Quá trình oxy hóa trong cơ thể là gì? Vì sao cần hạn chế?

Quá trình oxy hóa ở cơ thể là một phần quan trọng trong hành trình chuyển hóa năng lượng, giúp chuyển hóa các chất dinh dưỡng thành năng lượng cần thiết cho hoạt động cơ thể. Tuy nhiên, quá trình oxy hóa cũng tạo ra sản phẩm phụ là các gốc tự do, có thể gây tổn thương mô và tế bào nếu tồn tại quá nhiều trong cơ thể. Cùng tìm hiểu rõ hơn về quá trình oxy hóa trong cơ thể là gì thông qua bài viết dưới đây.

1. Oxy hóa trong cơ thể là gì?

Quá trình oxy hóa trong cơ thể là một chuỗi các phản ứng hóa học quan trọng diễn ra khi cơ thể sử dụng oxy để sản xuất năng lượng từ các chất dinh dưỡng như carbohydrates, chất béo và protein. Quá trình oxy hóa được xem là nền tảng của sự sống, vì quá trình này sẽ cung cấp năng lượng cần thiết cho các phản ứng chuyển hóa và hoạt động sinh lý của cơ thể. 

Tuy nhiên, quá trình oxy hóa ở cơ thể cũng tạo ra các sản phẩm phụ là các gốc tự do. Gốc tự do là các phân tử hoặc nguyên tử có một hoặc nhiều electron độc thân. Các phân tử này rất dễ phản ứng và có thể gây hại cho cơ thể bằng cách đánh cắp electron từ các phân tử khác, dẫn đến tổn thương tế bào và mô. Khi cơ thể không kiểm soát được các gốc tự do sẽ gây ra tình trạng stress oxy hóa và liên quan đến nhiều bệnh lý nguy hiểm như ung thư, bệnh tim mạch và lão hóa.

Các chất chống oxy hóa trong cơ thể sẽ ngăn chặn và giảm thiểu tổn thương mà các gốc tự do gây ra bằng cách trung hòa các gốc tự do này. Chất chống oxy hóa có thể được cung cấp qua chế độ ăn uống, ví dụ từ trái cây, rau xanh, các loại hạt và các nguồn thực phẩm giàu chất chống oxy hóa khác.

2. Quá trình oxy hóa trong cơ thể diễn ra như thế nào?

Quá trình oxy hóa trong cơ thể là một chuỗi gồm rất nhiều các phản ứng hóa học phức tạp, trong đó các phân tử axit béo và glucose sẽ bị phá vỡ để tạo ra năng lượng cung cấp cho cơ thể. Quá trình này diễn ra chủ yếu trong các tế bào và liên quan đến nhiều bước khác nhau, bao gồm:

• Quá trình đường phân.
• Quá trình oxy hóa pyruvate.
• Chu trình Krebs.
• Chuỗi vận chuyển điện tử.
• Tổng hợp ATP.

Quá trình oxy hóa trong cơ thể sẽ cung cấp năng lượng cần thiết cho tế bào hoạt động. Quá trình này cũng tạo ra các sản phẩm phụ như CO2 và nước, những chất này được loại bỏ khỏi cơ thể qua hô hấp và tiểu tiện. Đồng thời, các gốc tự do cũng được tạo ra trong quá trình này và có thể gây tổn thương tế bào nếu không được kiểm soát.

3. Quá trình oxy hóa trong cơ thể gây ra các tác động nào với cơ thể? Vì sao cần hạn chế hoặc làm chậm quá trình oxy hóa?

Quá trình oxy hóa trong cơ thể là một quá trình bình thường và cần thiết diễn ra trong cơ thể chúng ta. Tuy nhiên, khi quá trình oxy hóa diễn ra quá mức sẽ tạo ra nhiều gốc tự do, gây ra sự mất cân bằng giữa hoạt động của các gốc tự do và các chất chống oxy hóa. 

