Tác dụng phụ của semaglutide

Semaglutide (gồm các thuốc có tên thương mại Wegovy, Ozempic) là một loại thuốc kê đơn giúp kiểm soát bệnh tiểu đường tuýp 2 và hỗ trợ giảm cân. Việc hiểu rõ các tác dụng phụ tiềm ẩn của thuốc sẽ giúp bạn chuẩn bị tâm lý khi bắt đầu điều trị. Semaglutide có thể gây ra tác dụng phụ trên hệ tiêu hóa, và cần được giám sát chặt chẽ để phát hiện các phản ứng nghiêm trọng như hạ đường huyết (hypoglycemia) hoặc tổn thương cơ quan nội tạng.

Liều lượng và cách sử dụng phụ thuộc vào dạng thuốc và tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân. Các bác sĩ cũng nhấn mạnh cần lưu ý việc tăng liều dần dần và điều chỉnh lối sống để kiểm soát tốt các tác dụng phụ.

Semaglutide là gì?

Semaglutide là một hợp chất dược lý mô phỏng hoạt động sinh hóa của hormone peptide glucagon-like peptide-1 (GLP-1) trong cơ thể. Semaglutide có cấu trúc gần giống với GLP-1 tự nhiên, vì vậy nó được xếp vào nhóm chất chủ vận thụ thể GLP-1 (GLP-1 receptor agonist).

Các chất chủ vận thụ thể GLP-1 có khả năng gắn vào thụ thể GLP-1 và kích thích các phản ứng sinh học mà GLP-1 tự nhiên chịu trách nhiệm điều chỉnh.

GLP-1 được ruột non tiết ra, tham gia vào các con đường điều hòa đường huyết và kiểm soát cảm giác đói. Tuy nhiên, do thời gian bán hủy ngắn, GLP-1 có sinh khả dụng thấp, làm hạn chế ứng dụng lâm sàng của nó. Semaglutide được phát triển nhằm kích hoạt thụ thể GLP-1 lâu hơn, nhờ vào thời gian bán hủy dài hơn so với hormone tự nhiên.

Cơ chế hoạt động

Là một chất chủ vận thụ thể GLP-1, cơ chế hoạt động của semaglutide là sự tổng hợp của nhiều quá trình sinh học do GLP-1 điều chỉnh.

Kích hoạt thụ thể GLP-1 của semaglutide giúp điều chỉnh đường huyết thông qua các cơ chế sau:

• Tăng sản xuất tế bào beta tuyến tụy, thúc đẩy tiết insulin phụ thuộc glucose;
• Ức chế tiết glucagon, từ đó ổn định mức đường huyết;
• Kích thích các con đường thần kinh tạo cảm giác no, đồng thời làm chậm quá trình rỗng dạ dày, giúp giảm cảm giác đói và hạn chế lượng thức ăn nạp vào.

Tên thương hiệu của semaglutide

Semaglutide là tên hoạt chất gốc, nhưng hiện nay nó được biết đến rộng rãi hơn thông qua các tên thương hiệu thuốc trong thương mại như:

• Ozempic
• Rybelsus
• Wegovy (tên thương hiệu mới nhất đã được FDA phê duyệt)

Lưu ý và tương tác thuốc

Mặc dù ngày càng có nhiều người sử dụng semaglutide, không phải ai cũng phù hợp với loại thuốc này. Cần lưu ý:

• Phụ nữ mang thai và cho con bú: Không nên sử dụng, vì các nghiên cứu chưa đủ để đảm bảo tính an toàn và hiệu quả.
• Wegovy là loại duy nhất được FDA phê duyệt cho trẻ từ 12 tuổi trở lên, với điều kiện BMI ≥ 95% so với độ tuổi.

