Xây xẩm mặt mày là bệnh gì? Các cải thiện hiệu quả

Xây xẩm mặt mày là tình trạng nhiều người từng gặp phải nhưng thường chủ quan bỏ qua. Triệu chứng này có thể xuất phát từ thiếu máu, tụt huyết áp, rối loạn tiền đình hoặc các vấn đề tim mạch, thần kinh tiềm ẩn. Vậy xây xẩm mặt mày là bệnh gì hay do thiếu chất gì và khi nào cần đi khám? Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp gây xây xẩm mặt mày cùng các biện pháp hỗ trợ cải thiện an toàn, hiệu quả.

Xây xẩm mặt mày là gì? Phân biệt với chóng mặt, hoa mắt

Xây xẩm mặt mày thường liên quan đến lưu lượng máu lên não bị suy giảm đột ngột hoặc rối loạn nồng độ các chất điện giải, đường huyết trong cơ thể.

Trong thực tế lâm sàng, các triệu chứng xây xẩm mặt mày, hoa mắt và chóng mặt có thể xuất hiện đồng thời khiến người bệnh khó phân biệt. Mặc dù thường xuất hiện cùng nhau nhưng đây là các biểu hiện khác nhau:

• Chóng mặt: Cảm giác ảo giác về sự vận động. Bạn thấy nhà cửa, đồ vật xoay tròn hoặc chính mình đang xoay tròn. Đây thường là dấu hiệu của các vấn đề về tai trong hoặc hệ thống tiền đình.
• Hoa mắt: Xuất hiện các đốm đen, tia sáng hoặc “đom đóm” trước mắt do võng mạc bị thiếu máu nuôi dưỡng tạm thời.
• Xây xẩm mặt mày: Cảm giác đầu óc lâng lâng, mất thăng bằng, cảm giác như sắp ngã hoặc sắp ngất. Bạn cảm thấy cơ thể mất trọng lực nhưng không có cảm giác đồ vật xung quanh bị xoay chuyển, đứng không vững hoặc phải bám vào vật cố định để giữ thăng bằng.

Nguyên nhân gốc rễ khiến bạn thường xuyên bị xây xẩm mặt mày

Khi thường xuyên bị xây xẩm mặt mày, cơ thể có thể đang phát ra tín hiệu cảnh báo về một vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Dưới đây là câu trả lời cho vấn đề xây xẩm mặt mày là bệnh gì.

Thiếu máu và thiểu năng tuần hoàn não

Thiếu máu xảy ra khi số lượng hồng cầu hoặc nồng độ hemoglobin trong máu thấp hơn bình thường. Hemoglobin là protein có nhiệm vụ vận chuyển oxy từ phổi đến các cơ quan. Khi hemoglobin giảm, khả năng cung cấp oxy cho não cũng giảm theo. 

Để bù đắp cho tình trạng này, cơ thể phải tăng nhịp tim và tăng lưu lượng tuần hoàn. Tuy nhiên, khi mức thiếu máu vượt quá khả năng thích nghi, não sẽ rơi vào trạng thái thiếu oxy tương đối, dẫn đến các triệu chứng:

• Xây xẩm mặt mày.
• Chóng mặt khi đứng dậy.
• Đau đầu âm ỉ.
• Giảm khả năng tập trung.
• Suy nhược cơ thể kéo dài.
• Tim đập nhanh, hồi hộp.

Thiểu năng tuần hoàn não là tình trạng lưu lượng máu lên não bị suy giảm do mạch máu co hẹp, xơ vữa hoặc tuần hoàn kém. Khi lưu lượng máu não giảm, lượng oxy và glucose cung cấp cho tế bào thần kinh cũng giảm theo. Não bộ rất nhạy cảm với sự thiếu hụt này vì tế bào thần kinh gần như không có khả năng dự trữ oxy. Chỉ sau vài giây giảm tưới máu, người bệnh đã có thể xuất hiện cảm giác choáng váng hoặc mất thăng bằng. 

Thiếu máu và thiểu năng tuần hoàn não là hai nguyên nhân quan trọng khiến nhiều người thường xuyên bị xây xẩm mặt mày, chóng mặt và mất thăng bằng. Điểm chung của hai tình trạng này là đều làm giảm lượng oxy và dưỡng chất cung cấp cho não bộ. 

Hạ huyết áp tư thế đứng 

Hạ huyết áp tư thế đứng là một trong những nguyên nhân phổ biến gây xây xẩm mặt mày, đặc biệt khi bạn đứng dậy quá nhanh sau khi nằm hoặc ngồi lâu.

