Cảnh báo gan nhiễm mỡ do rượu: Khi thói quen âm thầm tàn phá sức khỏe

Gan nhiễm mỡ do rượu là hậu quả thường gặp ở những người uống rượu bia thường xuyên, khiến tế bào gan bị tổn thương và tích tụ mỡ quá mức. Nếu không được phát hiện và điều chỉnh sớm, tình trạng này có thể tiến triển thành viêm gan, xơ gan, thậm chí ung thư gan.

Gan nhiễm mỡ do rượu là tình trạng gì?

Gan nhiễm mỡ do rượu là tình trạng mỡ tích tụ quá mức trong tế bào gan do tác động của cồn (ethanol) có trong rượu bia. Khi uống nhiều rượu bia, gan phải làm việc liên tục để chuyển hóa ethanol thành các chất ít độc hơn. Tuy nhiên, quá trình này tạo ra acetaldehyde – một chất trung gian gây tổn thương tế bào gan và làm rối loạn chuyển hóa chất béo. Hậu quả là mỡ không được chuyển hóa hết, dần dần tích tụ trong gan, hình thành bệnh gan nhiễm mỡ do rượu.

Chỉ cần tiêu thụ hơn 30g ethanol/ngày (tương đương khoảng 2–3 lon bia) trong thời gian dài, nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ do rượu bia đã tăng đáng kể. Nếu không kiểm soát, tình trạng này có thể tiến triển thành viêm gan do rượu, xơ gan và thậm chí ung thư gan.

Những triệu chứng phổ biến của gan nhiễm mỡ do rượu bia

Gan nhiễm mỡ do rượu ở giai đoạn đầu thường diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện rõ rệt, khiến người bệnh dễ chủ quan. Tuy nhiên, khi lượng mỡ trong gan tăng lên và tế bào gan bắt đầu bị tổn thương, các triệu chứng sẽ dần xuất hiện. Một số dấu hiệu phổ biến của bệnh gan nhiễm mỡ do rượu gồm:

• Mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn: Do gan hoạt động kém, khả năng chuyển hóa chất dinh dưỡng suy giảm.
• Vàng da, vàng mắt: Là biểu hiện gan bị tổn thương nghiêm trọng, chức năng thải độc và xử lý bilirubin suy yếu.
• Đau tức vùng hạ sườn phải: Do gan sưng to, tạo cảm giác căng tức hoặc nặng ở bụng trên bên phải.
• Giảm cân không rõ nguyên nhân: Gan không còn dự trữ và chuyển hóa năng lượng hiệu quả.
• Da sạm, nổi mẩn ngứa, lòng bàn tay đỏ: Dấu hiệu của rối loạn chức năng gan và tích tụ độc tố trong máu.

Mức độ tiêu thụ rượu “an toàn” để tránh bệnh gan nhiễm mỡ do rượu

Không có mức độ uống rượu nào được xem là hoàn toàn an toàn cho sức khỏe. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã đưa ra giới hạn giúp giảm nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ do rượu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nam giới không nên tiêu thụ quá 2 đơn vị cồn mỗi ngày (tương đương khoảng 2 ly vang nhỏ hoặc 2 lon bia), trong khi phụ nữ chỉ nên dưới 1 đơn vị cồn/ngày do khả năng chuyển hóa ethanol thấp hơn.

Một đơn vị cồn được tính bằng 10g ethanol tinh khiết, tương đương:

• 330ml bia (5% cồn),
• 150ml rượu vang (12% cồn),
• 40ml rượu mạnh (40% cồn).

Uống vượt mức này thường xuyên sẽ khiến gan phải hoạt động quá tải, làm tích tụ mỡ và dẫn đến gan nhiễm mỡ do rượu bia. Đặc biệt, người có bệnh lý nền như tiểu đường, béo phì, hoặc rối loạn mỡ máu cần hạn chế tối đa rượu bia, vì họ dễ mắc gan nhiễm mỡ do rượu hơn người bình thường.

Hướng dẫn chế độ dinh dưỡng chi tiết cho người gan nhiễm mỡ do rượu

Đối với người bị gan nhiễm mỡ do rượu, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc phục hồi tế bào gan và ngăn ngừa bệnh tiến triển nặng hơn. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết giúp bạn xây dựng thực đơn hợp lý, hỗ trợ cải thiện bệnh gan nhiễm mỡ do rượu bia hiệu quả:

• Ngưng hoàn toàn rượu bia và chất kích thích: Đây là nguyên tắc bắt buộc. Ngay cả lượng nhỏ rượu bia cũng có thể khiến tế bào gan tiếp tục bị tổn thương và làm chậm quá trình hồi phục.
• Ưu tiên thực phẩm giàu đạm thực vật và đạm nạc: Chọn nguồn đạm dễ tiêu như cá, thịt trắng (gà, vịt bỏ da), đậu hũ, đậu nành, trứng luộc. Hạn chế thịt đỏ và nội tạng động vật vì chứa nhiều chất béo bão hòa.
• Bổ sung rau xanh và trái cây tươi: Các loại rau như bông cải xanh, cải bó xôi, bí đỏ, cà rốt… giúp tăng cường chất chống oxy hóa, hỗ trợ gan giải độc. Trái cây như cam, táo, bưởi, kiwi chứa vitamin C và chất xơ giúp giảm mỡ trong gan.
• Hạn chế chất béo xấu, tăng chất béo tốt: Giảm tối đa thực phẩm chiên rán, đồ ăn nhanh, bơ động vật. Thay vào đó, dùng dầu oliu, dầu hạt cải hoặc quả bơ để bổ sung chất béo không bão hòa, tốt cho gan.
• Kiểm soát tinh bột và đường: Ăn vừa đủ cơm, bánh mì, mì ống; tránh đồ ngọt, nước có gas, bánh kẹo vì dễ làm tăng mỡ máu và mỡ gan. Có thể thay gạo trắng bằng gạo lứt hoặc yến mạch.
• Uống đủ nước và chia nhỏ bữa ăn: Uống 1,5–2 lít nước mỗi ngày giúp gan thải độc hiệu quả. Nên ăn 5–6 bữa nhỏ thay vì 3 bữa lớn để giảm gánh nặng cho gan.

Xem thêm: Gợi ý bữa sáng cho người gan nhiễm mỡ nhanh hồi phục

Tóm lại, gan nhiễm mỡ do rượu là hệ quả trực tiếp của việc lạm dụng rượu bia trong thời gian dài, gây tổn thương và tích tụ mỡ trong tế bào gan. Việc điều chỉnh lối sống, ngưng rượu bia, kết hợp chế độ dinh dưỡng khoa học và vận động hợp lý chính là chìa khóa giúp gan phục hồi.