Vitamin B12 có tác dụng quan trọng trong việc tạo hồng cầu, duy trì hệ thần kinh khỏe mạnh và hỗ trợ chuyển hóa năng lượng. Thiếu vitamin B12 có thể gây thiếu máu, suy giảm trí nhớ và mệt mỏi kéo dài. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ vai trò, lợi ích khoa học và những lưu ý quan trọng khi bổ sung vitamin B12.
Vai trò của vitamin B12
Vitamin B12 (cobalamin) là một vitamin tan trong nước, tham gia trực tiếp vào quá trình tạo máu, bảo vệ hệ thần kinh và chuyển hóa năng lượng. Không giống nhiều vitamin khác, B12 chỉ có trong thực phẩm nguồn gốc động vật và cần yếu tố nội tại (Intrinsic Factor) của dạ dày để hấp thu.
Vitamin B12 là một vi chất thiết yếu đối với cơ thể con người. Nó tham gia trực tiếp vào các quá trình sống cơ bản, bao gồm tổng hợp DNA, duy trì chức năng thần kinh và hỗ trợ sự phát triển và tái tạo tế bào. Điều này lý giải vì sao thiếu B12 ảnh hưởng nghiêm trọng đến các mô có tốc độ tái tạo cao như tủy xương và hệ thần kinh.
Từ kinh nghiệm thực tế, các chuyên gia dinh dưỡng nhận thấy rất nhiều người thiếu B12 nhưng không được phát hiện sớm, do các triệu chứng ban đầu khá âm thầm và dễ nhầm lẫn với stress hoặc tuổi tác. Vì vậy, vai trò của vitamin B12 rất quan trọng trong việc đảm bảo cơ thể hoạt động bình thường và duy trì sức khỏe toàn diện.
Vitamin B12 có tác dụng gì cho cơ thể? – Lợi ích được khoa học chứng minh
Nhiều người nghĩ vitamin B12 chỉ đơn giản là một vi chất giúp tạo máu. Nhưng sự thật là, đằng sau vitamin này là một chuỗi tác động sâu rộng lên toàn bộ hoạt động sống của cơ thể:
Tăng cường tạo máu, giúp hạn chế và ngăn ngừa thiếu máu
Vitamin B12 tham gia trực tiếp vào quá trình hình thành hồng cầu trong tủy xương. Khi thiếu B12, cơ thể sẽ tạo ra các hồng cầu to, méo mó và kém chức năng, dẫn đến thiếu máu hồng cầu to.
Một nghiên cứu ‘’Prevalence of cobalamin deficiency in the Framingham elderly population” Đăng trên The American Journal of Clinical Nutrition (1994) cho thấy khoảng 12% trong số 548 người cao tuổi trong mẫu nghiên cứu lớn bị thiếu hụt cobalamin, cao hơn nhiều so với nhóm đối chứng trẻ tuổi.
Điểm quan trọng cần nhấn mạnh bổ sung sắt sẽ không cải thiện tình trạng thiếu máu nếu nguyên nhân gốc rễ là thiếu vitamin B12.
Hỗ trợ duy trì sự khỏe mạnh và chức năng bình thường của hệ thần kinh
Một trong những tác dụng quan trọng nhất của vitamin B12 là duy trì lớp bao myelin bảo vệ sợi thần kinh. Khi thiếu B12, lớp myelin bị tổn thương, dẫn đến tê bì tay chân, rối loạn cảm giác và suy giảm trí nhớ. Thiếu vitamin B12 kéo dài có thể gây tổn thương thần kinh không hồi phục nếu không được can thiệp kịp thời.
Các chuyên gia đánh giá rằng đây là tác dụng thường bị xem nhẹ nhất nhưng lại có hậu quả nghiêm trọng nhất của thiếu vitamin B12.
Góp phần tăng cường chuyển hóa năng lượng và cải thiện tình trạng mệt mỏi
Vitamin B12 đóng vai trò xúc tác trong chuyển hóa carbohydrate, chất béo và protein thành năng lượng. Điều này giải thích vì sao người thiếu B12 thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, uể oải dù ăn uống đầy đủ.
Tuy nhiên, cần làm rõ rằng vitamin B12 không phải chất kích thích tạo năng lượng tức thì, mà giúp cơ thể sử dụng năng lượng hiệu quả hơn về lâu dài. Bổ sung B12 chỉ giúp cải thiện mệt mỏi khi cơ thể thực sự thiếu vitamin này.
Hỗ trợ não bộ hoạt động tối ưu, cải thiện khả năng ghi nhớ
Nhiều nghiên cứu cho thấy nồng độ homocysteine cao – yếu tố nguy cơ gây sa sút trí tuệ – có liên quan mật thiết đến thiếu vitamin B12.