Theo Dr. Brent A. Bauer và cộng sự tại Mayo Clinic (2024), khi một người đứng dậy, trọng lực khiến khoảng 500 – 1.000 ml máu tạm thời dồn xuống các tĩnh mạch ở chân và vùng bụng. Sự thay đổi này làm giảm lượng máu quay trở về tim, kéo theo giảm cung lượng tim và giảm lưu lượng máu lên não.

Để bù trừ, các thụ thể áp lực (baroreceptors) tại động mạch cảnh và quai động mạch chủ sẽ kích hoạt hệ thần kinh tự chủ, làm tăng nhịp tim và co mạch ngoại vi nhằm duy trì huyết áp và đảm bảo não bộ nhận đủ oxy. Khi cơ chế này hoạt động không hiệu quả hoặc phản ứng chậm, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng choáng váng, hoa mắt hoặc xây xẩm mặt mày ngay sau khi đứng lên.

Tụt đường huyết do bỏ bữa hoặc làm việc quá sức

Không phải mọi trường hợp xây xẩm mặt mày do tụt đường huyết đều xảy ra ở người mắc đái tháo đường. Ngay cả người khỏe mạnh cũng có thể gặp tình trạng này khi bỏ bữa sáng, nhịn ăn kéo dài, ăn kiêng quá mức hoặc làm việc, tập luyện với cường độ cao mà không bổ sung đủ năng lượng. 

Khi lượng glucose dự trữ bị tiêu hao nhưng không được bù đắp kịp thời, nồng độ đường trong máu có thể giảm xuống dưới 70 mg/dL (3,9 mmol/L) – ngưỡng được xem là hạ đường huyết theo Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Khi đường huyết giảm, cơ thể tiết ra các hormone như adrenaline (epinephrine) và glucagon để kích thích gan giải phóng glucose dự trữ vào máu. Sự gia tăng adrenaline chính là nguyên nhân gây ra các triệu chứng:

• Vã mồ hôi lạnh.
• Run tay chân.
• Tim đập nhanh, hồi hộp.
• Lo lắng hoặc bồn chồn.
• Cảm giác đói cồn cào.

Rối loạn tiền đình, vấn đề đốt sống cổ

Rối loạn tiền đình là tình trạng hệ thống giữ thăng bằng ở tai trong hoạt động bất thường, khiến não bộ nhận sai tín hiệu về vị trí và chuyển động của cơ thể. Điều này có thể gây chóng mặt, mất thăng bằng và xây xẩm mặt mày, đặc biệt khi thay đổi tư thế hoặc xoay đầu đột ngột.

Bên cạnh đó, thoái hóa đốt sống cổ hoặc các bệnh lý cột sống cổ có thể làm chèn ép của các đốt sống vào động mạch đốt sống thân nền (vertebral arteries, gây giảm lưu lượng máu lên não. Khi não không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất, người bệnh dễ xuất hiện các cơn xây xẩm mặt mày, chóng mặt, đau đầu và đau mỏi vai gáy kéo dài.

Mất nước, rối loạn điện giải hoặc tác dụng phụ thuốc

Nước và các chất điện giải như natri, kali, magie có vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động của hệ thần kinh và tim mạch. Khi lượng nước và chất điện giải bị suy giảm quá nhiều bởi tiêu chảy, nôn ói, đổ mồ hôi nhiều hay do uống không đủ nước, người bệnh có thể bị tụt huyết áp và xuất hiện tình trạng xây xẩm mặt mày. Ngoài ra, một số thuốc như thuốc lợi tiểu, thuốc an thần hoặc thuốc hạ huyết áp cũng có thể gây chóng mặt (do tác dụng phụ của thuốc).

3 Sai lầm nguy hiểm nhiều người mắc phải khi đột ngột bị xây xẩm mặt mày

Cơn xây xẩm mặt mày có thể chỉ xuất hiện trong một thời gian ngắn và không ảnh hưởng quá tới cuộc sống nhưng quan trọng là những nguy cơ chấn thương hoặc phát bệnh sau đó. Nhiều trường hợp đã phải nhập viện vì té ngã, chấn thương hoặc phát hiện bệnh quá muộn chỉ vì chủ quan với triệu chứng tưởng như đơn giản này.

Cố gắng đứng hoặc di chuyển tiếp

Việc cố gắng đứng vững hoặc tiếp tục đi lại dù đang cảm thấy choáng váng sẽ làm tăng nguy cơ mất thăng bằng, té ngã, chấn thương đầu hoặc thậm chí chấn thương sọ não. Vì vậy khi xuất hiện triệu chứng, tốt nhất nên ngồi hoặc nằm xuống ở nơi an toàn, đồng thời nghỉ ngơi cho đến khi cơ thể ổn định trở lại.

