Hormone tăng trưởng là gì – Chìa khóa phục hồi da và sức khỏe toàn diện

Hormone tăng trưởng là gì? Đây là hormone do tuyến yên tiết ra, đóng vai trò then chốt trong phát triển chiều cao, tái tạo tế bào, chuyển hóa mỡ và duy trì sức khỏe toàn diện ở cả trẻ em lẫn người trưởng thành.

Hormone tăng trưởng là gì? Cách hoạt động như thế nào?

Hormone tăng trưởng (Growth Hormone – GH) là một loại hormone do tuyến yên trước tiết ra, đóng vai trò quan trọng trong quá trình tăng trưởng, tái tạo tế bào và duy trì sức khỏe tổng thể. Ở người trưởng thành, hormone tăng trưởng không còn giúp cao lên nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến làn da, cơ bắp, xương khớp và quá trình chống lão hóa.

Hormone tăng trưởng được sản xuất và giải phóng từ tuyến yên – một tuyến nội tiết nhỏ nằm ở đáy não. Việc tiết hormone này chịu sự kiểm soát của vùng dưới đồi thông qua các hormone kích thích và ức chế, giúp cơ thể duy trì sự cân bằng sinh học.

Sau khi được tiết vào máu, hormone tăng trưởng GH tác động trực tiếp lên các mô và cơ quan, đồng thời kích thích gan sản xuất IGF-1 (Insulin-like Growth Factor 1). IGF-1 chính là yếu tố trung gian giúp thúc đẩy quá trình phân chia tế bào, tổng hợp protein và tái tạo mô.

Hormone tăng trưởng được tiết ra theo nhịp sinh học, mạnh nhất vào ban đêm, đặc biệt trong giai đoạn ngủ sâu (giấc ngủ sóng chậm). Ngoài ra, việc vận động cường độ cao, nhịn ăn gián đoạn hoặc giảm lượng đường huyết cũng có thể kích thích cơ thể tăng tiết hormone này.

Nồng độ hormone tăng trưởng đạt đỉnh ở tuổi dậy thì và giảm dần theo thời gian. Khi bước sang tuổi trưởng thành và trung niên, sự suy giảm hormone tăng trưởng có thể dẫn đến lão hóa da, giảm khối lượng cơ, tăng mỡ và suy giảm khả năng phục hồi của cơ thể.

Hormone tăng trưởng có tác dụng gì?

Hormone tăng trưởng (GH) không chỉ quan trọng trong phát triển chiều cao mà còn có tác động sinh học rõ rệt lên làn da và tái tạo mô. Nhiều nghiên cứu khoa học đã khảo sát vai trò của GH và yếu tố trung gian IGF-1 trong việc thúc đẩy sự phát triển tế bào, tổng hợp protein cấu trúc da và hỗ trợ lành tổn thương.

Thúc đẩy độ dày và tái tạo da

Mô hình thí nghiệm cho thấy GH làm tăng độ dày biểu bì và thúc đẩy IGF-1 hoạt động, góp phần thúc đẩy sự tăng sinh tế bào da. Theo một nghiên cứu được công bố trên NIH năm 1994, thực hiện nghiên cứu trên da người ghép vào chuột, GH điều trị làm tăng đáng kể độ dày lớp biểu bì so với nhóm đối chứng và hiệu quả này bị giảm khi ức chế IGF-1, nhấn mạnh vai trò trung gian của IGF-1 trong phản ứng của da với GH. 

Hỗ trợ làm lành tổn thương và tổng hợp collagen

Theo Tạp chí Phẫu thuật Tạo hình và Thẩm mỹ Hoa Kỳ năm 2010, nghiên cứu cho thấy việc sử dụng GH hoặc IGF-1 có thể cải thiện khả năng lành vết thương và thúc đẩy tổng hợp collagen, một thành phần chủ yếu của mô liên kết. 

Cụ thể, thí nghiệm trên mô da cho thấy GH/IGF-1 tăng tỷ lệ biệt hóa tế bào sợi fibroblast – tế bào chính sản xuất collagen – và khả năng di chuyển của keratinocyte, điều này là cơ sở cho việc tái tạo hàng rào da và kết cấu khỏe mạnh hơn.

Rút ngắn thời gian phục hồi da

Theo MDPI năm 2019, trong mô hình điều trị loét áp lực trên da người ghép ở chuột, tiêm GH cục bộ giúp tăng tốc độ lành vết thương gần gấp đôi so với nhóm không điều trị và tăng độ dày da sau phục hồi. Các thông số mô học cho thấy sự cải thiện đáng kể trong mô tái tạo collagen và cấu trúc da sau khi sử dụng GH. 

