Cơ thể mệt mỏi do thiếu vitamin gì? 5 vi chất thường bị bỏ qua

Bạn ngủ đủ giấc nhưng vẫn thức dậy trong trạng thái uể oải? Bạn thường xuyên mất tập trung và kiệt sức dù không làm việc nặng? Rất có thể tế bào của bạn đang thiếu hụt vi chất. Vậy cơ thể mệt mỏi do thiếu vitamin gì? Hãy cùng phân tích cơ chế chuyển hóa năng lượng và các loại vitamin, khoáng chất đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sự tỉnh táo để lựa chọn cách bổ sung phù hợp.

Cơ thể mệt mỏi do thiếu vitamin gì? 

Mệt mỏi không chỉ là một cảm giác; về mặt sinh hóa, đó là dấu hiệu của việc sụt giảm ATP. Để sản xuất ATP, cơ thể cần một chuỗi các phản ứng hóa học phức tạp với sự tham gia của nhiều loại enzyme và coenzyme. Khi thiếu hụt các vi chất thiết yếu, chuỗi sản xuất năng lượng này bị đình trệ.

Dưới đây là những câu trả lời chi tiết cho thắc mắc cơ thể mệt mỏi do thiếu vitamin gì:

Thiếu hụt các Vitamin nhóm B (Đặc biệt là B12 và B6)

Vitamin nhóm B (B1, B2, B3, B5, B6, B7, B9, B12) là các cofactor enzyme tham gia chuyển hóa carbohydrate, lipid và protein để tạo ATP trong ty thể. Thiếu hụt vitamin B làm giảm hiệu quả chu trình Krebs và chuỗi hô hấp, dẫn đến giảm năng lượng tế bào và mệt mỏi.

• Vitamin B12 (cobalamin): Cần cho tổng hợp hồng cầu (ngăn thiếu máu), duy trì vỏ myelin của dây thần kinh và chuyển hóa axit amin. Thiếu B12 gây thiếu máu hồng cầu lớn, giảm vận chuyển oxy, dẫn đến mệt mỏi, yếu, khó thở; đồng thời gây tổn thương thần kinh (châm chích ngón tay/chân, mất thăng bằng, giảm trí nhớ). Lượng khuyến nghị người lớn: 2 µg/ngày; phụ nữ mang thai/cho con bú: 2,6 µg/ngày. 
• Vitamin B6 (pyridoxine): Tham gia vào quá trình sản xuất Hemoglobin và các chất dẫn truyền thần kinh như Serotonin và Dopamine. Thiếu B6 không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi mà còn dễ dẫn đến tình trạng lo âu, cáu gắt. Nên bổ sung khi có nguy cơ thiếu hụt hoặc theo chỉ định chuyên môn để đảm bảo phù hợp nhu cầu cơ thể.

Thiếu Vitamin D3

Vitamin D3 tham gia điều hòa hấp thu canxi, duy trì chức năng cơ bắp, miễn dịch và hỗ trợ chuyển hóa năng lượng. Thiếu vitamin D3 có thể gây mệt mỏi kéo dài, giảm sức bền, đau nhức cơ và cảm giác thiếu năng lượng dù đã nghỉ ngơi đầy đủ. Học viện Y khoa Quốc gia Mỹ khuyến nghị 600 IU/ngày (người ≤70 tuổi) và 800 IU/ngày (người >70 tuổi). Liều quá 4.000 IU/ngày có thể gây tăng canxi huyết, buồn nôn, táo bón.

Thiếu Vitamin C

Vitamin C không trực tiếp tạo ra năng lượng nhưng tham gia vào nhiều quá trình giúp cơ thể duy trì thể trạng và sức sống. Dưỡng chất này cần thiết cho quá trình tổng hợp Carnitine. Khi carnitine giảm, axit béo không được chuyển hóa hiệu quả, dẫn đến giảm ATP và gây mệt mỏi, yếu cơ. Đồng thời, vitamin C còn giúp tăng hấp thu sắt từ thực phẩm, qua đó hỗ trợ quá trình vận chuyển oxy đến các mô.