Tự xử lý sai cách khi chưa rõ nguyên nhân

Mặc dù đã có tiền sử và kinh nghiệm xử lý cũng không nên vội vàng cạo gió, giật tóc mai hoặc tự ý uống thuốc khi bị xây xẩm mặt mày. Triệu chứng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như tụt huyết áp, tăng huyết áp, tụt đường huyết hoặc rối loạn tiền đình nên việc xử lý khi chưa xác định chính xác nguyên nhân có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.

Chủ quan phớt lờ, coi là bệnh vặt 

Nếu xây xẩm mặt mày xảy ra thường xuyên hoặc tái diễn nhiều lần, đây có thể là dấu hiệu của thiếu máu, rối loạn tiền đình, bệnh tim mạch hoặc các vấn đề tuần hoàn não. Việc chủ quan bỏ qua triệu chứng có thể làm chậm quá trình phát hiện và điều trị bệnh, ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài. Người bệnh nên thăm khám nếu tình trạng kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường như đau đầu dữ dội, yếu tay chân, khó thở hoặc đau ngực.

Cải thiện xây xẩm mặt mày với gói tăng trí lực Brain Power của Drip Hydration 

Đối với những người thường xuyên bị xây xẩm mặt mày do căng thẳng kéo dài, làm việc trí óc cường độ cao, thiếu ngủ hoặc suy giảm khả năng tập trung, việc bổ sung các vi chất cần thiết cho hệ thần kinh và não bộ có thể là một giải pháp hỗ trợ đáng cân nhắc.

Tại Drip Hydration, gói Brain Power IV Drip được thiết kế bổ sung dưỡng chất qua đường tĩnh mạch, giúp các vi chất đi trực tiếp vào hệ tuần hoàn mà không phải trải qua quá trình tiêu hóa. Liệu pháp cung cấp nhiều dưỡng chất quan trọng cho não bộ và hệ thần kinh như: 

• Cerebrolysin
• Alpha Lipoic Acid (ALA)
• Glutathione 
• Vitamin nhóm B
• Multivitamin (Vitamin A, Vitamin D3, Vitamin E, Vitamin C, Vitamin B1, Vitamin B2, Vitamin B6, Vitamin B12, Nicotinamide, Folic Acid, Biotin, Dexpanthenol, Lecithin, Glycine)

Nhờ sự kết hợp của các dưỡng chất trên, Brain Power hỗ trợ tăng cường năng lượng tế bào, hỗ trợ chức năng thần kinh, cải thiện sự tỉnh táo, khả năng tập trung và hiệu suất làm việc trí óc, hạn chế tình trạng chóng mặt xây xẩm mặt mày.

Là đơn vị tiên phong trong lĩnh vực IV Therapy, Drip Hydration sở hữu đội ngũ bác sĩ và chuyên gia y tế giàu kinh nghiệm, xây dựng phác đồ cá nhân hóa dựa trên tình trạng sức khỏe và nhu cầu của từng khách hàng. Quy trình thăm khám, tư vấn và theo dõi được thực hiện bài bản nhằm tối ưu hiệu quả và đảm bảo an toàn trong quá trình sử dụng dịch vụ.y

>> Xem thêm: IV Therapy là gì? Nó giúp cải thiện sức khỏe như thế nào? 

Xây xẩm mặt mày không phải là một bệnh lý mà là triệu chứng có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau như thiếu máu, tụt huyết áp, tụt đường huyết, rối loạn tiền đình hoặc các bệnh lý tim mạch.

Vì vậy, nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên, kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường khác, người bệnh nên thăm khám để xác định chính xác nguyên nhân và có hướng điều trị, chăm sóc phù hợp. Việc phát hiện sớm và can thiệp đúng cách sẽ giúp cải thiện tình trạng xây xẩm mặt mày hiệu quả, đồng thời phòng ngừa những biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.

Để được bác sĩ thăm khám và xây dựng phác đồ cải thiện xây xẩm mặt mày tại Drip Hydration, bạn có thể liên hệ hotline 090 1885 088 hoặc đặt lịch tại đây.

Nguồn tham khảo

Bauer BA. Orthostatic hypotension – Symptoms and causes. Mayo Clinic. Updated 2024: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/orthostatic-hypotension/symptoms-causes/syc-20352548