7 dấu hiệu tuyến giáp ở nữ giới dễ bị bỏ qua

Những thay đổi tưởng như nhỏ ở cân nặng, da tóc hay nhịp tim đôi khi lại là tín hiệu đầu tiên cho thấy tuyến giáp đang gặp vấn đề. Nhận biết sớm dấu hiệu tuyến giáp ở nữ giúp chị em tránh được nhiều rủi ro sức khỏe tiềm ẩn, phát hiện bệnh kịp thời và lựa chọn hướng điều trị phù hợp, giữ cơ thể luôn cân bằng và hoạt động ổn định.

Tổng quan về bệnh tuyến giáp ở phụ nữ

Tuyến giáp là tuyến nội tiết nhỏ nằm phía trước cổ, nhưng lại giữ vai trò điều hòa hầu hết hoạt động sống của cơ thể – từ nhịp tim, giấc ngủ, tiêu hóa đến kiểm soát cân nặng. Ở phụ nữ, nguy cơ mắc bệnh tuyến giáp cao gấp 5–8 lần so với nam giới. Nguyên nhân được cho là liên quan đến sự biến thiên hormone sinh dục nữ (estrogen), hệ miễn dịch và yếu tố di truyền.

Estrogen có thể kích hoạt hệ miễn dịch mạnh hơn bình thường, từ đó làm tăng nguy cơ phát triển các bệnh tuyến giáp tự miễn như Hashimoto hoặc Basedow. Bên cạnh đó, giai đoạn thai kỳ và sau sinh cũng là thời điểm nhạy cảm. 

Theo The Postpartum Thyroiditis Study do nhóm tác giả Stagnaro-Green công bố năm 2020, có khoảng 7–10% phụ nữ sau sinh bị viêm tuyến giáp do hệ miễn dịch “phục hồi quá mức” sau thời gian bị ức chế khi mang thai. 

Yếu tố di truyền cũng đóng vai trò quan trọng: Báo cáo năm 2022 của Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) cho thấy phụ nữ mang biến thể gen HLA-DR3 có nguy cơ mắc bệnh tuyến giáp tự miễn cao hơn 35% so với nam giới.

Những bệnh tuyến giáp thường gặp ở phụ nữ thường xoay quanh hai rối loạn chính: Tuyến giáp hoạt động kém (suy giáp) hoặc hoạt động quá mức (cường giáp), kèm theo các vấn đề cấu trúc như bướu giáp, nhân giáp và ung thư tuyến giáp. Mỗi bệnh có cơ chế hình thành và biểu hiện riêng, nhưng đều ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe nội tiết và chuyển hóa của nữ giới, cụ thể:

Suy giáp (Hypothyroidism)

Suy giáp xảy ra khi tuyến giáp không sản xuất đủ hormon T3 – T4, khiến cơ thể chậm lại trong hầu hết các hoạt động. Nguyên nhân phổ biến nhất là viêm tuyến giáp Hashimoto – một rối loạn tự miễn khiến hệ miễn dịch tấn công vào mô tuyến giáp. Theo nghiên cứu của Tiến sĩ Anthony Bianco, Đại học Chicago (2022), Hashimoto chiếm 80–90% các trường hợp suy giáp ở phụ nữ. Triệu chứng thường âm thầm nhưng kéo dài: Mệt mỏi, tăng cân, táo bón, lạnh tay chân, trầm cảm và rụng tóc.

Cường giáp (Hyperthyroidism)

Cường giáp là tình trạng tuyến giáp hoạt động quá mức, tạo ra dư thừa hormone làm cơ thể “tăng tốc” bất thường. Nguyên nhân chủ đạo là bệnh Basedow (Graves disease). Khoảng 70% ca cường giáp ở nữ giới xuất phát từ bệnh này. Biểu hiện gồm tim đập nhanh, run tay, khó ngủ, sụt cân không rõ lý do, dễ lo âu hoặc bốc hỏa.

Bướu giáp (Goiter)

Bướu giáp là sự phì đại của tuyến giáp, có thể xảy ra do thiếu iot, phản ứng tự miễn hoặc viêm kéo dài. WHO năm 2021 ghi nhận phụ nữ có nguy cơ bướu giáp cao gấp 3 lần nam giới, đặc biệt trong nhóm ăn uống thiếu iot. Khi bướu lớn, người bệnh có thể thấy nghẹn cổ, khó nuốt hoặc khàn tiếng.

