Thiếu kẽm có biểu hiện gì? Làm sao để khắc phục?

Kẽm là khoáng chất quan trọng giúp tăng cường miễn dịch, hỗ trợ tiêu hóa và duy trì làn da, mái tóc khỏe mạnh. Hiểu rõ thiếu kẽm có biểu hiện gì sẽ giúp bạn chủ động bổ sung dinh dưỡng để bảo vệ sức khỏe toàn thân.

Kẽm là gì và vai trò của kẽm đối với cơ thể?

Kẽm (Zinc) là một nguyên tố vi lượng thiết yếu mà cơ thể không thể tự tổng hợp. Mặc dù cơ thể chỉ cần một lượng nhỏ, kẽm lại đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Kẽm tham gia vào cấu trúc và hoạt động của hơn 300 enzyme và nhiều protein điều hòa gene. 

Vì kẽm không được dự trữ lâu trong cơ thể, chúng ta cần bổ sung thường xuyên thông qua chế độ ăn uống hàng ngày. Vai trò của kẽm đối với cơ thể gồm:

• Hỗ trợ hệ miễn dịch: Kẽm giúp các tế bào miễn dịch hoạt động hiệu quả, đồng thời giảm các phản ứng viêm. Các nghiên cứu được thực hiện bởi Wessells & Brown, 2012; Prasad, 2013 đã chỉ ra rằng, bổ sung kẽm có thể làm giảm các chỉ số viêm như CRP, IL‑6 và TNF‑α, đồng thời tăng cường hoạt động của các tế bào miễn dịch như CD4 và NK-cell. Khi thiếu kẽm, cơ thể dễ bị nhiễm trùng, viêm kéo dài và khả năng phản ứng của hệ miễn dịch suy giảm.
• Tham gia tổng hợp protein, tăng trưởng tế bào và phục hồi mô: Thiếu kẽm làm chậm quá trình sửa chữa mô và phát triển thể chất, đặc biệt ở trẻ em, bởi kẽm là cofactor của nhiều enzyme liên quan đến phân chia tế bào và tổng hợp protein.
• Hỗ trợ hoạt động thần kinh và nhận thức: Nghiên cứu thực hiện bởi Takeda, 2019; Li et al., 2015 cho thấy, thiếu kẽm có thể ảnh hưởng đến chức năng nhận thức, kỹ năng vận động và học tập, đồng thời tác động lên các tín hiệu thần kinh và biểu hiện gene trong não bộ.
• Bảo vệ da, tóc, móng và cảm giác vị giác, khứu giác: Kẽm bảo vệ da, tóc, móng và cảm giác vị giác, khứu giác, giúp vết thương nhanh lành, đồng thời hỗ trợ chuyển hóa và sức khỏe tim mạch nhờ vai trò trong nhiều enzyme chuyển hóa và khả năng giảm stress oxy hóa. 

Thiếu kẽm có biểu hiện gì?

Thực tế thì thiếu kẽm có thể ảnh hưởng tới nhiều hệ cơ quan, từ miễn dịch, da, tóc cho tới thần kinh và tăng trưởng. 

Một trong những dấu hiệu đầu tiên của thiếu kẽm là suy giảm miễn dịch. Khi thiếu kẽm, các tế bào T và các tế bào miễn dịch khác hoạt động kém, khiến cơ thể dễ mắc các bệnh nhiễm trùng và hồi phục chậm hơn. Đồng thời, kẽm cũng ảnh hưởng đến vị giác và khứu giác; thiếu kẽm có thể làm giảm hoặc mất cảm giác nếm, ngửi, khiến ăn uống không còn ngon miệng.

Thiếu kẽm còn thể hiện rõ trên da và móng. Da có thể khô, dễ bị viêm và các vết thương lâu lành do kẽm cần cho tổng hợp collagen và tái tạo tế bào da. Móng cũng trở nên giòn và dễ gãy. 

Ở trẻ em, thiếu kẽm ảnh hưởng trực tiếp tới tăng trưởng và phát triển thể chất. Kẽm tham gia vào quá trình tăng sinh tế bào và điều hòa hormone tăng trưởng IGF‑1, vì vậy khi thiếu kẽm kéo dài, trẻ có thể chậm phát triển hoặc thấp hơn so với chuẩn. Nghiên cứu được thực hiện bởi  Tạp chí Y học Việt Nam, 2020 ở trẻ suy dinh dưỡng từ 1–15 tuổi cho thấy, 88% trẻ thiếu kẽm trong tóc, chứng tỏ mối liên hệ chặt chẽ giữa kẽm và tăng trưởng. 

Thiếu kẽm cũng gây ra rụng tóc, tóc mỏng hoặc thưa hơn. Nguyên nhân là do kẽm tham gia vào sự phân chia tế bào nang tóc và hình thành sợi tóc mới. Ngoài ra, kẽm còn ảnh hưởng tới chức năng thần kinh, gây ra mệt mỏi, khó tập trung và thay đổi tâm trạng, thậm chí có thể liên quan tới trầm cảm. 

Một số người còn gặp khó ngủ hoặc chất lượng giấc ngủ kém khi thiếu kẽm. Mặc dù các nghiên cứu trực tiếp còn hạn chế, cơ chế được giải thích là do kẽm tham gia vào hoạt động của hệ thần kinh trung ương, ảnh hưởng tới quá trình truyền tín hiệu thần kinh.