Nếu bạn đang sử dụng hoặc được kê đơn các loại thuốc khác, tương tác thuốc có thể làm giảm hiệu quả hoặc gây nguy hiểm. Cụ thể:

• Một số hợp chất như furosemide, thuốc lợi tiểu thiazide và ritodrine có thể làm giảm hiệu quả của semaglutide.
• Semaglutide không nên dùng chung với các chất chủ vận thụ thể GLP-1 hoặc tirzepatide.
• Do làm chậm quá trình rỗng dạ dày, semaglutide có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ của các loại thuốc uống.

Cuối cùng, do tác dụng chống tiểu đường của semaglutide, khi kết hợp với insulin, thuốc hạ đường huyết, thuốc chẹn beta hoặc androgen, nguy cơ hạ đường huyết (hypoglycemia) sẽ tăng cao. Vì vậy, liều lượng các thuốc này cần được điều chỉnh để tránh nguy hiểm.

Phản ứng dị ứng

Các nghiên cứu đã ghi nhận các phản ứng dị ứng nghiêm trọng với các chất chủ vận thụ thể GLP-1, bao gồm sốc phản vệ (anaphylaxis) và phù mạch (angioedema).

Do semaglutide có cấu trúc tương tự và cơ chế sinh học chung với các chất chủ vận GLP-1 khác, nếu bạn đã từng bị dị ứng với thuốc cùng nhóm, hãy thận trọng trước khi sử dụng semaglutide.

Cách sử dụng đúng

Semaglutide đã được FDA phê duyệt để sử dụng trong điều trị lâm sàng, với hướng dẫn cụ thể cho từng thương hiệu.

• FDA chấp thuận semaglutide chủ yếu để điều trị tiểu đường tuýp 2 ở người lớn.
• Ngoài ra, Wegovy được phê duyệt để điều trị béo phì ở người lớn hoặc những người thừa cân có bệnh lý đi kèm như tiểu đường tuýp 2, huyết áp cao, cholesterol cao, v.v.

Điều quan trọng là phải tuân thủ đầy đủ hướng dẫn về chuẩn bị, bảo quản và cách sử dụng thuốc để tránh các biến chứng do dùng sai cách.

Liều lượng

Semaglutide có nhiều dạng với mức liều khác nhau, tùy vào mục đích sử dụng và cách dùng.

• Dạng tiêm (Wegovy, Ozempic): Có sẵn trong bút tiêm từ 0.25 mg đến 8 mg.
• Dạng uống (Rybelsus): Chỉ có các mức 3 mg, 7 mg và 14 mg.

Mặc dù có nhiều mức liều, thông thường bệnh nhân sẽ bắt đầu với liều thấp và tăng dần, theo chỉ định của bác sĩ để hạn chế tác dụng phụ.

Bảo quản

• Bút tiêm Wegovy và Ozempic: Bảo quản trong tủ lạnh (36-46°F hoặc 2-8°C) để giữ hiệu quả của thuốc.
• Viên uống Rybelsus: Bảo quản ở nhiệt độ phòng (59-86°F hoặc 15-30°C).

Cách sử dụng

Các dạng semaglutide được tối ưu hóa cho việc tự sử dụng, nhưng cách dùng sẽ khác nhau tùy vào dạng thuốc.

• Dạng uống (Rybelsus):
  • Uống mỗi ngày với ít nhất 120 ml nước (~ nửa cốc nước).
  • Uống ít nhất 30 phút trước bữa ăn hoặc các loại đồ uống khác.
• Dạng tiêm (Wegovy, Ozempic):
  • Tiêm dưới da với góc 90 độ vào bụng, đùi hoặc bắp tay.
  • Vùng tiêm phải sạch và khô.
  • Thay đổi vị trí tiêm sau mỗi lần sử dụng để tránh kích ứng da.

Semaglutide là một loại thuốc hiệu quả, nhưng cần được sử dụng đúng cách và theo dõi chặt chẽ để đảm bảo an toàn và đạt được kết quả tốt nhất.