Nhân tuyến giáp (Thyroid nodules)

Nhân giáp là khối mô bất thường trong tuyến giáp; phần lớn là lành tính nhưng vẫn cần theo dõi định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ ác tính. Phụ nữ sau 40 tuổi có khả năng xuất hiện nhân giáp tăng 4–5% mỗi năm. Hầu hết nhân giáp không có triệu chứng và chỉ phát hiện qua siêu âm.

Ung thư tuyến giáp

Đây là loại ung thư nội tiết phổ biến nhất ở nữ giới. Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS, 2023), phụ nữ chiếm tới 75% ca mắc, chủ yếu ở độ tuổi 30–55. Dù tỷ lệ sống thường cao, bệnh cần được phát hiện sớm để hạn chế di căn hạch cổ hoặc tái phát.

Một số dấu hiệu tuyến giáp ở nữ phổ biến, dễ bị bỏ qua

Nhận biết dấu hiệu bệnh tuyến giáp ở phụ nữ sớm là cách hiệu quả để ngăn ngừa biến chứng. Một số triệu chứng ít người biết nhưng quan trọng gồm:

• Biến động cân nặng bất thường: Khi hoạt động tuyến giáp giảm, cơ thể đốt cháy năng lượng chậm hơn, dẫn đến tăng cân dù khẩu phần ăn không đổi. Một nghiên cứu của Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ năm 2020 ghi nhận hơn 60% bệnh nhân suy giáp tăng 2–5 kg trong giai đoạn đầu của bệnh. Ngược lại, người bị cường giáp thường giảm cân nhanh do tốc độ chuyển hóa tăng mạnh, ngay cả khi ăn nhiều hơn bình thường.
• Mệt mỏi kéo dài: Tuyến giáp điều hòa chuyển hóa năng lượng nên khi hormone mất cân bằng, tế bào không tạo đủ năng lượng cho hoạt động thường ngày. Có khoảng 78% bệnh nhân suy giáp có triệu chứng kiệt sức kéo dài và giảm khả năng tập trung, ngay cả khi ngủ đủ giấc.
• Rối loạn kinh nguyệt và khả năng sinh sản: Hormone tuyến giáp (T3, T4) tương tác trực tiếp với hormone sinh sản như estrogen và progesterone. Khi tuyến giáp rối loạn, chu kỳ có thể kéo dài, ngắn bất thường hoặc mất kinh. Phụ nữ suy giáp có nguy cơ vô sinh cao hơn 2–3 lần do rối loạn rụng trứng.
• Thay đổi da, tóc và móng: Suy giáp làm giảm lưu lượng máu đến da và nang tóc, khiến da khô, dễ nứt nẻ; Tóc rụng và mọc chậm; móng tay giòn, dễ tách lớp. Trong khi đó, cường giáp lại làm tăng tốc độ thay mới tế bào, khiến da mỏng, ẩm và nóng, tóc dễ gãy rụng nhiều. Do đó, một trong những dấu hiệu bệnh tuyến giáp ở phụ nữ chính là thay đổi da, tóc và móng.
• Nhạy cảm nhiệt độ: Người suy giáp thường thấy lạnh vì quá trình sinh nhiệt giảm mạnh. Ngược lại, người cường giáp lại cảm thấy nóng nực, bứt rứt và dễ đổ mồ hôi. Một phân tích tổng hợp của Đại học Oxford năm 2018 chỉ ra rằng hormon tuyến giáp kiểm soát cách cơ thể tạo nhiệt, nên chỉ cần mất cân bằng nhẹ cũng khiến cơ thể phản ứng mạnh.
• Biến đổi tâm trạng: Khi hormone tuyến giáp rối loạn, chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và dopamine cũng bị ảnh hưởng, dẫn đến lo âu, dễ cáu gắt, hay quên hoặc trầm cảm. Người suy giáp có nguy cơ trầm cảm cao gấp 2 lần so với người khỏe mạnh, trong khi cường giáp làm tăng nguy cơ lo âu và kích động.
• Sưng vùng cổ hoặc bướu cổ: Đây là dấu hiệu cho thấy tuyến giáp đang phì đại hoặc có vấn đề cấu trúc như viêm, nhân giáp hoặc thiếu iod. Thiếu iod vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây bướu cổ tại nhiều quốc gia châu Á. Khi vùng cổ sưng to, khàn giọng hoặc khó nuốt, người bệnh cần siêu âm và xét nghiệm hormone để xác định nguyên nhân sớm..

