Chỉ số ure máu là gì? Khi nào cần xét nghiệm ure máu?

Chỉ số ure máu là gì? Khi chỉ số ure trong máu cao hoặc giảm bất thường, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của các bệnh lý về thận hoặc rối loạn chuyển hóa trong cơ thể. Đây sẽ là thông tin quan trọng giúp bạn biết thận có đang hoạt động bình thường hay không. 

Chỉ số Ure máu là gì? Tại sao cần xét nghiệm?

Xét nghiệm đo nồng độ ure trong máu (hay còn gọi là chỉ số BUN – blood urea nitrogen) là một xét nghiệm cơ bản giúp đánh giá chức năng thận và quá trình chuyển hoá chất đạm trong cơ thể.

Urê được tạo ra tại gan trong quá trình phân huỷ protein và amoniac, sau đó được thải ra ngoài qua nước tiểu nhờ hoạt động lọc của thận. Khi thận hoạt động kém hoặc cơ thể gặp vấn đề như mất nước, ăn quá nhiều đạm, hay tắc nghẽn đường tiểu, lượng ure trong máu sẽ tăng lên.

Xét nghiệm chỉ số ure máu giúp bác sĩ đánh giá khả năng lọc và đào thải của thận, đồng thời phản ánh gián tiếp tình trạng chuyển hoá protein, mức độ mất nước hay quá trình phân huỷ mô trong cơ thể. Khi được kết hợp với các xét nghiệm khác như creatinin và GFR, bác sĩ có thể có cái nhìn toàn diện hơn về sức khỏe thận.

 Bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm này trong các trường hợp sau:

• Có dấu hiệu nghi ngờ suy thận như tiểu ít, sưng phù, hoặc tăng huyết áp khó kiểm soát.
• Thực hiện kiểm tra sức khỏe tổng quát hoặc khi sử dụng thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến thận.
• Sau khi cơ thể bị mất nước, chấn thương nặng hoặc xuất huyết tiêu hoá – vì những tình trạng này có thể khiến chỉ số ure máu tăng cao.

Ảnh hưởng của Ure máu đến sức khỏe

Chỉ số ure trong máu cao hoặc giảm so với mức bình thường đều mang ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán lâm sàng.

Khi chỉ số ure trong máu cao (BUN cao)

Mức urê hoặc BUN tăng thường cho thấy chức năng lọc của thận đang suy giảm, hoặc cơ thể gặp các tình trạng ảnh hưởng đến lượng máu đến thận (gọi là nguyên nhân “trước thận”), chẳng hạn như mất nước, giảm tưới máu thận, ăn quá nhiều đạm, xuất huyết tiêu hoá, suy tim hoặc sốc. Một số trường hợp bỏng nặng cũng có thể làm ure máu tăng.

Nếu tình trạng này không được phát hiện và điều trị kịp thời, chỉ số ure cao kéo dài có thể dẫn đến tổn thương thận tiến triển (như giảm eGFR) và làm tăng nguy cơ biến chứng toàn thân.

Khi chỉ số ure trong máu giảm

Mức ure máu thấp hiếm gặp hơn, nhưng có thể xuất hiện ở người bị suy gan, suy dinh dưỡng, chế độ ăn quá ít protein hoặc khi cơ thể tích tụ quá nhiều dịch. Dù ít nghiêm trọng hơn so với tăng ure, nhưng kết quả này vẫn cần được xem xét cùng với các xét nghiệm khác để đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe.

Ý nghĩa tổng thể đối với sức khỏe

Chỉ số ure bất thường không phải là chẩn đoán bệnh, mà là dấu hiệu cảnh báo để bác sĩ đánh giá sâu hơn về chức năng thận, gan và quá trình chuyển hoá trong cơ thể. Khi kết hợp với các thông số khác như creatinin, tỷ lệ BUN/creatinin và mức lọc cầu thận (GFR), bác sĩ có thể xác định nguy cơ tiến triển bệnh thận hoặc biến chứng toàn thân. Một số nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ BUN/creatinin cao – khi cả ure và creatinin đều tăng – có liên quan đến tiên lượng xấu hơn ở những bệnh nhân nặng.

Chỉ số Ure máu bình thường dao động từ bao nhiêu?

Để hiểu kết quả xét nghiệm ure máu (BUN – Blood Urea Nitrogen), trước hết bạn cần nắm rõ giá trị bình thường và các yếu tố có thể làm thay đổi chỉ số này.

Chỉ số Ure máu  ở mức bình thường

Ở người trưởng thành khỏe mạnh, phần lớn tài liệu Y khoa quốc tế như: American Association for Clinical Chemistry (AACC) và National Library of Medicine (MedlinePlus) ghi nhận chỉ số ure máu thường nằm trong khoảng 7 – 20 mg/dL. Tuy nhiên, các phòng xét nghiệm tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác có thể sử dụng khoảng tham chiếu rộng hơn 6 – 24 mg/dL (tương đương 2.1 – 8.5 mmol/L), tùy vào phương pháp phân tích và thiết bị.

