Suy giảm trí não không chỉ đơn thuần là hiện tượng “lãng quên tuổi già” mà còn có thể là ngưỡng cửa dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm. Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh chóng, ngày càng nhiều nghiên cứu cảnh báo rằng suy giảm trí nhớ là biểu hiện ban đầu của những rối loạn thần kinh nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được can thiệp sớm.
Suy giảm trí não là gì?
Suy giảm trí não (Cognitive Decline) là tình trạng suy giảm các chức năng nhận thức như ghi nhớ, tư duy logic, ngôn ngữ, khả năng tập trung và ra quyết định. Tình trạng này không chỉ xuất hiện ở người già mà ngày càng phổ biến ở người trung niên do căng thẳng, mất ngủ, rối loạn hormone và lối sống thiếu lành mạnh.
Những bệnh lý nguy hiểm liên quan đến suy giảm trí não
1. Sa sút trí tuệ (Dementia)
Đây là bệnh lý thường gặp nhất khi nhắc đến suy giảm trí não. Sa sút trí tuệ không phải là một bệnh đơn lẻ mà là hội chứng do các tổn thương não gây ra, trong đó phổ biến nhất là Alzheimer.
Theo Alzheimer’s Association, có đến 60–80% các ca sa sút trí tuệ là do Alzheimer gây ra, bắt đầu bằng các dấu hiệu suy giảm trí nhớ ngắn hạn, mất phương hướng và dần dần ảnh hưởng đến toàn bộ khả năng nhận thức.
2. Rối loạn thần kinh mạch máu (Vascular Cognitive Impairment)
Suy giảm trí nhớ có thể là hậu quả của các tổn thương mạch máu nhỏ trong não, thường do cao huyết áp, đái tháo đường hoặc đột quỵ gây ra. Những người bị tổn thương mạch máu não thường khó duy trì sự chú ý, khả năng xử lý thông tin chậm và dễ kích động.
Một nghiên cứu đăng trên The Lancet Neurology cho thấy: Các biến đổi cấu trúc nhỏ trong chất trắng của não có liên quan mật thiết đến suy giảm nhận thức mạch máu, có thể tiến triển thành sa sút trí tuệ nếu không kiểm soát.
3. Bệnh Parkinson kèm sa sút trí tuệ
Không chỉ ảnh hưởng đến vận động, bệnh Parkinson còn có thể kéo theo suy giảm trí não, khiến người bệnh mất khả năng ghi nhớ, phản xạ chậm, thậm chí gặp ảo giác.
Tỷ lệ người bệnh Parkinson bị suy giảm nhận thức có thể lên đến 75% sau 10 năm kể từ khi chẩn đoán – theo báo cáo của National Institute on Aging (NIA).
4. Bệnh lý thoái hóa thần kinh trán – thái dương (Frontotemporal Dementia – FTD)
FTD thường khởi phát ở người trong độ tuổi từ 40 đến 65, với dấu hiệu ban đầu là thay đổi hành vi, cảm xúc và dần dẫn đến suy giảm trí nhớ và mất khả năng ngôn ngữ. Đây là nhóm bệnh thần kinh thoái hóa không thể phục hồi, diễn tiến nhanh và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống.
Một phân tích tổng hợp từ Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry nhận định: FTD thường bị chẩn đoán nhầm là trầm cảm hoặc rối loạn tâm thần trong giai đoạn đầu do biểu hiện không điển hình.
5. Hội chứng não mãn tính do căng thẳng và mất ngủ kéo dài
Nghiên cứu từ Harvard Medical School chỉ ra rằng: Căng thẳng mãn tính và mất ngủ kéo dài có thể làm teo vùng hippocampus – vùng não chịu trách nhiệm ghi nhớ, điều này dẫn đến suy giảm trí nhớ sớm, thậm chí làm tăng nguy cơ mắc Alzheimer sau này.
Vì sao không nên xem nhẹ suy giảm trí nhớ?
Trong nhiều trường hợp, suy giảm trí nhớ ban đầu chỉ đơn giản là hay quên tên người, quên lịch hẹn hay mất tập trung nhẹ. Tuy nhiên, đây lại là tín hiệu cảnh báo sớm của hàng loạt bệnh lý não bộ nghiêm trọng.
Hệ quả lâu dài không chỉ là suy giảm chất lượng sống, mất khả năng lao động mà còn khiến người bệnh lệ thuộc hoàn toàn vào người thân nếu tiến triển thành sa sút trí tuệ.
Làm gì để ngăn ngừa suy giảm trí não và hệ lụy đi kèm?
- Duy trì lối sống lành mạnh
- Ngủ đủ 7–8 tiếng/ngày.
- Tập thể dục đều đặn, đặc biệt là các bài tập tăng tuần hoàn não như đi bộ, yoga.
- Ăn uống cân bằng, ưu tiên thực phẩm giàu omega-3, vitamin B6, B12 và folate.
- Tập luyện não bộ
- Chơi cờ, đọc sách, học ngoại ngữ, làm toán logic là các hoạt động kích thích não bộ hiệu quả.
- Tránh đa nhiệm quá mức, dễ gây quá tải nhận thức.
- Theo dõi sức khỏe định kỳ
- Tầm soát các yếu tố nguy cơ như tiểu đường, tăng huyết áp, cholesterol cao.
- Đặc biệt chú ý đến các biểu hiện bất thường trong hành vi, trí nhớ để can thiệp sớm.
Suy giảm trí não không phải là một phần “tất yếu của tuổi già”, mà là cảnh báo y tế nghiêm trọng có thể mở đường cho nhiều bệnh lý nguy hiểm như Alzheimer, Parkinson, tổn thương mạch máu não và các rối loạn thần kinh khác. Việc chủ động phòng ngừa và can thiệp sớm không chỉ giúp bảo vệ trí nhớ mà còn bảo vệ cả nhân cách, bản lĩnh và khả năng tự lập của mỗi người.
Tài liệu tham khảo:
- https://www.nia.nih.gov/health/parkinsons-disease-dementia
- https://hms.harvard.edu/news/stress-memory
- https://jnnp.bmj.com/content/89/12/1224
- https://www.thelancet.com/journals/laneur/article/PIIS1474-4422(19)30390-5/fulltext
- https://www.alz.org/alzheimers-dementia/what-is-dementia
THÔNG TIN KHÁCH HÀNG
Bài viết của: Biên tập viên Drip Hydration
