Vitamin k có tác dụng gì? 4 lợi ích đã được chứng minh

Vitamin k có tác dụng gì ? Vitamin K là vi chất cần thiết giúp đông máu an toàn, duy trì xương chắc khỏe, ngăn vôi hóa mạch máu và bảo vệ tim mạch. Hiểu đúng vai trò này giúp lựa chọn bổ sung vitamin K phù hợp từng độ tuổi.

Giới thiệu tổng quan về vitamin K

Vitamin K là vitamin tan trong dầu và được phân loại thành ba dạng chính dựa trên cấu trúc hóa học và nguồn gốc. 

Thứ nhất là vitamin K1 (phylloquinone), có nhiều trong rau lá xanh và giữ vai trò chủ yếu trong quá trình đông máu. 

Thứ hai là vitamin K2 (menaquinone), xuất hiện trong thực phẩm lên men và được tổng hợp một phần bởi vi khuẩn đường ruột, liên quan mật thiết đến sức khỏe xương và tim mạch. 

Thứ ba là vitamin K3 (menadione) – dạng tổng hợp, không tồn tại tự nhiên và không được khuyến cáo sử dụng cho người do nguy cơ gây độc, theo cảnh báo của các cơ quan y tế.

Vitamin k có tác dụng gì? 

Vitamin k có tác dụng gì được thể hiện qua các lợi ích sinh học quan trọng sau đây đối với cơ thể.

• Hỗ trợ quá trình đông máu sinh lý: Vitamin K tham gia tổng hợp các yếu tố đông máu quan trọng như prothrombin (yếu tố II), VII, IX và X tại gan, giúp cơ thể cầm máu hiệu quả và an toàn. Thiếu vitamin K làm tăng nguy cơ chảy máu kéo dài, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ sơ sinh và người bệnh gan. 
• Góp phần ổn định mật độ khoáng xương, hạn chế nguy cơ loãng xương tiến triển.: Vitamin K kích hoạt osteocalcin – protein giúp gắn canxi vào mô xương, từ đó tăng độ chắc khỏe và giảm nguy cơ gãy xương. 
• Bảo vệ tim mạch và mạch máu: Vitamin K, đặc biệt là K2, giúp điều hòa phân bố canxi trong cơ thể, ngăn canxi lắng đọng tại thành mạch – yếu tố liên quan trực tiếp đến xơ vữa động mạch. Nghiên cứu Rotterdam Study (2004) trên hơn 4.800 người cho thấy chế độ ăn giàu vitamin K2 giúp giảm 52% nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch.
• Hỗ trợ chức năng não bộ và giảm viêm: Vitamin K tham gia vào chuyển hóa sphingolipid – thành phần cấu trúc quan trọng của tế bào thần kinh, góp phần duy trì chức năng nhận thức và hạn chế viêm thần kinh liên quan đến tuổi tác.

Vitamin K có tác dụng gì với từng nhóm đối tượng?

Vitamin K phát huy vai trò khác nhau tùy theo giai đoạn sinh lý và nhu cầu sức khỏe của mỗi nhóm đối tượng cụ thể, bao gồm:

• Phụ nữ mang thai: Vitamin K tham gia vào quá trình hình thành hệ đông máu và phát triển cấu trúc xương của thai nhi, đồng thời hỗ trợ kiểm soát nguy cơ chảy máu cho mẹ. Thiếu vitamin K trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết não ở trẻ sau sinh, do đó việc bổ sung cần tuân thủ chỉ định y tế.
• Trẻ sơ sinh: Do dự trữ vitamin K thấp và hệ vi khuẩn đường ruột chưa hoàn thiện, trẻ sơ sinh có nguy cơ cao bị thiếu vitamin K. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo tiêm vitamin K ngay sau sinh nhằm giảm hơn 80% nguy cơ xuất huyết não trong những tháng đầu đời.
• Người lớn tuổi: Khả năng hấp thu vitamin K giảm theo tuổi, trong khi nhu cầu duy trì mật độ xương và bảo vệ tim mạch tăng cao. Bổ sung vitamin K đầy đủ giúp giảm nguy cơ loãng xương, gãy xương và các biến cố tim mạch liên quan đến vôi hóa mạch.

Vitamin K có tác dụng gì khi kết hợp với các dưỡng chất khác?

Vitamin K không hoạt động độc lập mà phát huy tác dụng rõ rệt hơn khi được kết hợp đúng cách với các vi chất thiết yếu khác trong cơ thể, cụ thể gồm:

• Kết hợp với vitamin D: Vitamin K giúp điều hướng canxi vào mô xương, hạn chế canxi lắng đọng trong thành mạch, từ đó hỗ trợ phòng ngừa loãng xương và vôi hóa mạch máu.
• Kết hợp với canxi: Vitamin K kích hoạt các protein gắn canxi vào xương, giúp tăng hiệu quả sử dụng canxi và giảm nguy cơ tích tụ canxi ngoài xương.
• Kết hợp với magie: Vitamin K cùng magie góp phần duy trì cấu trúc xương ổn định, hỗ trợ hoạt động của tim và hệ cơ – thần kinh.
• Hiệu quả tổng thể: Bổ sung vitamin K trong hệ vi chất cân đối mang lại lợi ích toàn diện hơn so với việc sử dụng đơn lẻ, đặc biệt đối với sức khỏe xương và tim mạch lâu dài.

Vitamin K có tác dụng gì không còn là câu hỏi đơn giản chỉ xoay quanh đông máu. Dưới góc nhìn khoa học hiện đại, vitamin K đóng vai trò trung tâm trong sức khỏe xương, tim mạch và quá trình lão hóa lành mạnh. Việc bổ sung đúng, đủ và phù hợp từng đối tượng sẽ mang lại lợi ích lâu dài và an toàn.
Tài liệu tham khảo:

• National Institutes of Health (NIH) – Office of Dietary Supplements: Vitamin K Fact Sheet
• World Health Organization (WHO): Guidelines on Vitamin K Prophylaxis in Newborns
• Geleijnse JM et al., Dietary intake of menaquinone is associated with a reduced risk of coronary heart disease, Journal of Nutrition
• Cockayne S et al., Vitamin K and the prevention of fractures, Osteoporosis International
• Shea MK et al., Vitamin K and cognitive function, Journal of Nutrition