Khi hoạt động bình thường các gốc tự do có thể giúp cơ thể chống lại mầm bệnh dẫn đến nhiễm trùng. Nhưng khi có nhiều gốc tự do hơn mức cơ thể cần thì các gốc tự do có thể bắt đầu gây tổn thương mô mỡ, DNA và protein trong cơ thể. Do đó, khi quá trình oxy hóa diễn ra quá mức sẽ dẫn đến nhiều bệnh lý nghiêm trọng, bao gồm:

• Lão hóa da: Các gốc tự do gây tổn thương collagen và elastin trong da, dẫn đến sự hình thành nếp nhăn, da mất độ đàn hồi và xuất hiện các dấu hiệu lão hóa sớm.
• Bệnh tim mạch: Stress oxy hóa góp phần vào quá trình hình thành mảng xơ vữa trong động mạch, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch nguy hiểm.
• Bệnh tiểu đường: Các gốc tự do có thể làm tổn thương tế bào beta trong tuyến tụy, ảnh hưởng đến khả năng sản xuất insulin, góp phần vào sự phát triển của bệnh lý đái tháo đường.
• Ung thư: Stress oxy hóa có thể gây đột biến DNA và làm hỏng các cơ chế sửa chữa DNA, dẫn đến sự phát triển của các tế bào ung thư.
• Bệnh thoái hóa thần kinh: Các gốc tự do có thể làm tổn thương tế bào thần kinh, góp phần vào sự phát triển của các bệnh thoái hóa thần kinh như Alzheimer và Parkinson.
• Suy giảm chức năng miễn dịch: Stress oxy hóa có thể làm suy yếu hệ thống miễn dịch, khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng và mắc các bệnh mãn tính hơn.
• Rối loạn viêm nhiễm: Stress oxy hóa có thể kích hoạt các phản ứng viêm trong cơ thể, góp phần vào sự phát triển của các bệnh viêm mãn tính như bệnh Crohn và viêm khớp dạng thấp.
• Tổn thương DNA: Các gốc tự do có thể gây đột biến DNA, dẫn đến các rối loạn di truyền và tăng nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến đột biến gen.

Chính vì vậy, chúng ta cần làm chậm hoặc ngăn chặn quá trình oxy hóa trong cơ thể diễn ra quá mức. Một số biện pháp giúp giảm tình trạng oxy hóa trong cơ thể, bao gồm:

• Duy trì chế độ ăn uống cân bằng, lành mạnh và giàu chất chống oxy hóa như rau xanh và trái cây.
• Hạn chế tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn, đặc biệt là những thực phẩm chứa nhiều đường.
• Giảm lượng chất béo xấu trong chế độ ăn uống và thay bằng chất béo tốt có trong quả óc chó, hạnh nhân, cá béo và quả bơ.
• Giảm tiêu thụ rượu.
• Tập thể dục thường xuyên và vừa phải. Cố gắng duy trì ít nhất 30 phút tập thể dục hàng ngày.
• Không hút thuốc lá và tránh tiếp xúc với khói thuốc lá hoặc các loại khói độc hại khác. 
• Sử dụng các hóa chất như chất tẩy rửa và thuốc trừ sâu một cách thận trọng. Bạn có thể chuyển sang các sản phẩm tẩy rửa, thuốc trừ sâu và phân bón thân thiện với môi trường.
• Kết hợp cùng liệu pháp truyền dịch cải thiện sức khỏe toàn diện để bảo vệ cơ thể khỏi tác hại của các gốc tự do. Phác đồ này có khả năng chống lại quá trình oxy hóa trong cơ thể và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của các gốc tự do.

Bài viết đã cho chúng ta biết được oxy hóa trong cơ thể là gì và vì sao chúng ta cần hạn chế hoặc làm chậm quá trình này. Quá trình oxy hóa trong cơ thể đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự sống và năng lượng cho các tế bào. Tuy nhiên, quá trình oxy hóa diễn ra quá mức sẽ tạo ra nhiều gốc tự do, gây ra tình trạng stress oxy hóa. Hậu quả là khiến cơ thể có nguy cơ mắc các bệnh lý như ung thư, tim mạch và bệnh thần kinh. Vì vậy, cần hạn chế quá trình này bằng cách duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên, ngủ đủ giấc và kết hợp với liệu pháp truyền dịch cải thiện sức khỏe toàn diện.

Nguồn: healthline.com – medicalnewstoday.com