinh học và trạng thái năng lượng nhằm điều chỉnh cảm giác đói. Việc hiểu rõ thời điểm hormone này tăng cao giúp kiểm soát ăn uống hiệu quả hơn.
Khi dạ dày trống trước bữa ăn
Nồng độ ghrelin hormone tăng lên rõ rệt khi cơ thể chưa được cung cấp năng lượng. Đây là tín hiệu sinh học báo cho não biết cần ăn. Cảm giác đói thường xuất hiện mạnh nhất vào các khung giờ quen thuộc trong ngày.
Khi thiếu ngủ
Thiếu ngủ làm rối loạn cân bằng hormone trong cơ thể, trong đó có ghrelin. Khi ngủ không đủ, cơ thể có xu hướng tăng tiết hormone này, dẫn đến cảm giác đói xuất hiện thường xuyên hơn, đặc biệt là vào ban đêm.
Khi cơ thể bị stress kéo dài
Stress khiến cơ thể cần nhiều năng lượng hơn để duy trì hoạt động. Lúc này, hormone ghrelin có thể tăng lên nhằm kích thích ăn uống, dễ dẫn đến tình trạng ăn nhiều hơn
Khi giảm cân hoặc ăn kiêng nghiêm ngặt
Khi lượng calo nạp vào giảm mạnh, cơ thể phản ứng bằng cách tăng tiết ghrelin để bù đắp năng lượng thiếu hụt. Điều này khiến nhiều người cảm thấy đói liên tục và khó duy trì chế độ ăn kiêng lâu dài.
Khi lượng đường trong máu giảm
Khi glucose trong máu xuống thấp, cơ thể sẽ tăng tiết hormone ghrelin để kích thích ăn uống, giúp nhanh chóng bổ sung năng lượng cần thiết cho hoạt động sống. Nghiên cứu với tiêu đề “Ghrelin’s Relationship to Blood Glucose” (NIH, 2019) cho thấy trong trạng thái nhịn đói hoặc thiếu năng lượng, ghrelin tăng lên để kích thích sản xuất glucose và hạn chế tình trạng hạ đường huyết nguy hiểm.
Hormone ghrelin có tác dụng gì đối với não bộ?
Hormone ghrelin không chỉ điều chỉnh cảm giác đói mà còn tác động trực tiếp đến nhiều chức năng quan trọng của não bộ, đặc biệt liên quan đến hành vi ăn uống, cảm xúc và nhận thức.
Kích thích trung tâm điều khiển cảm giác đói
Hormone ghrelin tác động lên vùng dưới đồi trong não, nơi kiểm soát cảm giác đói và no. Khi nồng độ hormone này tăng, não sẽ phát tín hiệu thúc đẩy cơ thể tìm kiếm thức ăn, từ đó hình thành thói quen ăn uống theo nhu cầu năng lượng.
Tăng cảm giác thèm ăn và lựa chọn thực phẩm
Hormone này ảnh hưởng đến các vùng não liên quan đến động lực và lựa chọn thực phẩm, khiến con người dễ bị thu hút bởi các món ăn giàu năng lượng như đồ ngọt hoặc chất béo, đặc biệt khi đang đói.
Hỗ trợ trí nhớ và khả năng học tập
Một số nghiên cứu cho thấy hormone ghrelin có thể ảnh hưởng tích cực đến chức năng nhận thức, đặc biệt là trí nhớ.
Theo nghiên cứu“Ghrelin controls hippocampal spine synapse density and memory performance” (NIH,2026) cho thấy ghrelin từ máu có thể đi vào não và gắn với các tế bào thần kinh tại vùng hippocampus. Tại đây, hormone này thúc đẩy hình thành các synap gai và tăng cường quá trình dẫn truyền thần kinh dài hạn. Đồng thời, khi thiếu ghrelin, số lượng synap tại vùng CA1 giảm và khả năng ghi nhớ trong các bài kiểm tra hành vi cũng suy giảm; tình trạng này được cải thiện khi bổ sung ghrelin.
Kết quả này cho thấy ghrelin có liên quan trực tiếp đến cấu trúc và hoạt động của tế bào thần kinh, từ đó ảnh hưởng đến trí nhớ và khả năng học tập.
Ảnh hưởng đến tâm trạng và stress
Hormone ghrelin cũng tham gia điều hòa cảm xúc. Khi cơ thể căng thẳng, mức ghrelin có thể thay đổi, từ đó ảnh hưởng đến hành vi ăn uống và trạng thái tinh thần, dễ dẫn đến ăn uống theo cảm xúc nếu không kiểm soát tốt.
Khi hormone ghrelin mất cân bằng, cơ thể có thể gặp vấn đề gì?
Hormone ghrelin khi tăng hoặc giảm bất thường có thể làm rối loạn cảm giác đói và ảnh hưởng đến nhiều chức năng quan trọng của cơ thể, đặc biệt liên quan đến cân nặng, chuyển hóa và hành vi ăn uống.
