Các loại trầm cảm: Các loại nặng, mãn tính, hưng cảm và nhiều loại khác

Trầm cảm là một trong những rối loạn tâm thần phức tạp và đa dạng, ảnh hưởng đến hàng triệu người trên khắp thế giới. Không chỉ đơn thuần là cảm giác buồn bã hay chán nản, trầm cảm có thể biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, mỗi loại có những triệu chứng và đặc điểm riêng biệt. Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá các loại trầm cảm phổ biến, cùng với những triệu chứng và cách điều trị tương ứng.

1.Trầm cảm có mấy loại?

Trầm cảm có tác động đáng kể đến hoạt động và tâm lý của người bệnh, ảnh hưởng đến cảm xúc, suy nghĩ và hành vi của họ, từ đó có thể làm giảm khả năng tham gia vào các hoạt động hàng ngày và duy trì cuộc sống bình thường. Có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến bệnh trầm cảm, trong đó một số nguyên nhân vẫn chưa được các nhà nghiên cứu xác định rõ ràng. Vậy có mấy loại trầm cảm? Trầm cảm được phân loại thành nhiều dạng khác nhau, chẳng hạn như trầm cảm mãn tính, rối loạn tâm lý theo mùa và trầm cảm sau sinh,…

2.Đặc điểm từng loại bệnh trầm cảm

2.1 Rối loạn trầm cảm nặng

Khi nhắc đến thuật ngữ “trầm cảm lâm sàng,” người ta thường ám chỉ đến chứng rối loạn trầm cảm nghiêm trọng (MDD). Rối loạn trầm cảm là một tình trạng tâm trạng đặc trưng bởi một số đặc điểm chính như sau:

• Tâm trạng buồn chán
• Thiếu hứng thú với những hoạt động thường yêu thích
• Thay đổi về trọng lượng
• Rối loạn giấc ngủ
• Cảm thấy mệt mỏi
• Cảm giác vô dụng và tội lỗi
• Khó khăn trong việc tập trung
• Suy nghĩ về cái chết hoặc tự sát

Nếu một người gặp phải hầu hết các triệu chứng này trong hơn hai tuần, họ có thể được chẩn đoán mắc rối loạn trầm cảm nặng.

2.2 Rối loạn trầm cảm dai dẳng

Rối loạn trầm cảm dai dẳng là một dạng trầm cảm mãn tính, kéo dài ít nhất hai năm và có thể có mức độ nhẹ, trung bình hoặc nặng. Người mắc bệnh có thể trải qua những giai đoạn ngắn không cảm thấy buồn chán, nhưng sự cải thiện của các triệu chứng thường chỉ kéo dài dưới 2 tháng. Mặc dù các triệu chứng không nghiêm trọng như trong rối loạn trầm cảm nặng, nhưng chúng lại kéo dài và ảnh hưởng đến đời sống.

Các triệu chứng của rối loạn trầm cảm dai dẳng bao gồm:

• Cảm giác buồn bã
• Mất hứng thú và niềm vui
• Tính dễ cáu giận
• Cảm giác tội lỗi
• Lòng tự trọng thấp
• Khó khăn trong việc ngủ hoặc giấc ngủ không sâu
• Ngủ quá nhiều
• Cảm giác tuyệt vọng
• Mệt mỏi và thiếu năng lượng
• Thay đổi trong cảm giác thèm ăn
• Khó khăn trong việc tập trung

Để điều trị rối loạn trầm cảm dai dẳng, bác sĩ thường khuyên người bệnh sử dụng kết hợp thuốc và liệu pháp tâm lý.

2.3 Rối loạn lưỡng cực

Rối loạn tâm trạng được đặc trưng bởi các giai đoạn hưng cảm, tức là tâm trạng tăng cao bất thường, được gọi là rối loạn lưỡng cực. Trong giai đoạn này, các triệu chứng có thể nhẹ hoặc nghiêm trọng đến mức người bệnh cần nhập viện. Đáng chú ý, nhiều người mắc rối loạn lưỡng cực cũng trải qua những giai đoạn trầm cảm nặng.

