DHA có tác dụng gì? So sánh với EPA và vai trò thực sự đối với não bộ

DHA có tác dụng gì mà thường được nhắc đến như dưỡng chất “vàng” cho não bộ và hệ thần kinh? Không chỉ hỗ trợ trí nhớ, DHA còn tham gia cấu trúc tế bào thần kinh và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nhận thức. Bài viết sẽ phân tích rõ vai trò của DHA, so sánh với EPA, đồng thời làm rõ lợi ích thực tế và cách bổ sung DHA đúng cách.

DHA là chất gì và vì sao não bộ cần đến DHA?

DHA (Docosahexaenoic Acid) là một loại axit béo omega-3 chuỗi dài, đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc của tế bào thần kinh. Chất này chiếm tỷ lệ lớn trong màng tế bào não và võng mạc, giúp duy trì độ linh hoạt của màng tế bào, từ đó hỗ trợ quá trình truyền tín hiệu thần kinh diễn ra hiệu quả hơn.

Não bộ cần DHA vì dưỡng chất này tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển, bảo vệ và duy trì hoạt động của hệ thần kinh. Nhiều nghiên cứu cho thấy DHA có liên quan đến khả năng ghi nhớ, học tập và tập trung, đồng thời góp phần giảm nguy cơ suy giảm nhận thức khi tuổi tác tăng lên.

EPA và DHA đều là hai axit béo omega-3 quan trọng đối với cơ thể. Tuy nhiên mỗi loại lại đảm nhận những vai trò sinh học khác nhau trong cơ thể. Sau đây là bảng so sánh chi tiết:

DHA có tác dụng gì đối với hệ thống thần kinh? 

Nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng DHA không chỉ là thành phần cấu tạo mà còn ảnh hưởng đến khả năng truyền tín hiệu và bảo vệ hệ thần kinh.

Tham gia cấu trúc màng tế bào thần kinh

DHA chiếm tỷ lệ lớn trong lớp phospholipid của màng tế bào thần kinh, đặc biệt ở vùng vỏ não. Nhờ đặc tính linh hoạt, DHA giúp màng tế bào duy trì độ mềm và ổn định, từ đó hỗ trợ các thụ thể thần kinh hoạt động hiệu quả hơn.

Theo bài viết “DHA và AA trong sự phát triển và chức năng của tế bào thần kinh” (Encyclopedia, 2023), DHA có thể chiếm khoảng 35% tổng số axit béo trong màng synapse của tế bào thần kinh, cho thấy vai trò cấu trúc rất quan trọng đối với hoạt động dẫn truyền thần kinh, DHA chiếm hơn 90% tổng lượng omega-3 chuỗi dài (n-3 LCPUFA) và tồn tại chủ yếu trong phospholipid của màng tế bào thần kinh ở chất xám (gray matter).

Hỗ trợ hình thành và phát triển synapse (khớp thần kinh)

DHA có vai trò quan trọng trong việc hình thành các synapse – nơi các tế bào thần kinh kết nối và truyền tín hiệu cho nhau. Một nghiên cứu chỉ ra rằng chế độ ăn giàu DHA có thể làm tăng mật độ synapse, giúp cải thiện khả năng học tập và xử lý thông tin.

Theo bài viết “Sự hình thành khớp thần kinh và sự phát triển nhận thức của não bộ: tác dụng của axit docosahexaenoic (DHA) và các thành phần dinh dưỡng khác” (NIH, 2009), tiến hành bổ sung DHA mỗi ngày trong 4 tuần (liều 100 mg/kg và 300 mg/kg), kết quả mật độ synapse tăng ~12% với liều 100 mg/kg/ngày, tăng ~18% với liều 300 mg/kg/ngày.

Tăng hiệu quả truyền tín hiệu thần kinh

DHA giúp cải thiện sự dẫn truyền xung điện giữa các nơ-ron. Khi hàm lượng DHA trong màng tế bào đầy đủ, quá trình giao tiếp giữa các tế bào thần kinh diễn ra nhanh và chính xác hơn, góp phần cải thiện khả năng ghi nhớ và tập trung.

Bảo vệ tế bào thần kinh khỏi stress oxy hóa

DHA tham gia vào quá trình hình thành các hợp chất bảo vệ thần kinh, giúp giảm tổn thương tế bào do stress oxy hóa và viêm. Nhờ đó, DHA được xem là yếu tố có thể góp phần làm chậm quá trình suy giảm chức năng thần kinh theo tuổi tác.

Liên quan đến sức khỏe nhận thức lâu dài

Nhiều nghiên cứu dịch tễ cho thấy những người có chế độ ăn giàu omega-3, đặc biệt là DHA, thường có nguy cơ suy giảm nhận thức thấp hơn. Điều này cho thấy DHA có vai trò quan trọng trong việc duy trì chức năng não bộ và hệ thần kinh về lâu dài.

DHA có tác dụng gì cho người lớn?