Cách kiểm tra và phát hiện thiếu kẽm

Thiếu kẽm là tình trạng cơ thể không đủ khoáng chất kẽm cần thiết, ảnh hưởng đến hệ miễn dịch, sức khỏe da, tóc, móng và quá trình lành vết thương. Để phát hiện sớm, bạn có thể dựa vào dấu hiệu lâm sàng và xét nghiệm y tế. Các xét nghiệm được thực hiện gồm:

• Xét nghiệm nồng độ kẽm trong máu: Đây là cách phổ biến, nhưng chỉ phản ánh kẽm trong huyết thanh, không hoàn toàn phản ánh lượng kẽm trong cơ thể.
• Xét nghiệm tóc hoặc nước tiểu: Đôi khi được dùng để bổ sung thông tin về mức kẽm dài hạn.

Việc dựa vào cả triệu chứng cơ thể và kết quả xét nghiệm sẽ giúp đánh giá thiếu kẽm chính xác hơn. Khi nghi ngờ thiếu kẽm, nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn bổ sung hoặc điều chỉnh chế độ ăn phù hợp.

Cách bổ sung kẽm an toàn và hiệu quả

Khi cơ thể thiếu kẽm, bạn có thể bổ sung bằng chế độ ăn hoặc thuốc, nhưng cần thực hiện đúng cách để vừa an toàn vừa hiệu quả.

Bổ sung qua chế độ ăn (ưu tiên):

• Thực phẩm giàu kẽm: Hàu, thịt đỏ, gà, cá, sữa, trứng, hạt bí, hạt điều, đậu.
• Tăng hấp thu kẽm: Ăn kèm thực phẩm giàu protein và axit amin; giảm lượng phytate (có trong ngũ cốc, đậu chưa qua xử lý) vì chất này cản trở hấp thu kẽm.
• Giữ cân bằng dinh dưỡng: Cơ thể còn cần các vi chất khác như đồng, sắt, vitamin A để hỗ trợ hấp thu và chức năng kẽm.

Bổ sung bằng thuốc khi cần thiết:

• Liều thông thường cho người trưởng thành: Khoảng 8–11 mg/ngày (tùy giới tính và khuyến nghị địa phương).
• Ngưỡng trên an toàn: Khoảng 40 mg/ngày; vượt quá có thể gây thiếu đồng và ảnh hưởng đến hấp thu sắt.
• Cách dùng: Uống sau ăn, tránh uống khi đói để giảm khó chịu dạ dày.
• Liều cao theo chỉ định bác sĩ: Cần theo dõi cẩn thận, không tự ý dùng lâu dài.

Các lưu ý quan trọng để bổ sung kẽm an toàn:

• Không bổ sung quá liều để tránh thiếu đồng, rối loạn tiêu hóa và ảnh hưởng hệ miễn dịch.
• Hiệu quả bổ sung kẽm phụ thuộc vào trạng thái dinh dưỡng chung, nên kết hợp với chế độ ăn đa dạng.
• Người có bệnh lý mạn tính hoặc đang dùng thuốc cần tham khảo bác sĩ trước khi bổ sung.
• Ưu tiên thực phẩm tự nhiên, nếu dùng viên, chọn dạng dễ hấp thu như kẽm gluconate, kẽm picolinate và tuân thủ liều khuyến nghị.
  

Vai trò của dịch truyền vi chất Buffet Vitamins trong cải thiện thiếu kẽm

Khi cơ thể đang thiếu kẽm, bổ sung qua ăn uống và viên uống là ưu tiên số một nhưng trong một số trường hợp như hấp thu kém, mất kẽm nhanh hoặc cần hồi phục nhanh  thì liệu pháp truyền vi chất như Buffet Vitamins có thể hỗ trợ rất hiệu quả.

Buffet Vitamins là giải pháp truyền vi chất đa dạng (gồm nhiều loại vitamin và khoáng chất) dưới dạng tĩnh mạch, nhờ đó các vi chất được đưa trực tiếp vào máu, bỏ qua hạn chế của đường tiêu hóa và hấp thu gần như tối đa.

Dịch truyền Buffet Vitamins tại Drip Hydration là lựa chọn lý tưởng cho những ai đang thiếu kẽm, cơ thể mệt mỏi hoặc cần tăng cường sức đề kháng. Liệu trình cung cấp trực tiếp các nhóm vitamin và khoáng chất quan trọng – đặc biệt là kẽm – giúp cơ thể hấp thu nhanh, hỗ trợ duy trì năng lượng, cải thiện sức khỏe da tóc và tăng khả năng chống chịu trước căng thẳng hằng ngày.

Tại Drip Hydration, mỗi khách hàng đều được đội ngũ y tế thăm khám và cá nhân hóa công thức truyền phù hợp với nhu cầu và thể trạng, mang lại trải nghiệm an toàn – thư giãn – hiệu quả, đặc biệt phù hợp với người bận rộn hoặc khó bổ sung vi chất qua chế độ ăn.

Nhìn chung, thiếu kẽm có thể ảnh hưởng đến nhiều mặt sức khỏe, từ làn da, tóc, móng đến khả năng miễn dịch và khả năng phục hồi của cơ thể. Việc hiểu rõ thiếu kẽm có biểu hiện gì sẽ giúp bạn phát hiện sớm, điều chỉnh chế độ ăn uống hoặc bổ sung kẽm hợp lý, từ đó duy trì cơ thể khỏe mạnh và phòng ngừa những vấn đề nghiêm trọng về sau.

Nguồn dữ liệu

• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK547698/
• https://www.mdpi.com/2218-273X/15/5/609?utm
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38367035/
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11456512/?utm