Hơn nữa, Vitamin C hỗ trợ tuyến thượng thận sản xuất Cortisol để giúp cơ thể chống lại stress. Một trong những dấu hiệu đầu tiên của bệnh Scurvy (thiếu vitamin C trầm trọng) là sự mệt mỏi cực độ và yếu ớt.

Khi thiếu vitamin C, cơ thể có thể xuất hiện tình trạng mệt mỏi, suy nhược, giảm sức bền và khả năng phục hồi. Trong các trường hợp thiếu hụt kéo dài, người bệnh có thể gặp thêm các triệu chứng như dễ bầm tím, chậm lành vết thương hoặc chảy máu chân răng. Theo NIH, nhu cầu vitamin C cho người trưởng thành là 75-90 mg/ngày.

Cơ thể mệt mỏi do thiếu chất gì? 

Thiếu Sắt

Mặc dù không phải là vitamin, sắt là một vi chất thiết yếu thường được đề cập khi đánh giá nguyên nhân gây mệt mỏi kéo dài. Sắt là thành phần cấu tạo của Hemoglobin trong hồng cầu và Myoglobin trong cơ, có vai trò vận chuyển oxy đến các mô và cơ quan. Đồng thời, sắt còn tham gia vào nhiều enzyme liên quan đến quá trình sản xuất ATP.

Khi thiếu sắt, lượng oxy cung cấp cho cơ và các cơ quan giảm xuống, khiến quá trình tạo năng lượng bị ảnh hưởng. Điều này có thể dẫn đến cảm giác mệt mỏi, giảm sức bền, khó tập trung và dễ kiệt sức khi vận động.

Đáng chú ý, thiếu sắt có thể gây mệt mỏi ngay cả khi chưa xuất hiện thiếu máu. Một phân tích gộp được công bố trên British Journal of Nutrition năm 2017 cho thấy thiếu sắt, ngay cả khi chưa xuất hiện thiếu máu, vẫn có thể là nguyên nhân gây mệt mỏi. Nghiên cứu tổng hợp dữ liệu từ 6 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng ghi nhận việc cải thiện tình trạng thiếu sắt giúp giảm đáng kể các triệu chứng mệt mỏi ở người tham gia. 

Theo NIH, nam giới trưởng thành cần khoảng 8 mg sắt/ngày, trong khi phụ nữ từ 19-50 tuổi cần khoảng 18 mg/ngày do mất máu qua kinh nguyệt. Phụ nữ mang thai có nhu cầu cao hơn, khoảng 27 mg/ngày.

Thiếu Magie

Magie là một khoáng chất thiết yếu tham gia vào hơn 300 phản ứng enzyme trong cơ thể, trong đó có nhiều phản ứng liên quan trực tiếp đến quá trình sản xuất và sử dụng ATP. Trên thực tế, ATP cần liên kết với magie để có thể hoạt động hiệu quả trong các quá trình chuyển hóa năng lượng.

Khi thiếu magie, cơ thể có thể gặp khó khăn trong việc sản xuất và sử dụng năng lượng, dẫn đến các biểu hiện như mệt mỏi kéo dài, suy giảm khả năng tập trung, yếu cơ và giảm sức bền khi vận động. Ngoài ra, magie còn đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động của hệ thần kinh và cơ bắp. Vì vậy, tình trạng thiếu hụt magie thường đi kèm với các triệu chứng như chuột rút, co cơ, căng cơ, khó ngủ hoặc ngủ không sâu giấc. Theo NIH, người trưởng thành cần khoảng 310-320 mg/ngày đối với nữ và 400-420 mg/ngày đối với nam.

Tại sao ăn uống đủ vẫn có thể thiếu vitamin và gây mệt mỏi?

Việc đưa thực phẩm vào miệng và việc tế bào hấp thụ được dinh dưỡng là hai quá trình hoàn toàn khác nhau. 