Ngoài việc cảm thấy buồn bã và giảm hứng thú với những hoạt động mà họ từng yêu thích, người bị trầm cảm trong rối loạn lưỡng cực còn có thể gặp phải nhiều triệu chứng thể chất và cảm xúc khác, bao gồm:

• Cảm giác mệt mỏi, mất ngủ và thờ ơ
• Đau đớn không rõ nguyên nhân, tình trạng tâm thần vận động kích động
• Cảm giác vô vọng và lòng tự trọng thấp
• Khó chịu và lo âu
• Do dự và thiếu tổ chức

Người mắc rối loạn lưỡng cực có nguy cơ tự sát cao gấp 15 lần so với người bình thường. Trong những trường hợp nghiêm trọng hơn, rối loạn tâm thần như ảo giác và hoang tưởng cũng có thể xảy ra.

2.4 Trầm cảm sau sinh

Mang thai là giai đoạn mà cơ thể người phụ nữ trải qua nhiều thay đổi, đặc biệt là sự biến đổi đáng kể của nội tiết tố. Trầm cảm sau sinh thường bắt đầu từ thời điểm mang thai hoặc ngay sau khi sinh con.

Các triệu chứng như thay đổi tâm trạng, lo âu, cáu kỉnh rất phổ biến và có thể kéo dài đến hai tuần. Tuy nhiên, trầm cảm sau sinh thường nghiêm trọng hơn và kéo dài lâu hơn, với những triệu chứng như:

• Tâm trạng buồn bã và cảm giác chán nản
• Thay đổi tâm trạng đột ngột
• Cảm giác xa lánh xã hội
• Khó khăn trong việc kết nối với em bé
• Thay đổi trong cảm giác thèm ăn
• Cảm giác bất lực và tuyệt vọng
• Mất hứng thú với những hoạt động từng yêu thích
• Cảm thấy không đủ giá trị hoặc vô dụng
• Lo âu và cảm giác hoảng sợ
• Suy nghĩ về việc làm tổn thương bản thân hoặc em bé
• Ý nghĩ tự sát

Trầm cảm sau sinh có thể trải từ trạng thái buồn bã và hôn mê kéo dài, cần điều trị y tế, cho đến những rối loạn tâm thần nghiêm trọng, có thể đi kèm với sự nhầm lẫn, ảo giác hoặc ảo tưởng.

Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể kéo dài lên đến một năm. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy các phương pháp điều trị như thuốc chống trầm cảm, tư vấn tâm lý và liệu pháp hormone có thể mang lại hiệu quả tích cực.

2.5 Rối loạn tâm thần tiền kinh nguyệt

Các triệu chứng phổ biến nhất của hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS) bao gồm cảm giác khó chịu, mệt mỏi, lo âu, buồn bã, đầy bụng, tăng cường cảm giác thèm ăn, cũng như cảm giác đau nhức và căng tức ở ngực.

Trong khi đó, rối loạn khó thở tiền kinh nguyệt (PMDD) có các triệu chứng tương tự, nhưng những triệu chứng liên quan đến tâm trạng lại rõ rệt hơn. Rối loạn tâm thần tiền kinh nguyệt có thể bao gồm một số triệu chứng như sau:

• Cảm giác mệt mỏi cực kỳ
• Cảm thấy buồn bã, tuyệt vọng, hoặc tự chỉ trích bản thân
• Cảm giác lo âu, căng thẳng hoặc lo lắng nghiêm trọng
• Thay đổi tâm trạng, thường xuyên khóc
• Tính cáu kỉnh
• Khó khăn trong việc tập trung
• Thèm ăn hoặc ăn uống không kiểm soát.

2.6 Rối loạn tâm lý theo mùa

Nếu bạn trải qua triệu chứng trầm cảm, cảm thấy buồn ngủ và tăng cân vào những tháng mùa đông nhưng lại cảm thấy hoàn toàn bình thường khi mùa xuân đến, rất có thể bạn đang mắc phải rối loạn cảm xúc theo mùa.

Rối loạn tâm lý theo mùa (SAD) được cho là do sự rối loạn nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể. Ánh sáng đi qua mắt ảnh hưởng đến nhịp sinh học này, và bất kỳ thay đổi nào trong chu kỳ ngày/đêm theo mùa đều có thể dẫn đến sự gián đoạn và gây ra trầm cảm.

Việc xác định tỷ lệ hiện mắc của SAD có thể gặp khó khăn vì tình trạng này thường không được chẩn đoán và không được báo cáo thống kê đầy đủ. Chứng rối loạn này phổ biến hơn ở những khu vực xa đường xích đạo. SAD thường gặp ở các vùng cực bắc hoặc cực nam của hành tinh và thường có thể được điều trị bằng liệu pháp ánh sáng, giúp bổ sung ánh sáng ban ngày theo mùa.

