Khám phá tầm quan trọng của Glia tế bào thần kinh đệm tới não bộ

Glia tế bào thần kinh đệm là nhóm tế bào hỗ trợ đóng vai trò duy trì, bảo vệ và tối ưu hoạt động của hệ thần kinh. Không trực tiếp truyền tín hiệu như neuron, chúng lại quyết định sự ổn định và hiệu suất của não bộ. Bài viết sẽ giúp bạn hiểu rõ cấu tạo, chức năng và phân loại của chúng.

Glia tế bào thần kinh đệm là gì?

Glia tế bào thần kinh đệm là nhóm tế bào trong hệ thần kinh có nhiệm vụ hỗ trợ, nuôi dưỡng và bảo vệ các tế bào thần kinh (neuron). Chúng không trực tiếp truyền tín hiệu điện nhưng giúp duy trì môi trường ổn định để não bộ hoạt động hiệu quả.

Theo nghiên cứu “ Equal numbers of neuronal and nonneuronal cells make the human brain an isometrically scaled-up primate brain” (NIH, 2009): não người có khoảng 86 tỷ neuron và khoảng 85 tỷ tế bào không phải neuron. Các tế bào này bao gồm chủ yếu là glia cùng với một số loại tế bào khác, cho thấy tỷ lệ giữa neuron và glia gần tương đương trong não người.

Để hiểu đơn giản, nếu neuron là tế bào truyền thông tin, thì glia tế bào thần kinh đệm là những tế bào giúp nuôi dưỡng, bảo vệ và duy trì môi trường để neuron hoạt động tốt. Đặc điểm chính của glia tế bào thần kinh đệm:

• Không truyền tín hiệu điện mà hỗ trợ hoạt động của neuron.
• Chiếm số lượng lớn trong não và tủy sống.
• Có khả năng phân chia, giúp sửa chữa mô thần kinh.
• Giữ môi trường ổn định cho hệ thần kinh hoạt động.

Cấu tạo và chức năng của glia tế bào thần kinh đệm

Glia tế bào thần kinh đệm có cấu tạo đơn giản hơn tế bào thần kinh, phù hợp với vai trò hỗ trợ và duy trì môi trường ổn định trong hệ thần kinh. Các đặc điểm cấu tạo chính gồm:

• Hình dạng đa dạng. Mỗi loại glia có hình dạng khác nhau, tùy theo vị trí và nhiệm vụ trong não hoặc tủy sống.
• Không có cấu trúc dẫn truyền tín hiệu. Không giống neuron, glia tế bào thần kinh đệm không có sợi dài để truyền xung điện.
• Phân bố rộng khắp hệ thần kinh. Chúng xuất hiện ở cả não, tủy sống và hệ thần kinh ngoại biên.
• Có khả năng phân chia. Glia có thể tăng số lượng khi cần thiết để hỗ trợ hoặc sửa chữa mô thần kinh. 

Từ cấu tạo trên, glia tế bào thần kinh đệm thực hiện nhiều chức năng quan trọng giúp hệ thần kinh hoạt động ổn định và hiệu quả. Các chức năng chính gồm:

• Hỗ trợ và nuôi dưỡng neuron. Glia cung cấp chất dinh dưỡng và duy trì điều kiện phù hợp để neuron hoạt động bình thường.
• Bảo vệ hệ thần kinh. Một số glia có khả năng phát hiện và loại bỏ tế bào bị tổn thương hoặc tác nhân có hại.
• Tạo lớp cách điện cho sợi thần kinh. Chúng tạo lớp bao quanh sợi thần kinh giúp tín hiệu truyền đi nhanh và chính xác hơn.
• Duy trì môi trường ổn định. Glia giúp kiểm soát các chất xung quanh neuron, tránh làm gián đoạn quá trình truyền tín hiệu.
• Hỗ trợ phục hồi tổn thương. Khi hệ thần kinh bị ảnh hưởng, glia tham gia vào quá trình sửa chữa và tái tạo mô. 