Do hội chứng kém hấp thu của hệ tiêu hóa 

Hội chứng kém hấp thu xảy ra khi ruột không hấp thu tối đa dinh dưỡng, vitamin và khoáng chất, dẫn đến thiếu hụt trầm trọng. Nguyên nhân có thể đến từ:

• Viêm loét dạ dày, tá tràng: Làm giảm tiết acid dạ dày và yếu tố nội tại (Intrinsic Factor), khiến cơ thể không thể tách chiết B12 từ thực phẩm.
• Hội chứng ruột kích thích (IBS) hoặc loạn khuẩn đường ruột: Làm giảm diện tích tiếp xúc và khả năng hấp thụ của niêm mạc ruột non.
• Sử dụng thuốc kéo dài: Thuốc giảm acid dạ dày (PPI) hoặc thuốc điều trị tiểu đường (Metformin) đã được chứng minh là làm cản trở hấp thụ Vitamin B12 và Magie.

Thói quen chế biến thực phẩm sai cách

Vitamin là những hợp chất hữu cơ dễ bị phá hủy bởi nhiệt độ, ánh sáng và oxy.

• Vitamin nhóm B và C tan trong nước và rất nhạy cảm với nhiệt. Việc hầm rau củ quá kỹ hoặc chiên rán ở nhiệt độ cao có thể làm thất thoát đến 50-80% lượng vitamin ban đầu.
• Rửa rau quá kỹ sau khi thái nhỏ cũng khiến vi chất trôi theo dòng nước. Kết quả là bạn ăn đủ lượng (số lượng thực phẩm) nhưng thiếu chất (giá trị dinh dưỡng).

Tác động của stress công việc và lạm dụng chất kích thích (Cà phê, rượu bia)

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất đối với dân văn phòng và những người lao động cường độ cao:

• Stress: Khi căng thẳng, cơ thể tiêu thụ Vitamin nhóm B và Magie nhanh gấp nhiều lần bình thường để sản xuất hormone chống stress.
• Cà phê: Caffeine có tác dụng lợi tiểu, làm tăng đào thải các vitamin tan trong nước qua nước tiểu. Ngoài ra, tannin trong trà và cà phê còn ức chế hấp thụ sắt nếu uống ngay sau bữa ăn.
• Rượu bia: Ngăn cản quá trình chuyển hóa Vitamin nhóm B tại gan và gây tổn thương niêm mạc ruột.

3 sai lầm nghiêm trọng khi tự ý bổ sung Vitamin trị mệt mỏi uể oải

Mệt mỏi kéo dài khiến nhiều người lựa chọn tự bổ sung vitamin mà không qua thăm khám. Tuy nhiên, việc tự ý bổ sung không qua chỉ định bác sĩ tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Tự ý mua các loại Vitamin tổng hợp liều cao uống vô tội vạ và nguy cơ ngộ độc

Về mặt sinh học, vitamin được chia thành hai nhóm chính gồm vitamin tan trong nước (vitamin nhóm B, vitamin C) và vitamin tan trong dầu (vitamin A, D, E, K).

• Các vitamin tan trong dầu nếu dư thừa sẽ tích tụ tại gan và mô mỡ, không thể đào thải qua nước tiểu.
• Việc lạm dụng Vitamin D liều cao có thể gây tăng canxi huyết, dẫn đến sỏi thận và tổn thương tim mạch.
• Dư thừa Vitamin B6 kéo dài cũng có thể gây tổn thương thần kinh ngoại biên.

Uống Vitamin sai thời điểm và kết hợp sai cách làm triệt tiêu tác dụng của nhau

Nhiều người bổ sung vitamin đều đặn nhưng không đạt được hiệu quả mong muốn do sử dụng sai thời điểm hoặc kết hợp các vi chất chưa phù hợp. Trên thực tế, một số vitamin và khoáng chất có thể tương tác với nhau trong quá trình hấp thu.

• Sắt và Canxi: Nếu uống cùng lúc, Canxi sẽ ức chế hoàn toàn việc hấp thụ Sắt.
• Vitamin C và B12: Uống liều cao Vitamin C cùng lúc với B12 có thể làm giảm lượng B12 mà cơ thể hấp thụ được.
• Uống Vitamin vào buổi tối: Các vitamin nhóm B có tác dụng kích thích thần kinh, nếu uống quá muộn có thể gây mất ngủ, từ đó làm trầm trọng thêm tình trạng mệt mỏi vào hôm sau.