Tác dụng phụ trên hệ tiêu hóa của semaglutide

Do cơ chế phân tử và tế bào của semaglutide, các tác dụng phụ liên quan đến hệ tiêu hóa là trải nghiệm phổ biến ở bệnh nhân sử dụng thuốc này. Semaglutide kích thích phản ứng tạo cảm giác no, giúp giảm cảm giác đói và lượng thức ăn nạp vào cơ thể. Mặc dù giảm cảm giác thèm ăn thường có lợi cho những người điều trị bệnh liên quan đến cân nặng, sự thay đổi khẩu vị có thể đi kèm với chứng khó tiêu và thay đổi vị giác. 

Ngoài ra, buồn nôn, nôn mửa, đầy hơi và đau bụng là các tác dụng phụ trên hệ tiêu hóa thường được báo cáo là lý do khiến bệnh nhân ngừng sử dụng thuốc. Mặc dù cơ chế chính xác chưa hoàn toàn rõ ràng, nghiên cứu cho thấy semaglutide làm chậm quá trình rỗng dạ dày, tương tác với phản ứng tạo cảm giác no và các con đường thần kinh khác, góp phần gây ra các tác dụng phụ tiêu hóa này. Hơn nữa, với những người dùng liều cao hơn cũng dễ gặp các tác dụng phụ này hơn.

Tác dụng phụ thường gặp

Cũng như bất kỳ loại thuốc nào khác, semaglutide có các tác dụng phụ phổ biến có thể gây khó chịu nhưng không đe dọa tính mạng. Bên cạnh tác dụng giảm cảm giác thèm ăn và các ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, người dùng có thể gặp phải mệt mỏi, đau đầu, đau hoặc sưng tại vị trí tiêm (nếu sử dụng bút tiêm). 

Một tác dụng phổ biến khác của semaglutide là làm giảm đường huyết, điều này đặc biệt quan trọng đối với những người đang sử dụng thuốc vì một số người có thể mong đợi vào khả năng chống tiểu đường của nó.

Tác dụng phụ nghiêm trọng

Nghiên cứu đã xác định một số trường hợp nghiêm trọng có thể phát sinh từ việc sử dụng semaglutide và có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Các tác dụng phụ nghiêm trọng bao gồm bệnh võng mạc tiểu đường, gây tổn thương võng mạc và có thể dẫn đến mờ mắt. Ngoài ra, giảm đường huyết kéo dài mà không được kiểm soát có thể tiến triển thành hạ đường huyết nghiêm trọng. 

Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng kích thích thụ thể GLP-1 có thể liên quan đến các biến chứng nghiêm trọng khác, bao gồm viêm tụy, rối loạn túi mật và tăng nguy cơ khối u tuyến giáp. Việc nghiên cứu tác dụng phụ nghiêm trọng của semaglutide vẫn đang tiếp tục. Vì vậy, theo dõi triệu chứng, điều chỉnh liều phù hợp và đánh giá nguy cơ sức khỏe cá nhân là rất quan trọng.

Tác dụng phụ dài hạn

Tùy vào lý do sử dụng semaglutide, các tác dụng phụ dài hạn có thể hoặc không thể kiểm soát được. Điều quan trọng là phải nhận thức rằng nhiều chuyên gia y tế coi semaglutide là một liệu pháp điều trị suốt đời. Các tác dụng kéo dài và được mong đợi của semaglutide bao gồm duy trì đường huyết ổn định, làm chậm quá trình rỗng dạ dày, tăng cảm giác no và giảm cảm giác thèm ăn. 

Hầu hết các tác dụng này sẽ kéo dài suốt thời gian sử dụng thuốc. Trừ khi bạn gặp phải các tác dụng phụ không mong muốn, biến chứng nghiêm trọng hoặc có lý do khác để ngừng điều trị, phần lớn các tác dụng phụ dài hạn không phải là vấn đề đáng lo ngại.