Phân loại glia tế bào thần kinh đệm

Glia tế bào thần kinh đệm được phân thành nhiều loại khác nhau dựa trên vị trí và chức năng, mỗi loại đảm nhiệm một vai trò riêng trong việc hỗ trợ và bảo vệ hệ thần kinh.

Astrocyte

Astrocyte là loại glia phổ biến trong não, có nhiệm vụ cung cấp dinh dưỡng cho neuron và duy trì môi trường ổn định xung quanh tế bào thần kinh. Ngoài ra, chúng còn tham gia vào việc kiểm soát các chất đi vào não.

Một nghiên cứu “Astrocytes and Aging” (2018) cho thấy: tỷ lệ astrocyte so với neuron trong vỏ não người trung bình khoảng 1,4 : 1, nghĩa là số lượng astrocyte có thể nhiều hơn neuron trong một số vùng não. Điều này cho thấy astrocyte là một trong những loại glia tế bào thần kinh đệm quan trọng và chiếm tỷ lệ lớn.

Oligodendrocyte

Oligodendrocyte là loại tế bào glia có chức năng tạo lớp bao quanh sợi thần kinh trong não và tủy sống, giúp tín hiệu truyền đi nhanh và hiệu quả hơn.

Microglia

Microglia đóng vai trò bảo vệ hệ thần kinh, giúp phát hiện và loại bỏ các tế bào bị tổn thương hoặc tác nhân gây hại.

Schwann cell

Schwann cell là loại glia trong hệ thần kinh ngoại biên, có chức năng tương tự oligodendrocyte nhưng hoạt động ở ngoài não và tủy sống.

Ependymal cell

Ependymal cell là tế bào nằm ở các khoang chứa dịch trong não và tủy sống, tham gia vào việc tạo và lưu thông dịch giúp bảo vệ hệ thần kinh.

So sánh glia tế bào thần kinh đệm với tế bào thần kinh

Glia tế bào thần kinh đệm và neuron thường bị nhầm lẫn về vai trò. Tuy nhiên, chúng có sự khác biệt rõ rệt về chức năng và cấu tạo, được thể hiện cụ thể trong bảng so sánh dưới đây.

Giống nhau:

• Đều giữ vai trò thiết yếu trong hệ thần kinh.
• Cùng phối hợp để đảm bảo hoạt động bình thường của não bộ.
• Đều cần thiết để duy trì sự sống và chức năng nhận thức.

Tế bào thần kinh (neuron) chịu trách nhiệm truyền và xử lý thông tin, trong khi glia tế bào thần kinh đệm đóng vai trò hỗ trợ, bảo vệ và duy trì môi trường giúp hệ thần kinh hoạt động ổn định.

Glia tế bào thần kinh đệm không chỉ là thành phần hỗ trợ mà còn giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì, bảo vệ và đảm bảo hoạt động ổn định của hệ thần kinh. Nhờ khả năng nuôi dưỡng, điều hòa môi trường và hỗ trợ neuron, chúng góp phần giúp não bộ vận hành hiệu quả. 

Theo dõi thêm các nội dung hữu ích trên website https://driphydration.vn/ để chăm sóc sức khoẻ chủ động cho bản thân và người thân, giúp trẻ hoá tế bào hệ thần kinh, tăng năng lượng và kéo dài tuổi thọ. Liên hệ ngay hotline 0901885088 để được tư vấn các giải pháp bổ sung vitamin và dưỡng chất chủ động tiêu chuẩn Mỹ ngay tại Việt Nam bạn nhé.

Tài liệu tham khảo:

•  Equal numbers of neuronal and nonneuronal cells make the human brain an isometrically scaled-up primate brain – NIH, 2009

• Astrocytes and Aging – Palmer & Ousman, 2018

• Magistretti, P.J., & Allaman, I. (2015). A cellular perspective on brain energy metabolism. Neuron.
• Fields, R.D. et al. (2015). Glial biology in learning and cognition. Trends in Neurosciences.