Một nghiên cứu “Healthy Vitamin B12 Levels Not Enough to Ward Off Neuro Decline” Công bố trên Annals of Neurology (2025) trên 231 người cao tuổi khỏe mạnh chỉ ra rằng người cao tuổi có nồng độ B12 thấp có nguy cơ suy giảm nhận thức nhanh hơn so với nhóm đủ B12. Đây là lý do người trung niên và cao tuổi nên chủ động kiểm tra B12 định kỳ.
Hỗ trợ sức khỏe tim mạch
Vitamin B12 cùng với folate (B9) và vitamin B6 giúp chuyển hóa homocysteine thành methionine, từ đó giảm nguy cơ xơ vữa động mạch.
Tuy B12 không phải thuốc điều trị bệnh tim, nhưng việc duy trì nồng độ B12 đầy đủ là một phần quan trọng trong chiến lược phòng ngừa tim mạch toàn diện.
Giúp mẹ bầu duy trì sức khỏe và thúc đẩy sự phát triển toàn diện của thai nhi
Vitamin B12 đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển hệ thần kinh của em bé. Thiếu B12 trong thai kỳ làm tăng nguy cơ dị tật ống thần kinh và sinh non.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phụ nữ mang thai ăn chay hoặc có bệnh lý dạ dày cần đặc biệt lưu ý nguy cơ thiếu B12.
Cảnh báo: Tác dụng phụ không mong muốn
Mặc dù vitamin b12 có tác dụng quan trọng, nhưng việc bổ sung không đúng cách vẫn có thể gây ra tác dụng không mong muốn.
Nổi mụn, kích ứng da
Vitamin B12 liều cao có thể làm thay đổi hệ vi khuẩn trên da, khiến tình trạng mụn trứng cá nặng hơn ở người có cơ địa nhạy cảm.
Buồn nôn, đầy bụng nhẹ
Thường gặp khi uống lúc đói hoặc dùng liều cao, triệu chứng thường tự hết khi uống sau bữa ăn.
Đau đầu, chóng mặt thoáng qua
Có thể xảy ra khi mới bắt đầu bổ sung, đặc biệt với liều cao hoặc dạng tiêm.
Khó ngủ, bồn chồn nhẹ
Uống vitamin B12 vào buổi tối có thể gây tỉnh táo ở một số người.
Phản ứng dị ứng hiếm gặp
Biểu hiện như ngứa, phát ban, thường liên quan đến dị ứng cobalt; cần ngưng dùng và đi khám nếu xảy ra.
Lưu ý: Dùng vitamin B12 liều cao kéo dài không làm tăng hiệu quả, vì lượng dư thừa sẽ được đào thải ra ngoài. Người mắc bệnh thận, ung thư hoặc dị ứng cobalt nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung vitamin B12, đặc biệt ở dạng tiêm.
Câu hỏi thường gặp về tác dụng của vitamin B12 (FAQ)
Vitamin B12 có tác dụng giảm cân không?
Không. Vitamin B12 không có tác dụng giảm cân trực tiếp. Tuy nhiên, nếu thiếu B12 gây mệt mỏi và rối loạn chuyển hóa, việc bổ sung có thể giúp cơ thể hoạt động hiệu quả hơn.
Uống vitamin B12 vào lúc nào hiệu quả nhất?
Nên dùng vào buổi sáng sau bữa ăn để cơ thể hấp thu hiệu quả nhất. Thời điểm này giúp tối ưu hóa hấp thu và không gây ảnh hưởng đến giấc ngủ.
B12 có gây nóng người không?
Vitamin B12 không gây nóng người. Cảm giác nóng có thể do phản ứng cá nhân hoặc do dùng kèm các vitamin nhóm B khác liều cao.
Phụ nữ có thai uống B12 có tốt không?
Có. Vitamin B12 rất cần thiết cho phụ nữ mang thai, nhưng nên dùng theo liều khuyến nghị và có tư vấn y tế.
Tổng kết lại, vitamin b12 có tác dụng then chốt đối với tạo máu, hệ thần kinh, chuyển hóa năng lượng và sức khỏe toàn diện. Việc hiểu đúng và bổ sung đúng vitamin B12 không chỉ giúp phòng ngừa bệnh lý mà còn nâng cao chất lượng sống lâu dài. Theo quan điểm chuyên môn của các chuyên gia, kiểm tra và đánh giá tình trạng B12 nên là một phần trong chăm sóc sức khỏe định kỳ, đặc biệt với người lớn tuổi và người ăn chay.
Nguồn tham khảo
- National Institutes of Health (NIH) – Vitamin B12 Fact Sheet
- Harvard Medical School – Vitamin B12 deficiency
- Mayo Clinic – Vitamin B12 and fatigue
- World Health Organization (WHO) – Micronutrients in pregnancy
- The American Journal of Clinical Nutrition – B12 and anemia
- Neurology Journal – Vitamin B12 and cognitive decline
THÔNG TIN KHÁCH HÀNG
Bài viết của: Dược sĩ Lâm Huệ Kim