Đối với người trưởng thành, DHA không chỉ hỗ trợ não bộ mà còn góp phần cải thiện nhiều chức năng quan trọng của cơ thể. Việc bổ sung DHA hợp lý có thể mang lại những lợi ích chuyên biệt sau:

Hỗ trợ duy trì trí nhớ và khả năng tập trung

DHA giúp ổn định cấu trúc tế bào thần kinh và cải thiện khả năng truyền tín hiệu giữa các nơ-ron. Nhờ đó, người lớn có thể duy trì trí nhớ tốt hơn, tăng khả năng tập trung trong học tập và công việc. Theo bài viết “Bổ sung DHA giúp tăng cường dẫn truyền thần kinh tần số cao, do kích thích gây ra ở vùng hồi hải mã của chuột” (NIH, 2012), kết quả khi bổ sung DHA trong chế độ ăn, hàm lượng DHA trong hippocampus tăng khoảng 29% ± 5% so với nhóm không bổ sung.

Góp phần giảm nguy cơ suy giảm nhận thức theo tuổi tác

Mức DHA đầy đủ trong cơ thể có liên quan đến việc làm chậm quá trình suy giảm chức năng não khi về già, hỗ trợ duy trì khả năng tư duy và xử lý thông tin. Theo bài viết “Tác dụng của việc bổ sung DHA đối với thể tích hồi hải mã và chức năng nhận thức ở người lớn tuổi mắc chứng suy giảm nhận thức nhẹ: Một thử nghiệm ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng giả dược kéo dài 12 tháng” (NIH, 2017), bổ sung DHA 2g/ngày trong 12 tháng ở người trên 65 tuổi bị suy giảm nhận thức nhẹ (MCI) đã cho thấy DHA tăng mức trong huyết thanh lên ~3.85%.

Hỗ trợ sức khỏe tim mạch

DHA có thể giúp giảm nồng độ triglyceride trong máu, hỗ trợ ổn định nhịp tim và cải thiện chức năng mạch máu. Nhờ vậy, dưỡng chất này góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.

Bảo vệ thị lực

DHA là thành phần quan trọng của võng mạc, giúp duy trì hoạt động của các tế bào cảm thụ ánh sáng. Việc bổ sung DHA đầy đủ có thể hỗ trợ bảo vệ mắt, đặc biệt với những người thường xuyên làm việc với máy tính hoặc thiết bị điện tử.

Hỗ trợ sức khỏe tinh thần

DHA có liên quan đến việc cải thiện tâm trạng và hỗ trợ cân bằng hoạt động của hệ thần kinh, từ đó góp phần giảm căng thẳng và hỗ trợ sức khỏe tinh thần. Nó giúp duy trì hoạt động của của các tế bào cảm thụ ánh sáng (Nguồn: Internet)

Bổ sung DHA đúng chuẩn như thế nào?

DHA không chỉ là acid béo omega-3 quan trọng cho tim, mắt, não mà còn ảnh hưởng đến khả năng truyền tín hiệu và bảo vệ hệ thần kinh. Chủ động dự phòng nguy cơ suy giảm nhận thức khi tuổi tác tăng lên, việc bổ sung HDA cho người lớn cần đúng chuẩn để đạt hiệu quả tối ưu cho sức khoẻ. Một số hướng dẫn từ chuyên gia:

Bổ sung DHA qua thực phẩm

DHA tự nhiên có thể được bổ sung qua chế độ ăn bằng các loại thực phẩm sau:

• Hải sản béo: cá hồi, cá thu, cá trích, cá mòi.
• Các loại hải sản khác: tôm, cua, sò, hến (ít DHA hơn cá béo).
• Rau, hạt, dầu thực vật: hạt chia, hạt lanh, quả óc chó, dầu canola, dầu hạt lanh (chủ yếu cung cấp ALA – tiền chất DHA, cơ thể chuyển một phần thành DHA).
• Trứng, sữa, thực phẩm tăng cường DHA: một số trứng, sữa, sữa chua có bổ sung DHA.

Bổ sung DHA qua thực phẩm chức năng (viên uống)

Nếu chế độ ăn chưa đủ có thể sử dụng thực phẩm bổ sung DHA. Người lớn được khuyến nghị bổ sung DHA như sau:

• Loại DHA bổ sung: thường ở dạng dầu cá (fish oil), dầu tảo (algal oil – phù hợp người ăn chay/thuần chay).
• Liều lượng tham khảo:
  • Người trưởng thành khỏe mạnh: ~250–500 mg DHA/ngày (hoặc kết hợp EPA+DHA).
  • Người có bệnh lý tim mạch hoặc theo chỉ định bác sĩ: liều lượng cao hơn, cần theo hướng dẫn.
• Dạng dùng: viên nang, dầu uống trực tiếp.

DHA có nhiều tác dụng trong việc hỗ trợ não bộ, duy trì hoạt động ổn định của hệ thần kinh, thị lực và sức khỏe tim mạch. Việc hiểu rõ vai trò của DHA và bổ sung đúng cách sẽ giúp cơ thể tận dụng tối đa lợi ích của dưỡng chất quan trọng này trong việc bảo vệ bộ não và nâng cao chất lượng sức khỏe lâu dài.

Theo dõi website https://driphydration.vn/ để trang bị thông tin hữu ích về chăm sóc sức khoẻ não bộ, trẻ hoá tế bào thần kinh và nâng cấp chất lượng cuộc sống. Gọi ngay hotline 0901885088 nếu bạn muốn tham khảo và sử dụng các liệu pháp bổ sung vi dưỡng chất chuyên biệt (IV therapy) tiêu chuẩn Mỹ ngay tại Việt Nam.

Tài liệu tham khảo:

• https://encyclopedia.pub/entry/50086 
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22716290/