- Tăng cân và béo phì: hormone ghrelin tăng cao khiến cơ thể luôn cảm thấy đói, dẫn đến ăn quá nhiều và tích mỡ.
- Khó kiểm soát cảm giác thèm ăn: Tín hiệu đói bị rối loạn khiến bạn dễ ăn ngoài nhu cầu, đặc biệt là thực phẩm nhiều năng lượng.
- Rối loạn ăn uống: Mất cân bằng hormone có thể gây ăn quá mức hoặc chán ăn, ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.
- Ảnh hưởng đến giấc ngủ: Ghrelin thay đổi bất thường có thể làm giảm chất lượng ngủ và gây mệt mỏi.
- Tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa: Sự mất cân bằng hormone ghrelin ảnh hưởng đến cách cơ thể sử dụng năng lượng, làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết.
- Ảnh hưởng đến tâm trạng và stress: Hormone này thay đổi có thể khiến cơ thể dễ căng thẳng và ăn uống theo cảm
Làm gì để hormone ghrelin hoạt động ổn định hơn?
Hormone ghrelin có thể được điều hòa thông qua lối sống và thói quen sinh hoạt hằng ngày, giúp kiểm soát cảm giác đói và duy trì cân nặng ổn định.
- Ngủ đủ và đúng giờ: Giấc ngủ ảnh hưởng trực tiếp đến hormone ghrelin. Ngủ đủ 7–8 giờ mỗi đêm giúp ổn định hormone và hạn chế cảm giác đói không cần thiết. Nghiên cứu với tiêu đề “Brief communication: Sleep curtailment in healthy young men is associated with decreased leptin levels, elevated ghrelin levels, and increased hunger and appetite” (NIH, 2004) đã thực hiện trên nhóm người trẻ khỏe mạnh bị hạn chế ngủ trong 2 ngày. Kết quả cho thấy mức hormone ghrelin tăng khoảng 28% và tăng cảm giác đói (tăng 24%) và thèm ăn (tăng 23%) đặc biệt là đối với các thực phẩm giàu calo có hàm lượng carbohydrate cao.
- Ăn uống cân đối và đủ chất: Bổ sung đủ protein, chất xơ và chất béo lành mạnh giúp giảm tiết ghrelin quá mức, từ đó kéo dài cảm giác no và hạn chế ăn vặt.
- Duy trì bữa ăn đều đặn: Ăn đúng giờ giúp cơ thể thiết lập nhịp sinh học ổn định, tránh tình trạng ghrelin tăng đột ngột gây đói nhanh.
- Tránh ăn kiêng quá mức: Cắt giảm calo quá thấp khiến hormone ghrelin tăng cao để bù năng lượng, làm bạn khó kiểm soát cơn đói.
- Tập thể dục thường xuyên: Vận động đều đặn giúp điều hòa hormone, hỗ trợ kiểm soát cảm giác thèm ăn và cải thiện chuyển hóa năng lượng.
- Kiểm soát stress: Căng thẳng kéo dài có thể làm rối loạn hormone ghrelin, vì vậy cần duy trì tinh thần ổn định thông qua nghỉ ngơi và thư giãn hợp lý.
Hormone ghrelin giữ vai trò quan trọng trong việc điều hòa cảm giác đói, hành vi ăn uống và cân bằng năng lượng. Sự mất ổn định của hormone này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cân nặng và sức khỏe chuyển hóa. Chủ động xây dựng lối sống khoa học là giải pháp cần thiết để duy trì hormone ghrelin ở mức ổn định và hỗ trợ sức khỏe lâu dài.
Trong trường hợp bạn thường xuyên cảm thấy đói nhanh, mệt mỏi hoặc khó kiểm soát năng lượng trong ngày, việc bổ sung vi chất đúng cách có thể hỗ trợ cải thiện chuyển hóa và chức năng thần kinh tốt hơn. Liệu pháp truyền tăng trí lực BRAIN POWER IV DRIP tại Drip Hydration được thiết kế nhằm hỗ trợ cân bằng năng lượng, giảm mệt mỏi và nâng cao khả năng tập trung. Bạn có thể đặt lịch hoặc gọi hotline để được tư vấn giải pháp phù hợp với tình trạng của mình.
Tài liệu tham khảo:
- A preprandial rise in plasma ghrelin levels suggests a role in meal initiation in humans – NIH, 2001
- Ghrelin’s Relationship to Blood Glucose – NIH, 2019
- Ghrelin controls hippocampal spine synapse density and memory performance – NIH,2026
- Brief communication: Sleep curtailment in healthy young men is associated with decreased leptin levels, elevated ghrelin levels, and increased hunger and appetite – NIH, 2004
THÔNG TIN KHÁCH HÀNG
Bài viết của: Dược sĩ Lê Thị Kim Hoà
