Cerebrolysin là gì? Công dụng và hướng dẫn sử dụng an toàn

Cerebrolysin là gì? Thực chất, đây là một loại thuốc giúp hỗ trợ cải thiện trí nhớ, tăng cường khả năng tập trung và hỗ trợ phục hồi sau các tổn thương thần kinh. Bài viết này sẽ giải thích rõ cách hoạt động và những lợi ích thiết thực mà Cerebrolysin mang lại.

Cerebrolysin là gì?

Cerebrolysin là một dung dịch tiêm chứa hỗn hợp peptide trọng lượng phân tử thấp và acid amin được tinh chế từ não lợn. Các peptide này có khả năng đi qua hàng rào máu–não và được nghiên cứu với mục tiêu mô phỏng hoạt tính của các yếu tố dinh dưỡng thần kinh (neurotrophic factors).

Thuốc được mô tả như một “các peptid hướng thần kinh”, có khả năng tác động vào cơ chế sửa chữa và bảo vệ tế bào thần kinh. Theo báo cáo của Công ty EVER Pharma (Áo), nhà sản xuất Cerebrolysin, sản phẩm này được sử dụng tại hơn 50 quốc gia trong điều trị các bệnh lý thần kinh mạn tính và cấp tính.

Dù vậy, cần nhấn mạnh rằng Cerebrolysin không phải là thuốc điều trị khỏi bệnh mà là liệu pháp hỗ trợ, và hiệu quả của nó còn phụ thuộc nhiều vào tình trạng bệnh, phác đồ tổng thể và đáp ứng từng cá nhân.

Tác dụng của Cerebrolysin đối với hệ thần kinh

Cerebrolysin là một chế phẩm sinh học chứa các peptide nhỏ và axit amin, được chiết xuất từ protein não động vật. Thuốc này được nghiên cứu rộng rãi trong điều trị các bệnh liên quan đến tổn thương thần kinh và thoái hóa não. Các tác dụng chính đối với hệ thần kinh bao gồm:

Bảo vệ nơron và chống tổn thương thần kinh

Cerebrolysin có khả năng giảm tác hại của stress oxy hóa, một trong những nguyên nhân gây tổn thương nơron. Nó giúp ổn định màng tế bào thần kinh, giảm hiện tượng kích thích quá mức và hạn chế sự chết tế bào thần kinh do thiếu máu cục bộ.

Một phân tích tổng hợp đăng trên Journal of Neural Transmission (2014) cho thấy, Cerebrolysin có tác dụng bảo vệ nơron trong các mô hình Alzheimer trên động vật, làm chậm quá trình thoái hóa tế bào thần kinh.

Hỗ trợ tái tạo và phục hồi chức năng thần kinh

Cerebrolysin không chỉ bảo vệ nơron mà còn thúc đẩy khả năng tái tạo và hồi phục của chúng. Thuốc kích thích sự phát triển của các sợi trục thần kinh (axons) và tăng cường hình thành synapse, từ đó cải thiện truyền dẫn tín hiệu thần kinh.

Cải thiện chức năng nhận thức

Cerebrolysin có thể cải thiện trí nhớ, khả năng tập trung và nhận thức ở bệnh nhân Alzheimer hoặc sa sút trí tuệ mạch máu. Thuốc giúp cân bằng hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh như acetylcholine, dopamine và glutamate, từ đó hỗ trợ chức năng nhận thức. Thử nghiệm lâm sàng của Bernasconi et al. (2007) trên bệnh nhân Alzheimer giai đoạn nhẹ đến trung bình cho thấy Cerebrolysin cải thiện điểm số ADAS‑Cog (thang đo nhận thức) sau 12 tuần điều trị.

Giảm viêm và cải thiện môi trường thần kinh

Cerebrolysin có tác dụng điều hòa phản ứng viêm trong não, làm giảm sản xuất các cytokine gây viêm và bảo vệ tế bào thần kinh khỏi tổn thương thứ cấp. Việc giảm viêm giúp duy trì môi trường thần kinh ổn định, hỗ trợ quá trình hồi phục sau chấn thương hoặc đột quỵ.

Cerebrolysin được chỉ định trong những trường hợp nào?

Theo hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất cerebrolysin thường được chỉ định trong một số tình huống nhất định:

• Sa sút trí tuệ (Dementia): Thuốc có thể hỗ trợ cải thiện nhận thức, hành vi và khả năng sinh hoạt ở người mắc Alzheimer, sa sút trí tuệ do mạch máu hoặc dạng hỗn hợp. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp hỗ trợ, không thay thế các thuốc điều trị tiêu chuẩn như nhóm ức chế cholinesterase.
• Đột quỵ thiếu máu não: Cerebrolysin được dùng trong giai đoạn cấp và thời kỳ phục hồi để hỗ trợ cải thiện vận động, ngôn ngữ và giảm mức độ di chứng.
• Chấn thương sọ não (TBI): Việc tiêm Cerebrolysin kết hợp phục hồi chức năng có thể giúp tăng khả năng phục hồi trí nhớ và phối hợp vận động tốt hơn.
• Rối loạn phát triển ở trẻ em: Ở một vài quốc gia, thuốc được chỉ định như liệu pháp bổ trợ cho trẻ mắc ADHD hoặc chậm phát triển trí tuệ. Tuy nhiên, bằng chứng hiện chưa đủ mạnh và việc dùng cho trẻ cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của bác sĩ.
• Các bệnh lý thần kinh ngoại biên hoặc thoái hóa thần kinh khác: Một số báo cáo lâm sàng nhỏ ghi nhận cải thiện triệu chứng, nhưng mức độ bằng chứng hiện chưa đủ để đưa vào phác đồ điều trị chuẩn.