Đây là những cơ sở để hiểu tại sao trục GH–IGF-1 được xem như một phần quan trọng của quá trình chống lão hóa và duy trì sức khỏe làn da từ sâu bên trong.

Ăn gì để tăng hormone tăng trưởng?

Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc kích thích hormone tăng trưởng một cách tự nhiên. Việc lựa chọn đúng thực phẩm không chỉ hỗ trợ quá trình tiết GH mà còn góp phần cải thiện sức khỏe và làn da từ bên trong.

Thực phẩm giàu protein

Protein cung cấp các axit amin cần thiết để kích thích tuyến yên tiết hormone tăng trưởng. Đặc biệt, arginine và glutamine có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy GH. Các thực phẩm nên ưu tiên gồm trứng, cá, thịt nạc, sữa chua Hy Lạp và đậu nành.

Thực phẩm giàu kẽm và magie

Kẽm và magie là hai khoáng chất hỗ trợ quá trình sản xuất hormone tăng trưởng và cải thiện chất lượng giấc ngủ. Hàu, hải sản, hạt bí, hạt điều, rau lá xanh đậm và ngũ cốc nguyên cám là những nguồn cung dồi dào.

Chất béo lành mạnh

Chất béo tốt giúp cân bằng nội tiết và hỗ trợ hoạt động của hormone tăng trưởng. Các loại thực phẩm như cá béo (cá hồi, cá thu), quả bơ, dầu ô liu và các loại hạt giúp duy trì nồng độ GH ổn định.

Tránh thực phẩm nhiều đường và tinh bột tinh chế

Ăn nhiều đường làm tăng insulin, từ đó ức chế quá trình tiết hormone tăng trưởng. Vì vậy, nên hạn chế bánh kẹo, nước ngọt và các thực phẩm chế biến sẵn để tạo điều kiện thuận lợi cho GH hoạt động.

Cách kích thích hormone tăng trưởng tự nhiên khác

Bên cạnh chế độ ăn uống, nhiều thói quen sinh hoạt hằng ngày cũng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiết hormone tăng trưởng. Áp dụng các phương pháp tự nhiên giúp hỗ trợ cân bằng nội tiết và nâng cao sức khỏe lâu dài.

• Ngủ đủ và ngủ sâu: Hormone tăng trưởng được tiết ra nhiều nhất trong giai đoạn ngủ sâu vào ban đêm. Việc ngủ đủ 7–8 tiếng, ngủ trước 23h và hạn chế ánh sáng xanh giúp tối ưu quá trình tiết GH tự nhiên.
• Tập luyện cường độ cao: Các bài tập cường độ cao ngắt quãng (HIIT) hoặc tập tạ có khả năng kích thích hormone tăng trưởng hiệu quả hơn so với vận động nhẹ. Tập luyện đều đặn giúp tăng GH và cải thiện sức mạnh cơ bắp.
• Kiểm soát stress: Căng thẳng kéo dài làm tăng cortisol – hormone có thể ức chế hormone tăng trưởng. Thiền, hít thở sâu và thư giãn tinh thần giúp cân bằng nội tiết và hỗ trợ GH hoạt động tốt hơn.
• Hạn chế ăn khuya: Ăn khuya, đặc biệt là thực phẩm giàu đường, làm tăng insulin và cản trở quá trình tiết hormone tăng trưởng vào ban đêm. Nên ăn tối sớm và nhẹ để tạo điều kiện cho GH đạt đỉnh khi ngủ.
• Duy trì cân nặng hợp lý: Mỡ thừa, đặc biệt là mỡ nội tạng, có liên quan đến nồng độ hormone tăng trưởng thấp. Duy trì cân nặng khỏe mạnh giúp cải thiện độ nhạy nội tiết và tăng khả năng tiết GH tự nhiên.

Câu trả lời cho thắc mắc hormone tăng trưởng là gì đã có ở trên. Đây là nền tảng quan trọng giúp duy trì làn da khỏe đẹp và làm chậm lão hóa. Hiểu đúng và áp dụng chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học sẽ giúp kích thích hormone tăng trưởng tự nhiên và bền vững.

Tài liệu tham khảo: 

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8275938/ 
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20022575/ 
• https://www.mdpi.com/1422-0067/20/17/4157