Xét nghiệm bệnh tuyến giáp ở phụ nữ cần quan tâm tới điều gì?

Việc kết hợp xét nghiệm máu với siêu âm tuyến giáp giúp bác sĩ đánh giá cả chức năng lẫn cấu trúc của tuyến giáp một cách toàn diện. 

Chỉ số TSH (Thyroid Stimulating Hormone)

Đây là hormone do tuyến yên tiết ra để “ra lệnh” cho tuyến giáp hoạt động. Khi cơ thể thiếu hormone tuyến giáp, TSH sẽ tăng để kích thích sản xuất nhiều hơn (suy giáp). Ngược lại, khi hormone tuyến giáp quá cao, TSH sẽ giảm (cường giáp). Vì vậy, đây là chỉ số nhạy nhất để sàng lọc rối loạn tuyến giáp từ giai đoạn sớm.

T3 và T4 (hormone tuyến giáp)

Đây là hai hormone này phản ánh trực tiếp mức độ hoạt động của tuyến giáp.

• T4 (thyroxine): Hormone được tuyến giáp sản xuất nhiều nhất, là nguồn dự trữ.
•  T3 (triiodothyronine): Hormone tác động mạnh lên cơ thể, điều khiển nhịp tim, chuyển hóa và nhiệt độ.

Khi T3/T4 cao bất thường → nghi cường giáp; thấp → nghi suy giáp. Việc đo cả hai giúp xác định chính xác mức độ rối loạn chức năng.

Kháng thể tuyến giáp (Anti-TPO, Anti-TG)

 Đây là xét nghiệm quan trọng nhất để phát hiện bệnh tự miễn.

•  Anti-TPO tăng cao thường gặp trong viêm tuyến giáp Hashimoto – nguyên nhân phổ biến gây suy giáp ở phụ nữ.
•  Anti-TG tăng có thể gợi ý Hashimoto hoặc các bệnh tự miễn khác.

Bác sĩ dựa vào kháng thể để xác định liệu rối loạn tuyến giáp có phải do hệ miễn dịch tấn công nhầm tuyến giáp hay không.

 Siêu âm tuyến giáp

Giúp quan sát kích thước, hình dạng, độ đàn hồi mô và có nốt bất thường hay không. Siêu âm hỗ trợ phát hiện:

• Bướu giáp (phì đại tuyến giáp)
• Nốt giáp (có thể lành tính hoặc nghi ngờ ung thư)
• Viêm tuyến giáp theo giai đoạn

Nếu phát hiện nốt nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết để đánh giá chính xác hơn.

Ảnh hưởng tiêu cực nếu bệnh tuyến giáp không được điều trị kịp thời

Khi các rối loạn tuyến giáp bị bỏ qua trong thời gian dài, cơ thể phụ nữ dễ rơi vào tình trạng mất cân bằng hormone và kéo theo nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Ở người suy giáp, sự thiếu hụt hormone tuyến giáp khiến quá trình trao đổi chất chậm lại, dẫn đến mệt mỏi triền miên, tăng cân dù ăn uống bình thường, da và tóc khô yếu, rối loạn kinh nguyệt và giảm khả năng thụ thai.

Ngược lại, cường giáp không được kiểm soát làm hệ tim mạch hoạt động quá mức, gây tim đập nhanh, loãng xương, mất cơ và tăng căng thẳng thần kinh. Đặc biệt, việc chậm trễ điều trị còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tự miễn, rối loạn đường huyết hay các vấn đề chuyển hóa, từ đó ảnh hưởng rõ rệt tới chất lượng cuộc sống, cụ thể:

• Rối loạn tim mạch: Cường giáp làm tim đập nhanh, gây loạn nhịp và dễ dẫn đến suy tim; trong khi đó suy giáp lại làm tăng cholesterol xấu, góp phần thúc đẩy xơ vữa động mạch.
• Rối loạn chuyển hóa: Người suy giáp dễ tăng cân và mệt mỏi do quá trình chuyển hóa chậm, đồng thời nguy cơ kháng insulin tăng cao. Ngược lại, cường giáp thường gây sụt cân nhanh, mất cơ và loãng xương.
• Ảnh hưởng sinh sản: Hormone tuyến giáp mất cân bằng khiến chu kỳ kinh nguyệt thất thường, giảm khả năng thụ thai và tăng nguy cơ sảy thai.
• Suy giảm tinh thần – nhận thức: Mất ngủ, trầm cảm, giảm tập trung là những biểu hiện phổ biến khi bệnh kéo dài mà không được điều trị.

Nghiên cứu của Dr. Peter A. Kopp (University of Zurich, 2019) trong công trình “Long-term consequences of untreated thyroid disorders in women” cho thấy phụ nữ không điều trị bệnh tuyến giáp có nguy cơ gặp biến chứng tim mạch và rối loạn sinh sản cao hơn 2–3 lần so với nhóm được điều trị sớm.

Kết hợp liệu pháp Buffet Vitamins có thể cải thiện tình trạng bệnh tuyến giáp ở phụ nữ

Trong quá trình điều trị bệnh tuyến giáp, thuốc chỉ là một phần của phác đồ. Để đạt hiệu quả toàn diện, phụ nữ cần kết hợp dinh dưỡng hợp lý, lối sống khoa học và bổ sung các vi chất thiết yếu. 

Sự phối hợp giữa bổ sung vi chất và chế độ sinh hoạt điều độ không chỉ giúp tuyến giáp duy trì chức năng ổn định mà còn tăng sức đề kháng và hỗ trợ điều hòa nội tiết nữ, cụ thể:

• I-ốt và selen: Góp phần quan trọng trong quá trình tổng hợp hormone T3, T4, từ đó giúp tuyến giáp vận hành hiệu quả.
• Vitamin D, B12 và kẽm: Tăng cường hệ miễn dịch, giảm nguy cơ viêm tuyến giáp tự miễn.
• Vitamin A, C, E: Hoạt động như chất chống oxy hóa, giúp giảm stress oxy hóa tại tuyến giáp.

Lưu ý: Hạn chế ăn sống các loại rau chứa goitrogen (như bắp cải, cải xoăn) vì có thể cản trở tổng hợp hormone nếu không nấu chín.

Bên cạnh đó, lối sống và vận động lành mạnh cũng giúp ổn định hormone:

• Duy trì giấc ngủ 7–8 giờ mỗi ngày để hỗ trợ cân bằng hormone tuyến giáp.
• Tập luyện nhẹ đến vừa phải như yoga, bơi, đi bộ giúp giảm căng thẳng và cải thiện trao đổi chất.
• Áp dụng các phương pháp thư giãn như thiền, hít thở sâu giúp giảm nồng độ cortisol – yếu tố gây rối loạn nội tiết khi tăng cao.

Nếu kết hợp với liệu pháp Buffet Vitamin – phương pháp bổ sung vi chất trực tiếp giúp cơ thể hấp thụ tối đa các vitamin và khoáng chất thiết yếu như i-ốt, selen, kẽm, vitamin D và nhóm B sẽ đem lại kết quả triển vọng hơn. Giải pháp này không chỉ giúp tăng cường miễn dịch, ổn định nội tiết tố cho người bệnh tuyến giáp mà còn mang lại hiệu quả lâu dài trong việc cải thiện vóc dáng, làn da và sức khỏe toàn diện.

Nhìn chung, việc nhận biết sớm các dấu hiệu tuyến giáp ở nữ đóng vai trò then chốt để phòng ngừa biến chứng và bảo vệ sức khỏe dài lâu. Khi cơ thể xuất hiện những thay đổi bất thường như mệt mỏi kéo dài, tăng giảm cân khó lý giải hay rối loạn kinh nguyệt, chị em nên đi kiểm tra càng sớm càng tốt. 

Nguồn tham khảo

• https://www.thyroid.org/
  
• https://www.health.harvard.edu/
  
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36834802/ https://academic.oup.com/ejendo/article-abstract/136/3/316/6754530