2.7 Trầm cảm không điển hình

Các dấu hiệu trầm cảm như ăn uống quá mức, ngủ nhiều hơn bình thường, hoặc rất nhạy cảm với sự từ chối, nhưng lại cảm thấy vui vẻ khi gặp phải một sự kiện tích cực, có thể cho thấy bạn đang mắc phải chứng trầm cảm không điển hình (hiện được gọi là rối loạn trầm cảm với các đặc điểm không điển hình). Đây là một loại trầm cảm không tuân theo các biểu hiện “điển hình” của rối loạn này.

Trầm cảm không điển hình thực tế phổ biến hơn so với tên gọi của nó. Khác với những dạng trầm cảm khác, những người mắc trầm cảm không điển hình thường phản ứng tốt hơn với một loại thuốc chống trầm cảm gọi là chất ức chế monoamine oxidase (MAOI). Các triệu chứng đặc trưng của trầm cảm không điển hình bao gồm:

• Ăn uống quá mức hoặc tăng cân
• Ngủ nhiều hơn
• Mệt mỏi, suy nhược và cảm giác bị “đè nặng”
• Nhạy cảm mạnh mẽ với sự từ chối
• Tâm trạng phản ứng mạnh mẽ.

3.Nguy cơ mắc bệnh trầm cảm là gì?

Nguy cơ mắc bệnh trầm cảm có thể do nhiều yếu tố khác nhau. Trước hết, yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng; nếu trong gia đình có người mắc trầm cảm, nguy cơ bạn mắc sẽ cao hơn. Ngoài ra, sự mất cân bằng của các chất hóa học trong não cũng có thể góp phần vào sự phát triển của bệnh. Yếu tố tâm lý như lịch sử bị stress, lo âu hoặc những vấn đề tâm lý khác cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Môi trường sống, đặc biệt là những biến cố lớn như mất mát, ly hôn hay áp lực công việc, có thể làm gia tăng nguy cơ trầm cảm. Hơn nữa, thiếu sự hỗ trợ từ gia đình và bạn bè khiến người ta cảm thấy cô đơn hơn, từ đó dễ mắc bệnh. Cuối cùng, tình trạng sức khỏe kém hoặc mắc các bệnh lý mạn tính cũng có liên quan đến trầm cảm. Do đó, nếu bạn hoặc ai đó bạn biết đang gặp vấn đề về tâm lý, việc tìm kiếm sự giúp đỡ từ chuyên gia là rất quan trọng.

Tóm lại, bài viết trên giúp giải đáp thắc mắc trầm cảm có mấy loại và giúp người đọc nhận thấy trầm cảm là một vấn đề sức khỏe tâm thần phức tạp với nhiều loại khác nhau, bao gồm trầm cảm nặng, trầm cảm mãn tính, trầm cảm hưng cảm và nhiều dạng khác. Mỗi loại trầm cảm đều có những đặc điểm, nguyên nhân và biểu hiện riêng, ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của người mắc. Việc hiểu rõ các loại trầm cảm giúp nâng cao nhận thức, từ đó thúc đẩy việc tìm kiếm sự giúp đỡ và can thiệp kịp thời. Quan trọng hơn, xã hội cần tạo ra một môi trường hỗ trợ, giảm bớt sự kỳ thị để những người đang đối mặt với căn bệnh này có thể dễ dàng tiếp cận nguồn lực và điều trị cần thiết. Người bệnh có thể lựa chọn các phòng khám và cơ sở y tế uy tín để thăm khám và điều trị về vấn đề trầm cảm, trong đó phòng khám Drip Hydration có thể là một trong những lựa chọn bạn nên tham khảo. Drip Hydration Việt Nam thuộc hệ thống phòng khám 5 sao từ Mỹ có mặt trên 80 thành phố lớn. Là phòng khám đầu ngành cung cấp đa dạng liệu pháp IV Therapy và chăm sóc sức khỏe chủ động một cách hiệu quả, nhanh chóng và tiện lợi cho nhiều đối tượng khách hàng khác nhau.

Bằng cách này, chúng ta có thể hướng tới một tương lai nơi mọi người đều có cơ hội sống khỏe mạnh và hạnh phúc.

Nguồn tham khảo: mentalhealth-uk.org, webmd.com, yeditepehastaneleri.com, health.harvard.edu