Quá phụ thuộc vào viên uống bổ sung mà bỏ qua việc điều chỉnh giấc ngủ và lối sống lành mạnh

Nhiều người kỳ vọng vitamin có thể giúp cơ thể nhanh chóng lấy lại năng lượng mà không cần thay đổi thói quen sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu tình trạng mệt mỏi xuất phát từ việc ngủ không đủ giấc, thức khuya thường xuyên, căng thẳng kéo dài hoặc làm việc quá sức, việc bổ sung vitamin đơn thuần thường chỉ mang lại hiệu quả hạn chế.

Nguyên nhân là quá trình phục hồi thể chất và tinh thần diễn ra chủ yếu trong khi ngủ. Đồng thời, các yếu tố như chế độ ăn uống mất cân đối, ít vận động hoặc sử dụng nhiều rượu bia, thuốc lá cũng có thể làm gia tăng cảm giác mệt mỏi và ảnh hưởng đến khả năng chuyển hóa năng lượng của cơ thể.

Vì vậy, vitamin chỉ nên được xem là giải pháp hỗ trợ khi có thiếu hụt vi chất. Để cải thiện tình trạng mệt mỏi một cách hiệu quả, cần đồng thời điều chỉnh giấc ngủ, dinh dưỡng và các thói quen sinh hoạt liên quan.

Bổ sung vi chất qua đường tĩnh mạch tại Drip Hydration có phải giải pháp toàn diện?

Trong nhiều trường hợp, tình trạng mệt mỏi kéo dài có thể liên quan đến thiếu hụt vi chất dinh dưỡng, đặc biệt ở những người làm việc cường độ cao, thường xuyên căng thẳng, ăn uống thất thường hoặc đang trong giai đoạn phục hồi sức khỏe. Tuy nhiên, việc bổ sung vitamin đường uống đôi khi không mang lại hiệu quả như mong đợi do khả năng hấp thu khác nhau ở mỗi người.

Tại Drip Hydration, gói Energy Boost – Hỗ trợ cải thiện chuyển hóa và phục hồi năng lượng được thiết kế nhằm bổ sung các vi chất tham gia vào quá trình chuyển hóa năng lượng, bao gồm: Vitamin B Complex, Vitamin B6 và Vitamin C. Đây là những vi chất tham gia vào nhiều phản ứng chuyển hóa tạo năng lượng của tế bào, đồng thời hỗ trợ hoạt động của hệ thần kinh và quá trình phục hồi thể lực.

Liệu pháp phù hợp với những người thường xuyên cảm thấy thiếu năng lượng, làm việc áp lực cao, vận động cường độ lớn hoặc đang trong giai đoạn hồi phục sau bệnh lý. Trước khi thực hiện, khách hàng được đánh giá tình trạng sức khỏe để xây dựng phác đồ bổ sung phù hợp với nhu cầu cá nhân.

Để tìm hiểu thêm về gói Energy Boost, bạn có thể liên hệ Drip Hydration qua hotline 090 1885 088 hoặc đăng ký tư vấn tại đây.

Mệt mỏi kéo dài không phải lúc nào cũng do thiếu ngủ hay làm việc quá sức. Trong nhiều trường hợp, đây có thể là dấu hiệu của tình trạng thiếu hụt các vi chất quan trọng như vitamin nhóm B, vitamin D, sắt, magie hoặc vitamin C. Hy vọng bài viết đã giúp bạn giải đáp thắc mắc cơ thể mệt mỏi do thiếu vitamin gì và hiểu rõ hơn cách nhận biết, bổ sung vi chất phù hợp. 

Nguồn tham khảo

• NIH – Vitamin D Fact Sheet for Health Professionals. https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/?uid=f6c69e35575c4s16
• Harvard Gazette: Vitamin D supplements may slow biological aging – Harvard Gazette. https://news.harvard.edu/gazette/story/2025/05/vitamin-d-supplements-may-slow-biological-aging/
• British Journal of Nutrition, 2017 – Iron deficiency without anaemia is a potential cause of fatigue. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28625177/