• Nữ trưởng thành: Thường từ 6 – 21 mg/dL.
• Nam trưởng thành: Thường từ 8 – 24 mg/dL.

Nói một cách dễ hiểu thì chỉ số ure máu bình thường sẽ ở khoảng 6 – 24 mg/dL là mức tham chiếu hợp lý, nhưng bệnh nhân vẫn nên đối chiếu với giá trị chuẩn của phòng xét nghiệm ghi ngay trên phiếu kết quả.

Các yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số ure máu:

• Lượng protein trong chế độ ăn: Chế độ ăn giàu thịt đỏ, nội tạng hoặc protein tổng hợp có thể làm tăng ure do quá trình chuyển hóa protein tạo nhiều sản phẩm nitơ.
• Tình trạng mất nước: Khi cơ thể mất nước, lưu lượng máu qua thận giảm, khiến ure khó đào thải và tăng cao.
• Giảm tưới máu thận: Các bệnh lý như suy tim, sốc, xuất huyết làm giảm lượng máu đến thận, dẫn đến tăng BUN.
• Tuổi tác: Người cao tuổi thường có chỉ số BUN hơi cao hơn do chức năng lọc của thận giảm dần theo thời gian.
• Một số thuốc: Corticoid, kháng sinh nhóm tetracyclin hoặc thuốc lợi tiểu có thể làm thay đổi chỉ số ure.

Vì mỗi phòng xét nghiệm có giá trị tham chiếu riêng tùy công nghệ và tiêu chuẩn nội bộ, bệnh nhân nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ để hiểu rõ chỉ số của mình có nằm trong ngưỡng bình thường hay không.

Mối liên hệ giữa ure và creatinin — vì sao phải xét nghiệm cả hai?

Để đánh giá chính xác chức năng thận và tình trạng chuyển hoá của cơ thể, xét nghiệm urea (BUN) thường được thực hiện cùng với xét nghiệm creatinin thay vì làm riêng lẻ.

Creatinin là sản phẩm phụ sinh ra từ quá trình chuyển hoá của cơ vân và được thải ra ngoài qua thận. Khác với ure, creatinin ít chịu ảnh hưởng bởi chế độ ăn hay quá trình chuyển hoá protein, nên được xem là chỉ số ổn định và đáng tin cậy hơn khi đánh giá khả năng lọc của thận.

Urê phản ánh nhiều yếu tố, từ quá trình sản xuất (chuyển hoá protein), khả năng thải trừ qua thận đến tình trạng mất nước, trong khi creatinin chủ yếu thể hiện chức năng lọc của thận. Việc so sánh hai chỉ số này giúp bác sĩ xác định nguyên nhân tăng ure là do suy giảm chức năng thận (khi cả ure và creatinin đều tăng) hay do nguyên nhân “trước thận” như mất nước hoặc ăn quá nhiều đạm (khi ure tăng nhưng creatinin bình thường).

Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tỷ lệ BUN/creatinin cao (đo bằng mg/dL) có thể liên quan đến nguy cơ giảm nhanh eGFR và tiến triển bệnh thận. Ví dụ, ở bệnh nhân suy tim, tỷ lệ này được xem là yếu tố dự báo sớm nguy cơ giảm eGFR hơn 25%. Tương tự, ở bệnh nhân viêm tụy cấp, tỷ lệ BUN/creatinin cao có liên quan đến tăng nguy cơ tử vong dài hạn.

Tác động dịch truyền vi chất Buffet Vitamins đến chỉ số ure máu

Dịch truyền Buffet Vitamins của Drip Hydration là liệu pháp phục hồi sức khỏe toàn diện, giúp cơ thể bổ sung vi chất thiết yếu, cân bằng dinh dưỡng và thúc đẩy trao đổi chất. Với sự kết hợp giữa vitamin, khoáng chất và acid amin, Buffet Vitamins hỗ trợ hoạt động của gan và thận – hai cơ quan then chốt trong việc điều hòa chỉ số ure máu.

Khi cơ thể được bổ sung đầy đủ dưỡng chất qua đường truyền tĩnh mạch, quá trình chuyển hóa protein diễn ra hiệu quả hơn, giảm gánh nặng thải trừ nitơ và giúp duy trì mức ure máu ổn định. Nhờ đó, bạn sẽ cảm thấy tỉnh táo, tràn đầy năng lượng và ít mệt mỏi hơn.

Drip Hydration mang đến liệu trình Buffet Vitamins an toàn, khoa học và được giám sát bởi đội ngũ y tế chuyên môn, giúp bạn chăm sóc sức khỏe từ bên trong và giữ cho chỉ số ure máu luôn trong ngưỡng lý tưởng.

Hiểu rõ chỉ số ure máu là gì giúp bạn đọc kết quả xét nghiệm chính xác và phát hiện sớm các bất thường về gan, thận hay chuyển hoá. Việc theo dõi định kỳ cùng xét nghiệm creatinin và eGFR giúp bác sĩ đánh giá toàn diện chức năng thận, từ đó điều chỉnh chế độ ăn, sinh hoạt hoặc điều trị phù hợp.

Nguồn dữ liệu

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32973256/
• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK305/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25724301/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17492348/