Cách kiểm soát tác dụng phụ của semaglutide

Bất kể bạn có kế hoạch sử dụng semaglutide trong bao lâu hay lý do bạn được kê đơn thuốc, việc theo dõi tất cả các tác dụng phụ là điều quan trọng. Quan sát và ghi lại các tác dụng phụ là yếu tố quan trọng để theo dõi tiến trình điều trị, điều này giúp bạn đánh giá những phản ứng bất lợi đồng thời hỗ trợ bác sĩ trong việc theo dõi trải nghiệm điều trị của bạn. 

Nếu bạn đang sử dụng các loại thuốc khác có thể làm tăng tác dụng phụ do kích hoạt thụ thể GLP-1, việc giảm liều một trong các loại thuốc này có thể có lợi. Tuy nhiên, mọi thay đổi trong phác đồ điều trị cần được thảo luận và phê duyệt bởi bác sĩ trước khi thực hiện. Hơn nữa, các tác dụng phụ nghiêm trọng có liên quan đến liều lượng cao và việc tăng liều quá nhanh. Do đó, các chuyên gia y tế thường khuyến nghị bắt đầu với liều thấp và tăng dần sau một giai đoạn thích nghi ban đầu đối với tất cả các dạng semaglutide. Ngoài ra, nếu một liều thấp hơn mang lại hiệu quả mong muốn, bạn và bác sĩ có thể quyết định duy trì liều đó thay vì tiếp tục tăng lên. 

Semaglutide được kê đơn để hỗ trợ quá trình vận động thể chất và dinh dưỡng hợp lý, vì các tác động điều trị của semaglutide được tăng cường khi kết hợp với chế độ ăn lành mạnh và lối sống năng động. Hơn nữa, để duy trì hiệu quả lâu dài, cần kết hợp các thói quen sinh hoạt lành mạnh. Việc thay đổi lối sống theo hướng bền vững để hỗ trợ các quá trình sinh học do thuốc điều chỉnh sẽ giúp bạn đạt được kết quả mong muốn và giảm thiểu các tác dụng phụ bất lợi.

Ở tất cả các giai đoạn, từ xem xét, bắt đầu sử dụng đến trong quá trình điều trị với semaglutide, bạn nên duy trì trao đổi thường xuyên với bác sĩ. 

Giai đoạn đầu sử dụng semaglutide yêu cầu bạn theo dõi và báo cáo chặt chẽ tiến trình của mình, vì thuốc thường được kê đơn theo liệu trình tăng dần liều lượng. Nếu bạn gặp phải các tác dụng phụ bất lợi, hãy liên hệ với bác sĩ và mô tả chi tiết trải nghiệm của bạn. Bất kể mức độ nghiêm trọng, bất kỳ tác dụng phụ nào ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bạn đều cần được thông báo với bác sĩ. 

Ngoài ra, nếu bạn gặp các tác dụng phụ nghiêm trọng, chúng có thể là dấu hiệu cảnh báo về các bệnh lý nghiêm trọng như viêm tụy, suy thận hoặc rối loạn túi mật. Các biểu hiện của những bệnh lý này có thể bao gồm mờ mắt, trầm cảm, viêm tụy, sỏi mật và đau lưng đột ngột. Các tác dụng phụ nghiêm trọng cần được báo cáo ngay lập tức, và nếu bạn không thể liên hệ với bác sĩ của mình, hãy tìm đến cơ sở y tế gần nhất. 

Hầu hết các biến chứng nghiêm trọng có thể tiến triển thành các vấn đề sức khỏe nặng hơn, nhưng nếu được phát hiện sớm, chúng có thể được kiểm soát hiệu quả. Cuối cùng, nếu bạn đang có kế hoạch mang thai hoặc có các yếu tố khác khiến bạn cần ngừng sử dụng semaglutide, hãy trao đổi với bác sĩ. Khi bạn đang cân nhắc ngừng thuốc, giảm liều hoặc thay đổi phương pháp điều trị, luôn nhớ việc thảo luận chi tiết với chuyên gia y tế trước khi đưa ra quyết định là vô cùng quan trọng và cần thực hiện ngay.

Dịch từ: https://driphydration.com/