Tiêm cerebrolysin có tốt không?

Cerebrolysin được chứng minh có một số lợi ích quan trọng cho hệ thần kinh. Trước hết, thuốc giúp hỗ trợ phục hồi sau đột quỵ hoặc chấn thương não, cải thiện vận động và chức năng nhận thức. Nghiên cứu của Heiss và cộng sự (2002, Stroke Journal) ghi nhận bệnh nhân dùng Cerebrolysin sau đột quỵ đạt tiến triển tốt hơn so với nhóm chứng. 

Bên cạnh đó, Cerebrolysin còn có khả năng bảo vệ tế bào thần kinh và hỗ trợ chức năng nhận thức nhờ các peptide giống neurotrophic factor, giúp kích thích quá trình sửa chữa và tái tạo tế bào não. Nghiên cứu trên bệnh nhân sa sút trí tuệ nhẹ đến vừa của Cozma và cộng sự (2018) cũng cho thấy thuốc giúp cải thiện trí nhớ, khả năng chú ý và chức năng thực hành. Ngoài ra, Cerebrolysin còn có tác dụng giảm quá trình chết tế bào thần kinh thông qua cơ chế chống oxy hóa và chống viêm nhẹ, giúp giảm tổn thương sau đột quỵ hoặc chấn thương.

Việc tiêm truyền Cerebrolysin nên được thực hiện dưới sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa thần kinh, vì thuốc có thể gây một số phản ứng phụ như đau tại chỗ tiêm, đỏ, chóng mặt, buồn nôn, các phản ứng nghiêm trọng hiếm gặp nhưng vẫn có thể xảy ra. Chi phí điều trị cũng tương đối cao và hiệu quả còn phụ thuộc vào mức độ tổn thương, thời gian bắt đầu điều trị và liều dùng. 

Khi được sử dụng đúng cách, Cerebrolysin có thể giúp tăng cường phục hồi thần kinh, cải thiện nhận thức và hỗ trợ quá trình hồi phục sau tổn thương não. Hiệu quả tốt nhất thường đạt được khi thuốc được kết hợp với các biện pháp phục hồi chức năng khác như vật lý trị liệu, tập luyện nhận thức và chế độ dinh dưỡng hợp lý.

Cách dùng Cerebrolysin và tác dụng phụ có thể gặp

Cerebrolysin được sử dụng qua tiêm bắp, tiêm tĩnh mạch hoặc truyền tĩnh mạch chậm. Liều thường dao động từ 5–30ml/ngày tùy vào tình trạng bệnh và mức độ nặng. Thuốc thường được dùng theo đợt 10–20 ngày và có thể lặp lại sau 2–3 tháng. Việc lựa chọn liều và đường dùng luôn phải do bác sĩ chuyên khoa thần kinh chỉ định.

Phần lớn người bệnh dung nạp thuốc tốt, nhưng vẫn có thể xuất hiện một số phản ứng như đau hoặc đỏ vùng tiêm, nhức đầu, chóng mặt, sốt nhẹ, bồn chồn, khó ngủ hoặc giảm cảm giác thèm ăn. 

Một số trường hợp hiếm có thể gặp phản ứng dị ứng hoặc co giật. Theo báo cáo tổng hợp của European Medicines Agency, các tác dụng phụ mức độ nhẹ chiếm dưới 5% tổng số ghi nhận.

Những ai không nên dùng Cerebrolysin

Cerebrolysin là thuốc được sử dụng trong điều trị các rối loạn thần kinh như sa sút trí tuệ, chấn thương sọ não hay đột quỵ. Tuy nhiên, không phải đối tượng nào cũng phù hợp. Một số đối tượng sau đây nên lưu ý:

• Những người dị ứng hoặc quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của thuốc tuyệt đối không nên dùng vì có nguy cơ gây phản ứng nghiêm trọng. 
• Bệnh nhân động kinh hoặc có tiền sử co giật cũng thường được chống chỉ định, bởi thuốc có thể làm tăng tần suất cơn co giật trong một số trường hợp.
• Ngoài ra, Cerebrolysin không được khuyến khích dùng cho người suy thận nặng, do cơ thể khó đào thải thuốc, làm tăng nguy cơ tác dụng phụ. 
• Người quá mẫn với protein nguồn gốc động vật: Vì thuốc có thành phần peptide từ não lợn, người dị ứng cần tránh.
• Phụ nữ mang thai và cho con bú cần đặc biệt thận trọng vì chưa có đủ dữ liệu về độ an toàn của thuốc trong giai đoạn này. 
• Những người đang sử dụng các thuốc hướng thần, thuốc chống trầm cảm, hoặc thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương cũng cần hỏi ý kiến bác sĩ để tránh tương tác thuốc không mong muốn.
• Người đang sốt cao hoặc nhiễm trùng cấp: Tiêm thuốc có thể làm triệu chứng nặng hơn.

Tóm lại, Cerbrolysin mang lại nhiều kỳ vọng trong hỗ trợ các vấn đề thần kinh. Nhưng để sử dụng an toàn và hiệu quả, bạn cần hiểu rõ Cerebrolysin là gì, cơ chế tác động và những lưu ý quan trọng trước khi dùng. Trang bị đầy đủ thông tin sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe não bộ và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Tài liệu tham khảo:

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17131129/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37818733/
• https://www.cerebrolysin.com/cerebrolysin/about-cerebrolysin